KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-702
- Başvuru Sahibi: Akh Madencilik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/599045
- İhale Adı: Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan akaryakıt fiyatının gerçekçi olmaması nedeniyle teklif reddi yerinde bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata aykırı olarak reddettiğini, WOOG’S marka akaryakıt fiyatının EPDK tarafından yayımlandığını ve fiyat tekliflerinin dayanağının bulunduğunu, ayrıca fiyat teklifi veren firmaların faaliyet alanlarının teyidinin mümkün olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işte kullanılan motorin miktarı yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturmakta olup, yaklaşık 3.251.048,68 kg motorin kullanımı öngörülmüştür. İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen WOOG’S marka motorin fiyatının EPDK verilerine göre %11 daha düşük olduğunu, ancak bu markaya ait Aksaray ilindeki tek bayinin lisansının iptal edildiğini ve aktif satış yapamadığını tespit etmiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yazısına göre ise, ilgili dönemde WOOG’S markası ile faaliyet gösteren lisans sahibi bayilerin bulunduğu ancak fiyatın kullanıldığı tarihte satış verisinin olmadığı ve fiyatın gerçek satışa dayanmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1 maddesinde belirtilen, fiyat teklifinin dayanağı olarak kullanılan mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılması şartına uygun değildir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen mal veya hizmetin piyasa satış verisi bulunmaması teklifin reddi için tek başına yeterli bir gerekçe midir?
Cevap: Dayanak mal veya hizmetin aktif piyasa satış verisinin olmaması, teklifin gerçekçilik açısından önemli bir eksiklik oluşturur. Çünkü Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, açıklamada dayanak gösterilen mal veya hizmetin teklif edilen miktarının en az 1/20’si kadar piyasada satışının yapılmış olması beklenir. Bu satış verisinin yokluğu fiyatın piyasa koşullarını yansıtmadığını gösterir ve idarenin reddi yönünde makul bir gerekçe sunar. Ancak sadece satış verisi bulunmayışıyla birlikte açıklamanın diğer hususları da dikkate alınmalıdır.
Soru: Teklifin aşırı düşük bulunması halinde, dayanak gösterilen fiyatların yalnızca resmi kurum veya düzenleyici tarafından yayımlanmış olması yeterli sayılır mı?
Cevap: Resmi kurum veya düzenleyici kurumların yayımladığı fiyatlar aşırı düşük teklif açıklaması için dayanak teşkil edebilir ancak bu fiyatların fiili piyasa satışlarına uygunluğu da aranır. Yayımlanmış olmasına rağmen o fiyatın ilgili dönem ve bölgede gerçek olarak satışa konu olmaması durumunda fiyatın gerçekçi olduğu kabul edilmez. Dolayısıyla fiyatın piyasa satışlarına dayanması, yalnızca yayımlanması kadar önemlidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatlar, teklif edilen miktarın tamamına mı yoksa belirli bir oranına mı uygun olmalıdır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak fiyatların, teklif edilen mal veya hizmet miktarının tamamına değil, en az 1/20’sine kadar olan kısmına ilişkin fiili satış verileri ile desteklenmesi gerekmektedir. Bu oranla piyasa fiyatlarının doğrulanması amaçlanır. Dayanak olmayan veya yeterince büyük bir satış hacmine dayanmayan fiyatlar yeterli kabul edilmez.
Soru: İdare aşırı düşük teklif açıklamasını incelerken nelere dikkat etmelidir?
Cevap: İdare, açıklamada kullanılan fiyatların resmi ve güvenilir kaynaklardan alınmış olup olmadığına, piyasa koşullarını yansıtıp yansıtmadığına, dayanak gösterilen mal veya hizmetin ilgili dönemde aktif satışının bulunup bulunmadığına bakmalıdır. Ayrıca, açıklamanın fiyat teklifinin makul ve gerçekçi olduğunu destekler nitelikte olmasına önem vermelidir. Bu inceleme sonucunda gerçekçi olmayan fiyatların dayanak gösterilmesi halinde açıklamayı reddetmek mümkündür.
Soru: Yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan girdi fiyatlarındaki uygunsuzluk aşırı düşük teklif değerlendirmesinde nasıl sonuç doğurabilir?
Cevap: Eğer teklif edilen toplam maliyet içerisinde önemli oranda yer alan bir girdinin (örneğin yakıt gibi enerji maliyeti) fiyatları aşırı düşük teklif açıklamasında gerçekçi ve piyasa koşullarına uygun değilse, teklif bütünü bakımından güvenilirliği zedelenir. Bu durum idarenin açıklamayı kabul etmemesi ve teklifin elenmesini haklı kılar. Yani büyük maliyet kalemlerinde dayanak fiyatın geçerliliği teklifin uygunluğu için kritik öneme sahiptir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı WOOG’S marka motorin fiyatının reddedilmesinin dayanağı nedir?
