KÜNYE
- Toplantı No: 2022/008
- Gündem No: 16
- Karar Tarihi: 09.02.2022
- Karar No: 2022/UY.I-219
- Başvuru Sahibi: Nvs İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Nyb İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/234317
- İhale Adı: Adana Aşağı Seyhan Yedigöze İmamoğlu Sulaması 3 Merhale Projesi (İmamoğlu Sulaması 3 Kısım İkmali) İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında DSİ formüllerinin güncel hali esas alınmalı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formüllerinin kullanımı uygun bulunmamıştır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarında DSİ’nin (B) katsayısının hesaba katılmamasının ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan nakliye formüllerinin kullanılmasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İncelemede, DSİ’nin 2015 yılı birim fiyat cetvelinde yer alan nakliye formüllerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formüllerinden türetildiği ancak DSİ formülünde (B) katsayısının malzeme niteliğine göre değiştiği tespit edilmiştir. Mahkeme kararları ve DSİ yazıları doğrultusunda, aşırı düşük teklif açıklamalarında DSİ’nin güncellenmiş formüllerinin esas alınması gerektiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formüllerinin (B) katsayısı olmadan kullanılmasının uygun olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, başvuru sahibinin nakliye analizlerinin DSİ’nin güncel tutarlarının altında kaldığı ve analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki format ve şartlara uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin hesaplanmasında hangi birim fiyat cetveli veya formülün esas alınması gerekmektedir?
Cevap: Uygulamada aşırı düşük tekliflerde nakliye maliyetlerinin hesaplanmasında maliyetlerin gerçekçi ve güncel bir şekilde belirlenmesi önem taşır. Bu amaçla, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından yayımlanan güncel birim fiyat cetvelleri ve formüllerinin esas alınması tercih edilmektedir. Çünkü DSİ’nin formüllerinde, malzeme tipine göre farklılık gösteren katsayılar dahil edilmekte ve böylece maliyet hesaplamaları daha gerçekçi yapılabilmektedir. Diğer bakanlıklarca hazırlanan formüller bu katsayıları içermeyebilir ve bu nedenle tercih edilmemesi gerekmektedir.
Soru: Nakliye maliyetlerinin hesaplanmasında kullanılan (B) katsayısının uygulamadaki önemi nedir?
Cevap: (B) katsayısı, nakliyede kullanılan formüllerde malzemenin niteliğine göre farklılığı ifade eden önemli bir parametredir. Bu katsayının dikkate alınmaması; nakliye analizlerinin gerçek maliyetlerin altında kalmasına ve dolayısıyla aşırı düşük tekliflerin doğru şekilde açıklanamamasına yol açabilir. Bu nedenle, (B) katsayısının güncel cetvellerden alınması uygulamada hatalı değerlendirmelerin önüne geçer.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında yapılan nakliye analizlerinin ihale dokümanına uygunluğunu nasıl değerlendirmek gerekir?
Cevap: İhale dokümanında öngörülen format, şartlar ve hesaplama yöntemlerine uygunluk, nakliye analizlerinin değerlendirilmesinde belirleyici olur. Analizlerin kullanılan fiyatların güncel olması, hesaplama yöntemlerinin dokümana uygunluğu ve ortaya çıkan sonuçların maliyetlerle tutarlı olması gerekir. Uygulamada, dokümana uymayan ya da piyasa koşullarından çok farklı tutarlara dayanan nakliye analizleri kabul edilmez ve teklifin açıklaması yeterli görülmeyebilir.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi maliyet formüllerini veya kaynakları esas alacağına ihale komisyonu nasıl karar verir?
Cevap: İhale komisyonları, özellikle teknik maliyet analizlerinde genel kabul görmüş, güncellemesi yapılan ve mevzuata uygun kaynakları referans alır. DSİ’nin güncel birim fiyat cetvelleri ve formülleri bu bağlamda yaygın şekilde kullanılmaktadır. Komisyon, ihale dokümanında belirtilmeyen durumlarda ise emsal kararlar, kamu kurumlarının güncel yayımlarını ve sektördeki uygulama esaslarını dikkate alarak karar verir. Eğer başka bir formül kullanılıyorsa dayanak ve uyumluluk iyi araştırılmalıdır.
Soru: Farklı kamu kurumları tarafından yayımlanan aynı konuda maliyet formülleri varsa, bunların hangisinin esas alınması gerektiği konusunda tereddüt yaşanabilir mi?
Cevap: Evet, farklı kurumların yayımladığı benzer içerikteki formülleri kullanmak konusunda uygulamada tereddütler olabilir. Ancak aşırı düşük teklif açıklamalarında, özellikle karar organları ve mahkemeler DSİ gibi ilgili ve sektöre özgü, güncel ve katsayılarını malzeme bazında belirleyen kaynakların esas alınması gerektiğini vurgular. Alternatif formüller katsayılar veya güncelleme açısından yetersiz kalıyorsa, bunların tek başına veya öncelikli olarak kullanılması genellikle uygun bulunmaz. Bu nedenle kaynak seçimi ihale dokümanı ve uygulama kararları doğrultusunda netleştirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında DSİ’nin 2015 yılı birim fiyat cetvelindeki (B) katsayısının dikkate alınmaması hangi nedenle hukuka aykırı bulunmuştur?
