KÜNYE
- Toplantı No: 2024/044
- Gündem No: 25
- Karar Tarihi: 20.11.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1462
- Başvuru Sahibi: Gurbetoğlu İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2024/486647
- İhale Adı: Asya Yakası 3. Kısım Müteferrik Atıksu, Yağmursuyu Dere Temizlik Bakım Onarım İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata ve ihale dokümanına uygunluğu nedeniyle itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun hazırlanmadığını, analizlerin idarenin formatına ve teknik şartnameye uymadığını, maliyet unsurlarında farklılıklar ve eksiklikler olduğunu, işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğunu, akaryakıt fiyatlarının mevzuata uygun olmadığını, yüklenici karı ve genel gider tutarlarının eksik hesaplandığını, tespit tutanaklarının yetkili meslek mensubu tarafından düzenlenmediğini ve nakliye girdilerinin ihale dokümanına uygun olmadığını iddia ederek, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması talebinde bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin teknik içeriği ve iş kalemleri bazında yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine ve teknik şartnameye uygun olduğunu, analiz girdilerinin 2024 yılı kamu kurum ve kuruluşlarına ait birim fiyat ve rayiçlerle uyumlu olduğunu, işçilik ücretlerinin saatlik asgari ücretin altında olmadığını, akaryakıt girdisinin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine uygun olarak belirlendiğini, yüklenici karı ve genel gider oranlarının mevzuatta zorunlu asgari oranlarda olduğunu ve tespit tutanaklarının mevzuata uygun şekilde yetkili meslek mensubu tarafından düzenlendiğini tespit etmiştir. Ayrıca, nakliye girdilerinin ihale dokümanına uygun olduğu belirlenmiştir. Bu teknik ve mali incelemeler sonucunda, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan birim fiyatların güncel kamu kurumlarına ait fiyat ve rayiçlerle uyumlu olup olmadığı nasıl değerlendirilir?
Cevap: İhale komisyonları ve inceleme kurulları, aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan analiz girdilerini sektör rayiçleri ve ilgili kamu kurumlarının güncel fiyat listeleriyle karşılaştırır. Bu fiyatlarda belirgin uyumsuzluk veya aşırılık bulunmadığı sürece açıklamanın bu yönü uygun kabul edilir. Ancak, farklı kaynaklardan alınan fiyatların gerekçelendirilmeli ve ihale dokümanındaki şartlara uygun olmalı; aksi halde bu durum tereddüt yaratabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında gösterilmesi durumunda nasıl bir inceleme yapılır?
Cevap: İşçilik giderlerinin teklif değerlendirmesinde asgari ücretin altında gösterilmesi, mevzuat ve işlemlerde sıkça itiraz konusu olur. Bu durumda, işçilik kalemlerinin saatlik ücretleri resmi asgari ücret verileriyle karşılaştırılır. Eğer işçilik maliyeti nominal ya da uygulamaya uygun asgari ücretin altında hesaplanmışsa, teklifin uygunluğu sorgulanabilir. Ancak, işçilik maliyetleri mevzuatta öngörülen usullere göre hesaplanıyor ve belgelendiriliyorsa bu iddia genellikle reddedilir.
Soru: Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılan tespit tutanaklarının meslek mensubu yetkisine sahip kişilerce düzenlenmesi neden önemlidir?
Cevap: Tespit tutanaklarının yasalar çerçevesinde yetkili meslek mensubu (örneğin, mühendis veya mimar) tarafından düzenlenmesi, tutanakların hukuki geçerliliği ve dayanıklılığı açısından kritik öneme sahiptir. Yetkisiz kişilerce hazırlanan tutanaklar, kamu ihale kurallarına uygunluk denetiminde eksiklik sayılarak teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Bu nedenle, idareler tespit tutanaklarının yetkili kişilerce yetkin ve usulüne uygun biçimde hazırlandığını sağlamalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin ihale dokümanına uygunluğunun denetlenmesinde hangi kriterler dikkate alınır?
Cevap: Nakliye girdilerinin ihale dokümanına uygunluğu değerlendirilirken, idari şartname ve teknik şartname hükümleri ile verilen standart analiz formatları esas alınır. Nakliye mesafeleri, taşıma yöntemi, malzeme türü ve maliyet unsurları incelenerek, teklifin nakliye kalemlerinin gerçekçi ve dokümana uygun şekilde hesaplanıp hesaplanmadığı tespit edilir. Uyumsuzluk veya eksiklik tespit edilmediği sürece, nakliye maliyetlerine ilişkin iddialar kabul edilmez.
Soru: İdareler aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken verilen analiz formatlarına uygunluk konusunda neden titiz davranmalıdır?
Cevap: İdari makamların vermiş olduğu analiz formatları, ihale dokümanında belirtilen esaslar doğrultusunda maliyet analizlerinin şeffaf ve standart hale gelmesini sağlar. Aşırı düşük teklif açıklamasının bu formata uygun olmaması, analizlerin karşılaştırılabilirliğini ve denetlenebilirliğini bozar; bu durum teklifin iptal veya değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Bu nedenle idarelerin, aşırı düşük teklif açıklamalarının hem format hem de içerik bakımından şartnameye tam uygunluğunu sağlamak konusunda özen göstermesi gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğunu iddia etmiştir. Bu iddia nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin işçilik ücretlerinin saatlik asgari ücretin altında olmadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif açıklamasının analizlerinin teknik şartname ve belge formatına uygunluğunu nasıl denetlemiştir?
