KÜNYE
- Toplantı No: 2021/010
- Gündem No: 38
- Karar Tarihi: 10.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-569
- Başvuru Sahibi: Fetih Grup İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Elektrik İletim A.Ş (TEİAŞ) 16. Bölge Müdürlüğü Batman
- İKN: 2020/508423
- İhale Adı: 16 Bölge Müdürlüğü Sorumluluk Sahasında Bulunan Enerji İletim Hatlarının Muhtelif Bölümlerinde İzolatör Ekleme, İzolatör Değişimi, Galvanizli Sac Levha Temini ve Montajı, Kuşkonmaz Montajı ve Askı Takımı Temini İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerinin %80’lik kısmının belirlenmemesi nedeniyle usulsüzlük tespiti ve yeniden açıklama istenmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında istenilen belgelerin eksikliği, noter onayının geçersizliği, piyasa fiyatlarının altında fiyat teklifleri ve işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olabileceği iddialarını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin belirlenmesi gerektiğini, bu iş kalemlerine ilişkin analizlerin temel girdilere ayrıştırılarak yapılması gerektiğini ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin sorgulamada yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerini belirlemediği, özellikle yaklaşık maliyetin %28,60’ını ve %22,77’sini oluşturan iki iş kaleminin sorgulamaya dahil edilmediği görülmüştür. Bu nedenle yapılan sorgulamanın usulüne uygun olmadığı ve sağlıklı bir değerlendirme yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin büyük bir kısmını oluşturan iş kalemlerinin açıkça belirtilmesi neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin önemli bir bölümünü teşkil eden iş kalemlerinin belirlenmesi, teklifin gerçekçiliğinin ve dayanaklarının analiz edilmesini sağlar. Bu iş kalemlerine dair açıklamalar sorgulamanın kapsamını oluşturur ve teklif fiyatının piyasa koşullarıyla uyumluluğunun objektif biçimde değerlendirilmesine olanak verir. Belirtilmeyen veya dışlanan önemli iş kalemleri nedeniyle sorgulamanın eksik kalması, teklifin aşırı düşük olup olmadığının doğru biçimde tespiti önünde engel oluşturabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerinin bölümlere ayrılarak analiz edilmesinin uygulamada yararı nedir?
Cevap: İş kalemlerinin temel girdilere ayrılarak incelenmesi, teklifin hangi bileşenlerden dolayı düşük kaldığını ayrıntılı şekilde ortaya koyar. Böylece fiyatlandırma unsurlarının piyasa verileriyle karşılaştırılması sağlanır ve teklifin düşük görünmesinin sebebi ya da mücbir nedenleri daha net belirlenir. Ayrıştırma yapılmadan yapılan sorgulamalar, hata ve yanıltıcı sonuçlara zemin hazırlayabilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin sadece küçük bir kısmını oluşturan iş kalemlerine odaklanması teklif değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: Yaklaşık maliyetin küçük bir kısmına ilişkin iş kalemleri üzerinde açıklama istenmesi, teklifin genel fiyat yapısının değerlendirilmesini eksik bırakır. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının kapsamının daralmasına ve fiyatın gerçek anlamda sorgulanmamış kalmasına yol açabilir. Sonuç olarak, ihale sürecinin şeffaflığı ve objektifliği zedelenir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde idarenin noter onaylı belgeleri istememesi veya bu belgeleri dikkate almaması ihaleyi nasıl etkiler?
Cevap: Noter onaylı belgelerin aranması veya aranmayışı ile ilgili mevzuat ve uygulama farklılıkları bulunabilir. Ancak genel olarak, idarenin aşırı düşük teklif gerekçesini yeterli ve geçerli delillerle desteklemesi beklenir. Noter onayının geçersiz sayılması veya talep edilmemesi, belgenin güvenilirliği ve delil değeri açısından tereddütler oluşturabilir. Bu konuda somut değerlendirmenin ilgili mevzuat, ihale şartnamesi ve önceki uygulama kararları dikkate alınarak yapılması gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata uygunluk nasıl sağlanır ve uygunsuzluk tespit edilirse ne yapılmalıdır?
Cevap: Mevzuata uygunluk için idare; yaklaşık maliyetin önemli bir yüzdesini oluşturan iş kalemlerini belirlemeli, bu kalemlere ilişkin yeterli ve somut açıklamalar istemeli, sorgulamadaki eksiklikleri gidermeli ve mantıklı karşılaştırmalar yapmalıdır. Uygunsuzluk tespit edilirse, söz konusu eksikliklerin giderilmesi amacıyla isteklilerden yeniden açıklama istenmesi ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tekrarlanması yoluna gidilir. Aksi halde yapılan değerlendirme hukuka aykırı sayılabilir ve iptal gerekebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerini belirtmemesi neden usulsüzlük sayılmıştır?
Cevap: Çünkü Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı ve tam olması için yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin belirlenip, bu kalemlere ilişkin açıklamaların istenmesi gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin bu önemli iş kalemlerini sorgulama dışında bırakması, sorgulamanın eksik ve usulüne aykırı yapılmasına neden olmuştur.