Cevap: DSİ formüllerinde (B) katsayısı, nakliye maliyetlerinin malzeme niteliğine göre değişen önemli bir unsur olduğundan, bu katsayının kullanılmaması DSİ’nin güncel formüllerine uygunluk sağlamamış ve nakliye maliyet hesaplarında hataya yol açmıştır. Bu nedenle, DSİ’nin 2015 yılı birim fiyat cetvelindeki (B) katsayısının esas alınmaması uygulamasının mevzuatla uyumlu olmadığı değerlendirilmiştir.
Soru: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından geliştirilen nakliye formüllerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında tercih edilmemesinin gerekçesi nedir?
Cevap: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formülleri, DSİ formüllerinden türetilmiş olmakla birlikte (B) katsayısı dahil edilmeden kullanılmaktadır. Bu durum, nakliye analizlerinin malzeme bazlı farklılıklarını göz ardı ederek gerçekçi olmayan maliyet hesaplamalarına sebep olduğundan, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılmasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin nakliye maliyet analizlerinin ihale dokümanı kapsamında neden uygun bulunmadığı tespit edilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin nakliye analizleri, DSİ’nin güncel nakliye tutarlarından daha düşük olup, ihale dokümanında belirlenen format ve şartlara uyum göstermemiştir; bu durum, açıklamaların objektifliğini ve doğruluğunu zedelemiş, dolayısıyla uygun bulunmamıştır.
Soru: Kurulun itirazen şikâyet başvurusunu reddetmesinde hangi somut nedenler etkili olmuştur?
Cevap: Kurul, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında DSİ’nin 2015 yılı birim fiyat cetvelindeki güncel (B) katsayısını dikkate almaması, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formüllerini tercih etmesi ve nakliye analizlerinin ihalede öngörülen usul ve koşullara uymaması gerekçeleriyle iddiaların haklı bulunmadığına karar vererek başvuruyu reddetmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarındaki nakliye maliyetlerine ilişkin hesaplama yöntemi bu vakadaki uyuşmazlığın temelini oluşturmuştur. Başvuru sahibi, açıklamada kullanılan formüllerde Devlet Su İşleri tarafından yayımlanan ve malzeme bazında değişkenlik gösteren (B) katsayısına yer verilmediğini, bunun yerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın genel formüllerinin kullanıldığını ileri sürmüştür. Bu yaklaşımın, ihale işlem dosyasında yer alması gereken güncel ve gerçekçi maliyet öngörülerini karşılamadığı iddia edilmiştir. Bu bağlamda başvurunun temel dayanağını, maliyeti etkileyen unsurun yanlış hesaplama yöntemiyle belirlenmesi ve bunun sonucu olarak teklifin sağlıklı biçimde açıklanamaması oluşturmaktadır.
İşin niteliği gereği nakliye giderleri toplam maliyet içerisinde belirleyici bir yer tutmaktadır. Bu giderin analizinde kullanılan formülün doğruluğu ve güncelliği, teklifin ikna edici olabilmesi için kritik hale gelir. Mevcut açıklamada kullanılan formülün, DSİ tarafından belirlenmiş güncel (B) katsayısını içermediği ve böylece malzeme taşıma maliyetini malzemenin özelliğine göre farklılaştırmadığı tespit edilmiştir. DSİ formüllerinden türetildiği kabul edilen Çevre Bakanlığı formüllerinde ise bu ayrım bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu tercihin, gerçek maliyetleri yansıtmadığı ve açıklamaların doğruluğunu zayıflattığı değerlendirilmiştir.
Esaslı unsur kapsamında bakıldığında, (B) katsayısının dışarıda bırakılması ihale üzerindeki etkisi yüksek bir hesaplama hatası olarak değerlendirilmiştir. Kurul, kullanılan formüldeki yetersizlik sonucu oluşan analizlerin, sadece teorik değil, aynı zamanda mali gerçekte de doğruluğunu yitirdiğine işaret etmiştir. Başvuru sahibinin açıklamalarında yer alan nakliye tutarlarının, aynı döküm kaynaklarında yer alan güncel taşıma maliyetlerinin de altında olduğunun ortaya konulması, bu unsurların değerlendirmede esaslı sayılmasına yol açmıştır. Dolayısıyla açıklamada (B) katsayısının atlanması, ihale sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikte önemli bir eksiklik olarak kabul edilmiştir.
İlgili değerlendirme kapsamında pilot ortağın ya da diğer ortakların iş deneyimi gibi doğrudan ilişkili bir unsurun tartışılmadığı görülmektedir. İtirazın merkezinde iş deneyimi belge kriteri değil, maliyet kalemlerinin analizinde kullanılan hesaplama yönteminin doğruluğu yer aldığından, değerlendirme sadece açıklama belgeleri ve maliyet yaklaşımı çerçevesinde yapılmıştır. Bu nedenle ortakların yeterliliğine ilişkin tartışma söz konusu olmamıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklamanın dayandığı formülün DSİ’nin yayımladığı güncel ve sektöre özgü maliyet hesaplamalarını yansıtmadığını, bunun yerine daha genel bir formülasyonun tercih edildiğini tespit etmiştir. Ayrıca açıklamalarda ortaya konulan tutarların makul sınırın altında kaldığını ve ihale dokümanındaki şartlara uyulmadığını belirleyerek, başvuruyu reddetmiştir. Bu kararla birlikte, maliyet hesaplarında kullanılan yöntemlerin, sektörel gerçeklere ve kamu kurumlarının konuya özel belirlemelerine uygun olması gerektiği yönündeki yaklaşım bir kez daha teyit edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.