KÜNYE
- Toplantı No: 2023/053
- Gündem No: 26
- Karar Tarihi: 25.10.2023
- Karar No: 2023/UY.II-1361
- Başvuru Sahibi: Beykar Mühendislik Mimarlık İnş. Taah. Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Devlet Demiryolları (TCDD) 5. Bölge Satınalma Müdürlüğü
- İKN: 2023/660526
- İhale Adı: Yolçatı-Tatvan Hattı Oymapınar-Kurt İstasyonları Arası Km:222+736-23+040’daki Heyelanlı Bölgenin Islahı Çalışmaları
Özet
Aşırı düşük teklif sınır değerinin yasaklılık durumu dikkate alınarak yeniden hesaplanması gerektiğine ilişkin karar
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sınır değerinin yanlış hesaplandığını, yasaklılık işlemi başlatılan isteklinin teklifinin sınır değer hesabına katılması gerektiğini ve sınır değerin altında teklif verenlerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuat uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplanmasında, ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun sunan tüm isteklilerin tekliflerinin dikkate alınması gerekmektedir. Yasaklılık durumu ise ikinci oturumda değerlendirilir ve sınır değer hesaplamasında dikkate alınmaz. Bu kapsamda, yasaklılık işlemi başlatılan isteklinin teklifinin sınır değer hesabına dahil edilmesi gerektiği, aksi halde sınır değerin yanlış hesaplanacağı ve mevzuata aykırılık oluşacağı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplanmasında, yasaklılık işlemi henüz tamamlanmamış ancak başlatılmış olan isteklinin teklifinin dahil edilip edilmemesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanırken, yasaklılık süreci henüz tamamlanmamış ve sadece işlem başlatılmış olan isteklinin ilk oturumda geçerli teklif vermesi durumunda, bu teklif sınır değer hesabına dahil edilir. Çünkü yasaklılık durumu ikinci aşamada, yani ihale karar verme ve değerlendirme aşamasında ele alınır. Bu nedenle, yasaklılık işlemi başlatılmış olmak tek başına teklifin sınır değere dahil edilmemesi için yeterli değildir.
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplanmasında sadece geçici teminat sunan isteklilerin tekliflerinin dikkate alınması yeterli midir, yasaklılık durumu da hesaba katılır mı?
Cevap: Aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesinde, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olarak sunan tüm isteklilerin teklifleri dikkate alınır. Yasaklılık durumu ise bu aşamada dikkate alınmaz. Bu nedenle yasaklılığı olan veya işlem başlatılan bir isteklinin teklifi de, geçici teminatı usulüne uygunsa hesaplamaya dâhil edilir. Yasaklılık, ihale değerlendirmesinin sonraki aşamasında değerlendirilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değeri yanlış hesaplandığında idarenin veya isteklilerin hakları nasıl etkilenir ve hangi adımların atılması gerekir?
Cevap: Yanlış hesaplanan aşırı düşük teklif sınırı, hatalı teklif değerlendirmesine ve mevzuata aykırılığa neden olabilir; bu da işlemin iptaline ve itirazlara yol açabilir. Bu durumda sınır değer mevzuata uygun şekilde yeniden hesaplanmalı, yasaklılık durumu dikkate alınmaksızın ilk aşamada geçerli tüm tekliflerin değerleri hesaplamaya dahil edilmelidir. İhale sürecinin usulüne uygun biçimde tekrarlanması gerekir.
Soru: Yasaklılık durumu ilan edildiğinde tehdit unsuru oluşturan ve bu nedenle teklifin aşırı düşük sınır hesabından çıkarılması gerektiği kanaati doğru mudur?
Cevap: Yasaklılık işlemi teklif aşamasında değil, ikinci oturumda ve tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınır. Bu nedenle sadece yasaklılık tehdidi veya işlemi başlatılması tekliflerin aşırı düşük sınır hesabından çıkarılması için yeterli değildir. İlk aşamada geçerli teklifler bir bütün olarak değerlendirilmelidir; aksi halde sınır değer hesaplama hatalı olur.
Soru: İlk oturumda teklif sunan ancak yasaklılık işlemi nedeniyle ihale dışı bırakılabilecek isteklinin teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesinde neden hesaba katılır?
Cevap: Çünkü aşırı düşük teklif sınır değeri, tekliflerin ekonomik teklif etiketleri ve geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmamasına göre hesaplanan objektif bir parametredir. Yasaklılık ise idari ve hukuki değerlendirme sonucunda ikinci oturumda ortaya çıkan bir durumdur. İlk oturumdaki aşırı düşük sınır hesabında yasaklılık dikkate alınmaz; böylece hesaplama daha kapsayıcı ve mevzuata uygun yapılır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplanmasında, yasaklılık işlemi başlatılan isteklinin teklifi neden göz ardı edilmemiştir?
Cevap: Çünkü mevzuat ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca sınır değer hesaplaması, ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun sunan tüm isteklilerin teklifleri üzerinden yapılır. Yasaklılık durumu ise ikinci oturumda değerlendirilir. Bu nedenle, yasaklılık işlemi başlatılan isteklinin teklifi sınır değer hesabından çıkarılırsa, sınır değer yanlış hesaplanır.