Soru: Yaklaşık maliyetin %28,60 ve %22,77’sini oluşturan iş kalemlerinin sorgulamaya dahil edilmemesinin ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: Bu iş kalemlerinin sorgulamaya dahil edilmemesi, yaklaşık maliyetin büyük bir kısmının analiz dışı bırakılması demektir. Bu nedenle yapılan sorgulama eksik kalmış, aşırı düşük teklifin gerçekçi olup olmadığına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılamamış, dolayısıyla ihale işlemleri usulsüz sayılmıştır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında noter onaylı belgeleri istememesi veya geçerli saymaması hakkındaKurul bu vakada nasıl bir tespit yapmıştır?
Cevap: Bu vaka özetinde idarenin noter onayı ile ilgili bir açıklaması veya Kurul’un bu konuda özel bir tespiti yer almamaktadır. Dolayısıyla bu konuda verilmiş spesifik bir sonuca ulaşılmamıştır.
Soru: Kurul’un yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesine ve ihalenin yeniden gerçekleştirilmesine karar vermesinin gerekçesi nedir?
Cevap: Kurul, ilk sorgulamanın yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerini içermemesi nedeniyle usulüne uygun yapılmadığını belirlemiş, bu yüzden tekliflerin gerçekliğinin tam ve doğru değerlendirilemediği sonucuna varmıştır. Bu usulsüzlüğün giderilmesi için idarenin yeniden açıklama istemesi ve ihale işlemlerini mevzuata uygun şekilde tekrarlaması gerektiğini kararlaştırmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan firmalardan birinin sınır değerin altında teklif sunduğu durumda, idare tarafından gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulamasının kapsamı ve usulü bu vakada uyuşmazlığın temelini oluşturmuştur. Başvuru sahibi, yapılan sorgulamanın eksik olduğunu ve sağlıklı bir değerlendirmeye imkân tanımadığını ileri sürmüştür. Özellikle sorgulamanın dayanağını oluşturması gereken ve yaklaşık maliyetin büyük kısmını kapsayan iş kalemlerinin açıkça belirtilmeyip açıklama talep edilmemesi, ihalenin şeffaflık ve denetlenebilirliğini tartışmalı hale getirmiştir.
İtiraz edilen husus, işin büyük bölümünü oluşturan kalemlerin sorgulama dışında bırakılmasıyla ilgilidir. Aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılırken teklifin gerçekçi olup olmadığının en doğru şekilde ortaya konabilmesi için, temel maliyet unsurlarına ilişkin açıklamalar elzemdir. Bu vakada idarenin, yaklaşık maliyetin %28,60’ını ve %22,77’sini oluşturan iki ayrı iş kalemini sorgulama dışı bırakması, toplamda yaklaşık maliyetin %80’ine karşılık gelen kısmın açıklama dışında bırakılması anlamına gelmiştir. Bu da yapılan değerlendirmenin kapsamını daralttığı gibi, önem sıralamasına göre öncelik verilmesi gereken unsurların göz ardı edilmesi sonucunu doğurmuştur.
Uyuşmazlıkta esaslı unsur, yapılan sorgulamanın ihalenin mali büyüklüğü açısından belirleyici olan iş kalemlerine odaklanmaması olmuştur. Yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan kalemler esaslı unsur niteliğindedir; bu kalemlerin açıklama talebine konu edilmemesi, hem yapılan açıklamanın doğruluğunu değerlendirmeyi hem de teklifin piyasa koşullarıyla uyumunu ölçmeyi güçleştirmiştir. Bu durum yalnızca şekli bir eksiklik olarak değil, açıklamanın fonksiyonunu doğrudan etkileyen, yani sürecin esasıyla ilgili bir problem olarak değerlendirilmiştir.
İhale çok ortaklı bir yapıya dayanıyor olsa dahi, pilot ortağın teklifin teknik ve mali anlamda taşıyıcısı olması nedeniyle, iş deneyimi dahil tüm temel açıklamalarda teklifin ana ağırlığı bu ortak üzerinden değerlendirilmelidir. Ancak bu vakada pilot ortağa atfedilen doğrudan bir değerlendirme veya eksikliğe yer verilmemiştir. Dolayısıyla pilot ortağın rolüne dair özel bir çözümleme değil, açıklamanın kapsamına dair genel bir tespit söz konusudur.
Kamu İhale Kurulu, yapılan incelemede sorgulamanın usule uygun gerçekleşmediği ve idarenin gerekli açıklama taleplerini oluşturmadığı kanaatine varmıştır. Kurul, aşırı düşük teklifin analiz edilmesinde temel teşkil eden iş kalemlerinin dışlanmasının sağlıklı bir değerlendirme süreci yürütülmesine engel oluşturduğu gerekçesiyle, sınır değerin altında teklif veren tüm adaylardan yeniden açıklama talep edilmesi yönünde karar almıştır. Böylece ihale işlemlerinin yeniden ve mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.