KÜNYE
- Toplantı No: 2024/024
- Gündem No: 47
- Karar Tarihi: 12.06.2024
- Karar No: 2024/UY.I-791
- Başvuru Sahibi: Ayk Yol Yapı İnş. San. Tic. A. Ş. - Rek Altyapı İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü
- İKN: 2024/594278
- İhale Adı: Malatya İli 29’uncu Paket 110 Adet Hafif Çelik Konut (P155) Yapım İşi
Özet
Sınır değer hesaplamasında usulüne uygun geçerli tekliflerin tamamının dikkate alınmaması nedeniyle düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sınır değer hesabının yalnızca son teklif veren 7 isteklinin teklifleri üzerinden yapılmasının mevzuata aykırı olduğunu, geçici teminatı uygun olan diğer 2 isteklinin ilk tekliflerinin de sınır değer hesabına dahil edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.1 maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplamasında ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan tüm geçerli tekliflerin dikkate alınması gerektiğini; son fiyat tekliflerinin alınması gereken isteklilerin son teklifleri, alınmayanların ise ilk tekliflerinin esas alınacağını belirtmiştir. İdarenin sınır değer hesabında, yeterlik koşullarını sağlamadıkları gerekçesiyle son teklif vermeye davet edilmeyen 2 isteklinin ilk tekliflerini hesaplamaya dahil etmemesi mevzuata aykırıdır. Bu kapsamda, yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı bulunan farklı iş kısımlarına göre belirlenen sınır değer katsayısı dikkate alınarak yapılan hesaplamada, usulüne uygun tekliflerin tamamının dahil edilmesi gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değeri tespitinde, teklifler arasında son teklif verilmemiş olanların ilk teklifleri neden gözardı edilmemelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sınır değeri, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan tüm geçerli tekliflerin tamamı dikkate alınarak hesaplanmalıdır. Son teklif vermeye davet edilmeyen isteklilerin ilk teklifleri de geçerli teklif olarak sayılır ve sınır değerin gerçekçi, piyasa koşullarını yansıtan bir şekilde belirlenebilmesi için mutlaka hesaba katılmalıdır. Sadece son teklif verenlerin teklifleri baz alındığında sınır değer hesabı eksik kalır ve mevzuata aykırı olur.
Soru: Geçici teminat ve teklif mektubu usulüne uygun olan ancak son fiyat tekliflerini vermeye davet edilmeyen isteklilerin teklifleri sınır değer hesabına neden dahil edilmelidir?
Cevap: Çünkü bu isteklilerin teklifleri usulüne uygun ve geçerlidir; son teklif aşamasına davet edilmemeleri, tekliflerinin geçerliliğini ortadan kaldırmaz. Sınır değer hesabı, tekliflerin rekabetçi ortamını ve piyasa gerçeklerini doğru şekilde yansıtmak için tüm usulüne uygun teklifleri kapsamalıdır. İlgili düzenlemeler, bu teklifler olmadan hesaplama yapılmasını uygun bulmaz ve bunu yapmayan işlemi mevzuata aykırı sayar.
Soru: Sınır değer hesabının eksik yapılması ihalede hangi hukuki riskleri doğurabilir?
Cevap: Sınır değer hesabında tüm usulüne uygun tekliflerin dikkate alınmaması, hesaplamanın gerçek piyasa değerlerini yansıtmaması sebebiyle aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda hatalara yol açabilir. Bu durum, hem ihale sürecinin iptali hem de karara itirazlara ve bu itirazların kabul edilerek idari işlemin düzeltilmesine sebep olabilir. Ayrıca ihale uygulayıcıları için hukuki sorumluluk riskini artırır.
Soru: Son fiyat teklif verme aşamasına davet edilmeyen isteklilerin teklifleri neden sadece sınır değer hesaplamasına dahil edilmeli, diğer aşamalarda dikkate alınmayabilir?
Cevap: İhale mevzuatı ve ilgili genel tebliğlerde, son fiyat teklif verme aşamasına davet edilmeyenlerin tekliflerinin geçerli olduğu ancak son aşamada değerlendirmeye alınmadığına ilişkin hükümler bulunmaktadır. Ancak sınır değer hesaplaması aşamasında, rekabet düzeyini ve piyasa koşullarını objektif gösterebilmek için bu geçerli teklifler değerlendirmeye dahil edilmektedir. Diğer aşamalarda ise davet edilmeme nedeniyle teklifleri dikkate alınmayabilir; ancak sınır değer hesabında kapsam dışı bırakılması hatalıdır.
Soru: Sınır değer katsayısının belirlenmesinde yaklaşık maliyet içindeki farklı iş kısımlarına göre tekliflerin ağırlıkları nasıl dikkate alınmalıdır?
Cevap: Sınır değer katsayısı hesaplanırken, ihale konusu işin farklı kısımları varsa, tekliflerin her bir iş kalemindeki yaklaşık maliyete oranı ve bu oranların toplam içindeki ağırlığı mutlaka hesaba katılır. Böylece sınır değer, işin bütününe ilişkin daha gerçekçi ve dengeli bir aşırı düşük teklif sınırı oluşturur. Tekliflerin sadece toplam tutarları değil, iş kalemlerindeki ağırlıklı katkıları da göz önünde bulundurulmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değeri hesabında neden sadece son teklif veren isteklilerin teklifleri değil, son teklif vermeye davet edilmeyen isteklilerin ilk teklifleri de dikkate alınmalıdır?