Soru: Yasaklılık durumu hangi aşamada değerlendirilip sonuca etkili olur?
Cevap: Yasaklılık durumu ikinci oturumda değerlendirilir ve sonuca bu aşamada etkili olur. İlk aşamadaki sınır değer hesabında ise yasaklılık dikkate alınmaz ve tüm tekliflerin dahil edilmesi gerekir.
Soru: Yasaklılık işlemi başlatılan isteklinin teklifinin sınır değer hesabına dâhil edilmemesi ne tür bir mevzuata aykırılık yaratır?
Cevap: Bu durum, aşırı düşük teklif sınır değerinin yanlış hesaplanmasına yol açarak mevzuata aykırılık oluşturur. Çünkü yasaklılık işlemine rağmen teklifin hesaplamaya dahil edilmesi zorunludur; aksi halde sınır değer usulüne uygun yapılmamış olur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sınır değerini yasaklılık durumu dikkate alarak yeniden değil, ilk hesaplandığı biçimde uygulatması durumunda nasıl bir karar alınmıştır?
Cevap: Kurul, sınır değer hesaplamasının yasaklılık durumu dikkate alınmadan yapılması gerektiği gerekçesiyle, sınır değerin yeniden hesaplanmasına ve işlemlerin mevzuata uygun şekilde tekrarlanmasına karar vermiştir. İdare işlemleri doğrultusunda tekrar gerçekleştirmelidir.
Detaylı Analiz
Açılan ihalede yaşanan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesine ilişkin hesaplamada, hakkında yasaklılık işlemi başlatılan bir isteklinin teklifinin dikkate alınıp alınmayacağı konusuna odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, idarece yapılan sınır değer hesabında mevzuata uygun olmayan bir yöntem izlendiğini, yasaklılık işlemi süren bir isteklinin teklifinin bu hesaplamaya hiç dahil edilmediğini ve bu nedenle sınır değerinin gerçeği yansıtmadığını ileri sürmüştür. Buna bağlı olarak da sınır değerin yanlış hesaplandığını ve bu durumun tekliflerin değerlendirilmesinde hataya yol açtığını iddia etmiştir.
İhale sürecinin ilk oturumu, teklif mektuplarının okunması ve geçici teminatların kontrol edilmesi gibi şekli yeterliklerin değerlendirildiği aşamadır. Bu aşamada, aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanırken hangi tekliflerin dikkate alınacağı tartışma konusudur. Başvuruya konu ihalede, yasağa ilişkin sürecin devam ettiği bir isteklinin geçici teminatı ve teklif mektubu usulüne uygun biçimde sunulmasına rağmen, bu teklifin sınır değer hesabında dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. Kurul değerlendirmesinde bu teklifin salt yasaklılık işlemi başlatıldığı gerekçesiyle dışlanmasının doğru olmadığı vurgulanmıştır.
Vakada esaslı unsur tartışması da sınır değer hesaplamasının yöntemi açısından önem taşır. Aşırı düşük teklif sınır değeri, tekliflerin karşılaştırılabilmesini sağlamak için teknik ve ekonomik eşitlik temelinde oluşturulan bir ölçüttür. Bu nedenle, sadece hukuki süreci devam eden bir yasaklılık işlemi nedeniyle teknik olarak geçerli bir teklifin hesap dışı bırakılması, önemli bir usul hatasına sebep olur. Burada, teklifin ilk oturum itibarıyla geçerli olması, yani esaslı unsur taşıması, hesaplamada dikkate alınması için yeterli görülmektedir.
Kurul incelemesinde, söz konusu isteklinin teklifinin sınır değer hesabına dahil edilmemesinin, özellikle de teklifin usulen geçerli olduğu somut biçimde ortadaysa, ihale sürecinin sağlıklı işletilmesine engel teşkil ettiği değerlendirilmiştir. İlk oturumda geçerli olan tüm teklifler hesaba katılmalıdır; çünkü yasaklılık değerlendirmesi ikinci oturuma özgü bir işlem olup, teklifin teknik uygunluğunu ya da geçerliliğini ilk oturumda etkilemez. Bu çerçevede, teklif değerlendirme sürecinin ayrık yapısı gereği, yasaklılık işlemi henüz tamamlanmamış olan bir istekli saf dışı bırakılamaz.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, sınır değer hesabının geçerli tekliflerin tamamı üzerinden yapılması gerektiği görüşünde birleşmiş ve bu kapsamda, yasaklılık süreci devam eden isteklinin teklifinin hesaplamaya dahil edilerek sınır değerin yeniden belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar doğrultusunda, hesaplamanın gözden geçirilmesi zorunlu görülmüş ve ihale işlemlerinin bu yeni sınır değere göre tekrar yürütülmesi gerektiği yönünde hüküm kurulmuştur. Böylece hem teklif eşitliği ilkesinin hem de sınır değer hesaplamasındaki nesnelliğin korunması sağlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.