KÜNYE
- Toplantı No: 2021/019
- Gündem No: 60
- Karar Tarihi: 20.05.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1045
- Başvuru Sahibi: Erk İnşaat Taahhüt Hazır Beton Turz. San. ve Tic. A.Ş. - İstanbul Asfalt Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/375648
- İhale Adı: Anadolu Otoyolu’nun Yeniçağa Kavşağı (Km:122+750) - Ankara (Km:0+000) ve Ankara Çevre Otoyolunun (Km:0+000 - 110+080) Muhtelif Kesimlerinde Üstyapı İyileştirmesi ve Büyük Onarım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan Trinidad Göl Asfaltı (TLA) fiyat teklifinin muvazaalı işlemlere dayandığını, fiyat teklifini veren şirketin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde TLA satışı yapmadığını, dolayısıyla satış tutarı tespit tutanağının gerçeğe aykırı düzenlendiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece verilen analiz miktarlarının kullanıldığını, aritmetik hata yapılmadığını ve açıklama istenmeyen analiz girdilerinin birim fiyatlarının 0,01 TL olarak öngörülmesinin mevzuata aykırı olmadığını tespit etmiştir. Trinidad Göl Asfaltı (TLA) analiz girdisine ilişkin fiyat teklifinin dayanağı olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağının geçici vergi beyanname dönemine uygun olduğu, faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olduğu ve ithalat işlemlerine ilişkin yeminli tercüman tarafından onaylanmış belgelerin sunulduğu belirlenmiştir. Ayrıca, fiyat teklifi veren firmanın ilgili alanda faaliyette bulunduğu ve ithalat yapabileceği ticaret sicil gazeteleri ile teyit edilmiştir. Ancak, faturanın yeminli tercüman çevirisi ile tevsik edilmesinin yeterli olmadığı, ilgili gümrük beyannamesinin temin edilerek incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Aşırı düşük teklif açıklamalarında dayanak belgeler olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağı ve faturalara ilişkin doğrulama aşamasında nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Satış tutarı tespit tutanağının ve faturaların, teklif dönemiyle uyumlu resmi dönemlere (örneğin geçici vergi beyannameleri) uygun şekilde düzenlenmiş olması, resmi kamu kanallarında (Gelir İdaresi Başkanlığı gibi) kayıtlı bulunması ve ticari faaliyetin gerçek ve güncel olduğunun belgelenmesi gerekir. Ancak bu belgeler tek başına yeterli olmayabilir; özellikle ithalatın teyidi için ilgili gümrük beyannamelerinin temin edilip incelenmesi çoğu zaman zorunludur. Böylece belgelerin gerçeklik ve uygunluk kontrolleri daha sağlıklı yapılabilir.
Soru 2: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, analiz girdilerinin birim fiyatlarının çok düşük veya asgari seviyede gösterilmesi nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Analiz girdilerinin birim fiyatlarının 0,01 TL gibi sembolik veya çok düşük bir tutar olarak gösterilmesi, mevzuat açısından doğrudan yasaklanmamış olup aritmetik hata olmaması koşuluyla kabul edilebilmektedir. Önemli olan, teklif edilen fiyatların realite ve dayanak belgelerle örtüşmesi, idare tarafından verilen analiz miktarlarının doğru kullanılması ve ekonomik açıdan açıklanabilir olmasıdır. Bu nedenle, bu tür düşük fiyatlar açıklama istenmeyen girdiler olarak kabul edilebilir.
Soru 3: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin muvazaalı işlem iddialarının değerlendirilmesinde hangi kriterler öne çıkar?
Cevap: Muvazaa iddialarının kabulü için, teklif sahibinin gerçek bir ticari faaliyette bulunmadığına, belgelerin gerçeği yansıtmadığına veya hukuki dayanaklarının kasten yanıltıcı olduğuna dair somut ve ciddi deliller gereklidir. Geçici vergi beyannameleri, ticaret sicil kayıtları ve resmi belgelerde teklif sahibinin ilgili alanda faaliyet gösterdiğinin tespiti muvazaayı bertaraf edebilir. İddialar soyut ve dayanaksız ise, Kurul bu iddiaları reddeder.
Soru 4: İthalata ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan belgelerin yeterliliği konusunda hangi belgeler kesinlikle temin edilmelidir?
Cevap: İthalat işlemlerinin son derece şeffaf ve güvenilir şekilde belgelenmesi için, sadece satış faturaları ya da yeminli tercüman çevirileri tek başına yeterli kabul edilmemektedir. Gümrük beyannameleri mutlaka temin edilip incelenmeli; böylece faturaların arkasındaki gerçek ithalat faaliyetinin teyidi sağlanmalıdır. Bu belge, ithalatın gerçekleştiğini ve fiyatların doğruluğunu objektif olarak kanıtlamaktadır.
Soru 5: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde idarece verilen analiz miktarları ve aritmetik hatalar nasıl ele alınır?
Cevap: İdare tarafından verilen analiz girdilerinin miktarlarının aşırı düşük teklif açıklamasında doğru ve eksiksiz kullanılması beklenir. Eğer tarifeli analiz miktarlarında aritmetik hata yoksa ve açıklama tablolarında tutarsızlık bulunmuyorsa, bu durum aşırı düşük teklife ilişkin olumlu bir gösterge sayılır. Eksiklik veya hata tespiti genellikle açıklamaların reddi veya teklifin elenmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle miktarların kontrollü kullanımı önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan Trinidad Göl Asfaltı (TLA) fiyat teklifinin dayanağı belgeler neden mevzuata uygun kabul edildi?