Cevap: Kurul, ihale işinin teknik içeriği ve iş kalemleri bazında yapılan incelemede, isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının idarece verilen analiz formatına ve teknik şartnameye uygun olduğunu belirlemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin tespit tutanaklarının yetkili meslek mensubu tarafından düzenlenmediği yönündeki iddiası ne şekilde sonuçlanmıştır?
Cevap: Kurul, tespit tutanaklarının mevzuata uygun biçimde ve yetkili meslek mensubu tarafından düzenlendiğini tespit ederek başvuru sahibinin bu iddiasını reddetmiştir.
Soru: Nakliye girdilerinin ihale dokümanına uygun olmayacağı iddiası nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Kurul, nakliye girdilerinin ihale dokümanına uygun olduğunu tespit ederek, başvuru sahibinin bu iddiasını haksız bulmuştur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yapılan itirazen şikâyetin merkezinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının hem mevzuata hem de ihale dokümanına uygun hazırlanıp hazırlanmadığı sorunu yer almaktadır. Başvuru sahibi, açıklamanın format, içerik ve maliyet kalemleri bakımından belirlenen kurallar çerçevesinde olmadığı, bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddiasında bulunmuştur. Özellikle işçilik, akaryakıt, nakliye gibi temel girdilerde eksiklik veya uyumsuzluk bulunduğu ileri sürülmüştür. Kurul değerlendirmesi ise bu temel iddialarla birlikte, açıklamanın teknik şartname ve standart analiz formatıyla olan ilişkisini bütüncül biçimde ele almıştır.
Uyuşmazlıkta en yoğun tartışma konusu, açıklamada yer alan maliyet analizlerinin hem içerik hem de biçimsel olarak doğru düzenlenip düzenlenmediğine yöneliktir. Başvuru sahibi, analizlerin idarece belirlenen forma uygun yapılmadığını ve teknik şartnamede öngörülen hususlara yer verilmediğini belirtmiş, ayrıca bazı girdilerin eksik ya da mevzuata aykırı şekilde hesaplandığını savunmuştur. Kurul ise yaptığı teknik incelemede, analizlerin iş kalemleri bazında değerlendirildiğini, açıklamanın hem verilen analiz formatına hem de teknik şartnamenin hükümlerine uygun bir yapıda olduğunu ortaya koymuştur. Bu uyum, teklifin geçerliliği noktasında belirleyici rol oynamış ve başvurunun bu yönüyle dayanaksız kalmasına neden olmuştur.
Vakada, açıklamanın temel maliyet unsurlarından olan işçilik, akaryakıt ve nakliyeye ilişkin tartışmalar, esaslı unsur kavramı çerçevesinde irdelenmiştir. Özellikle işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olup olmadığı noktasında yapılan itiraz, kamu otoriteleri tarafından düzenlenen resmi asgari ücret verileri esas alınarak değerlendirilmiş; açıklamada bildirilen saatlik ücretlerin bu sınırların üzerinde olduğu belirlenmiştir. Akaryakıt girdisinin de güncel piyasa değerlerine uygun biçimde, EPDK verileri referans alınarak belirlendiği görülmüştür. Nakliyeyle ilgili olarak ise açıklamanın ihale dokümanındaki şartlarla uyum içerisinde olduğu ifade edilmiştir. Bu noktada, açıklamanın detay düzeyi ve kaynak kullanımı açısından ihale kriterlerine karşı duyarlılığı, esaslı unsurların sağlandığını göstermiştir.
İddialar arasında yer alan tespit tutanaklarının yetkili kişilerce hazırlanmadığı eleştirisi de dikkat çekmiştir. Kurul bu açıdan yaptığı değerlendirmede, söz konusu tutanakların mevzuata uygun şekilde, yetki sahibi meslek mensuplarınca düzenlendiğini ortaya koymuştur. Bu bulgu, teklifin teknik açıdan şekil unsurlarına da uygunluğunu göstermektedir. Böylelikle, açıklamanın yalnızca içerik yönüyle değil, aynı zamanda usul yönünden de yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, herhangi bir pilot ortakla ilişkilendirilecek iş deneyimi veya ortaklık yapısına ilişkin bir değerlendirme bu vakada yer almamıştır; uyuşmazlık yalnızca maliyet analizlerine yöneliktir.
Sonuç olarak, başvuru sahibinin teknik, mali ve biçimsel uyumsuzluk iddiaları, Kurul nezdinde somut karşılık bulmamıştır. Açıklamanın hem içerik hem de şekil yönünden ihale dokümanı ve ilgili düzenlemelerle uyum içerisinde olduğu kanaatine varılmış; bu bağlamda herhangi bir kamu zararı veya rekabeti zedeleyen bir durum tespit edilmemiştir. Bu nedenle itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiş, aynı zamanda başvuru bedelinin iadesine imkân bulunmadığı belirtilmiştir. Kurul’un yaklaşımı, teklif açıklamalarında şekli ve maddi uyumun bir bütün olarak ele alındığını ve bu uyuma somut verilerle güvence sağlandığında başvuruların reddedildiğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.