Cevap: WOOG’S marka motorinin ilgili dönemde aktif satışa konu olmaması ve satış verisinin bulunmaması nedeniyle, bu fiyatın gerçekçilikten uzak olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak gösterilen mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılması gerekirken, bu şart sağlanmamıştır. Bu nedenlerle idarenin reddi yerindedir.
Soru: Başvuru sahibinin, WOOG’S marka motorin fiyatının EPDK tarafından yayımlandığı gerekçesiyle teklif açıklamasının uygun olduğunu iddiası reddedilebilir mi?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiası, EPDK’nın fiyatı yayımlamış olması nedeniyle geçerlilik kazanmaz. Çünkü fiili satış olmayışı ve aktif bir piyasa bulunmaması fiyatın gerçekçi olmadığını gösterir. Dolayısıyla sadece yayımlanmış olması, fiyatın teklif açıklaması için uygun bir dayanak olmasını sağlamaz.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını reddetme işlemi bu vakada hukuken nasıl değerlendirildi?
Cevap: İdarenin başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını gerçekçi olmayan ve piyasa koşullarına uymayan bir fiyat dayanağı sunduğu gerekçesiyle reddetmesi yerinde bulunmuştur. Bu işleme karşı yapılan itirazen şikayet başvurusu da reddedilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetin %80’e yakınını oluşturan motorin maliyetinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki önemi nedir?
Cevap: Motorin maliyetinin yaklaşık maliyetin büyük çoğunluğunu oluşturması nedeniyle, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatının gerçekçi olmaması teklifin bütünü açısından ciddi bir risk teşkil eder. Bu durumda, kullanılan fiyat dayanağının güvenilir olmaması teklifin uygun bulunmaması sonucunu doğurur.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, ihale sürecinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterdiği motorin fiyatı tartışma konusu olmuştur. Özellikle bu fiyatın WOOG’S markasına ait olması ve bu markanın ilgili dönemde aktif satışının bulunmaması, açıklamanın güvenilirliği açısından ciddi şüphe doğurmuştur. Nihai olarak, teklifin yaklaşık maliyetin %80’ine yakınını oluşturan motorin gideri yönünden yapılan açıklamanın piyasa gerçekliğinden uzak olduğu kabul edilmiştir.
Uyuşmazlık, başvuru sahibinin sunduğu düşük motorin fiyatının dayanağının piyasada gerçekten gerçekleşen satışlara dayanıp dayanmadığı üzerinden şekillenmiştir. Her ne kadar söz konusu fiyat Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayımlanmış olsa da, bu fiyatın fiili bir satışa yaslanmaması ve aktif satışa konu olmayan bir markaya ait olması fiyatın güvenilirliğini zayıflatmıştır. Ayrıca, bahse konu markaya ait bayilerin bu dönemde satış yapmadığı ve bazı bayilerin lisanslarının iptal edilmiş olduğu da tespit edilmiştir. Bu hususlar, açıklamada sunulan fiyat teklifinin sadece kağıt üzerinde var olan bir değeri gösterdiğini; ancak fiilen piyasada geçerli bir referans niteliği taşımadığını ortaya koymuştur.
Bu bağlamda, açıklamada sunulan motorin fiyatının ihale konusu işin toplam maliyeti içinde oldukça yüksek bir orana sahip olması, fiyatın gerçekçiliğini daha da kritik hale getirmiştir. Söz konusu fiyat, Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen ölçütleri karşılamamış; yani teklif edilen miktarın en az 1/20’si kadar bir satış verisi ile desteklenmemiştir. Bu tür durumlarda esaslı unsur kavramı, açıklamanın ihale sonucunu etkileyecek nitelikteki temel maliyet kalemlerinin geçerli ve güvenilir dayanaklarla açıklanması gerektiğini ifade etmektedir. Bu olayda da motorin maliyetinin büyüklüğü, açıklanan fiyatın gerçekçiliğine ilişkin yapılan değerlendirmeyi doğrudan belirleyici hale getirmiştir.
Pilot ortağın veya diğer ortakların iş deneyimi ya da teknik yeterliliği bu vakada esas tartışma konusu olmamıştır. Ağırlıklı olarak fiyat açıklaması odaklı yürütülen inceleme, özellikle maliyetin büyük kısmını oluşturan motorin kalemi üzerinden sürdürülmüştür. Dolayısıyla, iş deneyim belgesi ya da benzeri bir teknik yeterlik kriteri değil, teklifin ekonomik ve gerçekçi bir temelde hazırlanıp hazırlanmadığı değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan değerlendirmede, sadece resmî kaynakta yer alan bir fiyatın açıklamaya yeterli dayanak oluşturmayacağı, asıl önemli olanın bu fiyatın fiili bir piyasa işlemine dayanması olduğu vurgulanmıştır. Kurul, EPDK verilerinin varlığına rağmen fiyatın aktif satışa dayanmadığını tespit ederek idarenin ret kararını hukuka uygun bulmuştur. Bu kararla birlikte, fiyat açıklamasının piyasada geçerli, doğrulanabilir ve makul bir temele dayanması gerektiği yönündeki yaklaşım bir kez daha teyit edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.