Cevap: Çünkü Kamu İhale Genel Tebliği’nin belirttiği usule göre, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan tüm geçerli teklifler sınır değer hesabına dahil edilmelidir. Son teklif vermeye davet edilmeyen isteklilerin ilk teklifleri de geçerli oldukları için bu teklifler hesaplamadan çıkarılamaz, aksi halde hesaplama mevzuata aykırı yapılmış olur.
Soru: İdarenin sınır değer hesabında, son teklif vermeye davet edilmeyen isteklilerin tekliflerini dikkate almaması ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin bu şekilde hareket etmesi, sınır değer hesabının eksik yapılmasına neden olur ve bu durum mevzuatla uyumsuzdur. Bu yüzden Kurul idarenin hesaplamasını usulüne uygun şekilde, tüm geçerli tekliflerin dahil edileceği şekilde düzeltmesi gerektiğine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine karar verilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: İdarenin sınır değer hesabını mevzuata aykırı şekilde yapması nedeniyle başvuru sahibi haklı bulunmuş, işlem iptal edilerek düzeltme yoluna gidilmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine de hükmedilmiştir.
Soru: Sınır değer katsayısının belirlenmesinde ne tür teklifler dikkate alınmalı ve bu vaka kapsamında nasıl uygulanmalıdır?
Cevap: Sınır değer katsayısı, yaklaşık maliyete etki eden tüm usulüne uygun geçerli teklifler üzerinden belirlenmelidir. Bu vakada, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan son teklif verenlerin yanı sıra son teklif vermeye davet edilmeyen isteklilerin ilk teklifleri de bu kapsamda değerlendirilerek katsayı hesaplanmalıdır.
Detaylı Analiz
İlgili vakada ortaya çıkan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sınır değerinin tespitinde idare tarafından dikkate alınan tekliflerin kapsamına ilişkindir. Başvuru sahibi, teklif mektubu ve geçici teminatı mevzuata uygun olan bazı isteklilerin, son teklif verme aşamasına davet edilmemiş olmaları nedeniyle bu isteklilere ait ilk tekliflerin sınır değer hesabına dahil edilmemesini hukuka aykırı bulmuş; bu durumun hesaplama sonucunu etkileyerek ihalenin sağlıklı yürütülmesini engellediğini ileri sürmüştür. Kamu İhale Kurulu ise yapılan değerlendirme sonucunda, hesaplamaya esas alınacak tekliflerin belirlenmesinde yalnızca son teklif vermiş olma koşulunun aranamayacağı sonucuna varmıştır.
Süreçte esas tartışma, sınır değer katsayısının hesaplanmasında hangi tekliflerin dikkate alınması gerektiği noktasında yoğunlaşmıştır. Kurul incelemesinde, teklifi geçerli sayılabilecek nitelikte olan –yani teklif mektubu ve geçici teminatı usule uygun şekilde sunulmuş– tüm istekli firmaların tekliflerinin sınır değer hesabında göz önünde bulundurulması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, yeterlik sunumu sonrasında elenmiş ya da son teklif aşamasına çağrılmamış olsalar bile, ilk oturumda geçerli sayılmış tekliflerin hesaplama dışı bırakılmaması gereği üzerinde durulmuştur. İdare tarafından yalnızca son fiyat teklifinde bulunan isteklilerin teklifleri kullanılarak yapılan sınır değer hesabının bu nedenle eksik ve mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Olayın değerlendirilmesinde “esaslı unsur” kavramı bağlamında ortaya çıkan sonuç, tekliflerin geçerli sayılmasına yol açan birtakım unsurların şekli değil maddi niteliğinin önem taşıdığı yönündedir. Yani, bir isteklinin son teklif verme sürecine çağrılmamış olması, teklifinin geçerliliğini veya hesaplamalara etkisini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Esaslı olan unsur, teklifin ilk değerlendirme aşamasında usule uygun ve geçerli olarak kabul edilmesidir. Bu bakış açısı, yalnızca rekabet gücünü değil ayrıca kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkesini de destekleyici bir yaklaşım oluşturur.
Pilot ortağın iş deneyimi gibi yeterlik unsurları bu vakada doğrudan tartışma konusu yapılmamıştır. Ancak, son teklif verme aşamasına kimin davet edildiği değerlendirilirken yeterlik kriterleri belirleyici olmuştur. Buna göre, yeterlikleri yetersiz bulunan isteklilerin sınır değere katkı sağlayacak geçerli teklifler verse dahi, son teklif aşamasına alınmamış olmaları sınır değer sistematiğinden çıkarılmalarına gerekçe yapılamaz. Böylece yeterlik değerlendirmesiyle sınır değer hesaplaması birbirinden ayrıştırılmış ve her sürecin kendi içinde bağımsız ölçütlere göre yürütülmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Sonuç olarak Kurul, sınır değer hesaplama işleminin teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan tüm geçerli teklifler dikkate alınmaksızın yapılmasının ihale mevzuatına aykırı olduğunu tespit etmiş ve bu gerekçeyle idareye düzeltici işlem tesis edilmesi yönünde karar vermiştir. Kurul’un bu yaklaşımı, hem mevzuatın lafzına hem de ihale sürecinin şeffaflık, eşit muamele ve rekabet ilkelerine uygunluğunu sağlama amacına dayanmaktadır. Başvuru sahibinin haklı bulunması nedeniyle itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine karar verilmesi de Kurul’un bu değerlendirmede ortaya koyduğu hukuki tutarlılık açısından dikkat çekicidir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.