Cevap: Çünkü TLA fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağı, geçici vergi beyanname dönemine uygundu; faturalar Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlıydı ve ithalat işlemlerini gösteren belgeler yeminli tercüman tarafından onaylanmıştı. Ayrıca teklif sahibi firmanın ilgili alanda faaliyet gösterdiği ve ithalat yapabildiği ticaret sicil gazeteleri ile teyit edilmişti.
Soru 2: Kurul, Trinidad Göl Asfaltı (TLA) analiz girdisine ilişkin açıklamalarda neden faturanın gümrük beyannamesi ile teyit edilmesini gerekli gördü?
Cevap: Çünkü faturanın yeminli tercüman çevirisi ile tevsik edilmesi, ithalat işlemlerinin doğruluğunu tam anlamıyla yeterince kanıtlamadığı sonucuna varıldı. Bu nedenle, faturanın dayanağı olarak gümrük beyannamesinin de temin edilip incelenmesi gerektiği belirtildi.
Soru 3: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında aritmetik hata bulunmaması ve 0,01 TL olarak fiyatlandırılan girdiler ile ilgili Kurul’un değerlendirmesi ne oldu?
Cevap: Kurul, aritmetik hata yapılmadığını ve açıklama istenmeyen analiz girdilerinin birim fiyatlarının 0,01 TL olarak öngörülmesinin mevzuata uygun olduğunu tespit etti. Bu nedenle bu hususlarda itirazen şikayet başvurusunu reddetti.
Soru 4: Başvuru sahibi tarafından yapılan muvazaa iddiası karşısında Kurul neden iddiaların yerinde olmadığını karara bağladı?
Cevap: Kurul, teklif sahibinin satış tutarı tespit tutanağının geçici vergi dönemine uygun düzenlendiğini, resmi kayıtların ve ticaret sicil bilgilerinin bu iddiaları desteklemediğini, dolayısıyla muvazaalı işlem yapıldığına ilişkin somut bir delil bulunmadığını dikkate aldı. Bu nedenle muvazaa iddiasını reddetti.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan Trinidad Göl Asfaltı (TLA) analiz girdisine yönelik sunduğu mali belgelerin gerçekliğine ve mevzuata uygunluğuna odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, söz konusu TLA girdisine ilişkin fiyat teklifini veren firmanın o dönemde satış faaliyeti gerçekleştirmediğini, dolayısıyla sunulan belgelerin gerçeğe aykırı ve muvazaalı nitelik taşıdığını ileri sürmüştür. Bu iddialar çerçevesinde, aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanıklılığı, sunulan belgelerin şekli ve içeriği ile ticari faaliyetin belge ile ispatı değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan analiz girdisi olan TLA’ya ilişkin açıklamalarda sunulan dayanak belgeler, satış tutarı tespit tutanağı, faturalar ve ithalat belgeleri üzerinden incelenmiştir. Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, bu belgelerin geçici vergi beyannamesine uygun biçimde düzenlenmiş olduğu, fatura bilgilerinin kamu sistemlerinde kayıtlı bulunduğu ve ithalatın gerçekleşmiş olduğunu gösteren belgelerin yeminli tercüman tasdikli şekilde sunulmuş olması dikkate alınmıştır. Ancak ithalata konu faturaların doğruluğunun sadece tercümeyle değil, doğrudan gümrük beyannamesi ile teyit edilmesinin daha sağlıklı olacağı yönündeki değerlendirme, bu alandaki belgelerin yorumlanmasında dikkat çekici bir yaklaşımı ortaya koymuştur.
Bu vakada “esaslı unsur” kavramı, TLA girdisine ilişkin açıklamaların geçerliliğiyle bağlantılı olarak değerlendirilmiştir. Açıklamada sunulan belge türleri, fiyat teklifinin gerçekçilik yönünden bir temel teşkil ettiği gibi, bu belgelerin kapsamının yetersiz kalması, açıklamanın dayanaklılığı açısından önemli bir tartışma yaratmaktadır. Her ne kadar diğer tüm analiz girdileri mevzuata uygun biçimde açıklanmış ve aritmetik hata bulunmamış olsa da, TLA gibi kritik girdilere ilişkin belge temini ve içeriği esaslı unsur niteliği taşıyan bir kriter olarak öne çıkmıştır.
İncelemede pilot ortak veya alt yüklenici gibi rollere dayalı iş deneyimi yönünden ayrı bir tartışma yürütülmemiştir. Dolayısıyla iş deneyimi ölçeğinde bir değerlendirme yapılmamış, uyuşmazlık yalnızca aşırı düşük teklif açıklamasının içeriği, dayanak belgelerin uygunluğu ve bu belgelerin ithalat işlemlerini karşılayıp karşılamadığı noktasında şekillenmiştir. Bu yönüyle iş deneyimi boyutunun doğrudan etkili olmadığı bir aşırı düşük teklif değerlendirmesi söz konusudur.
Kurul, yaptığı değerlendirme sonucunda, sunulan belgelerin önemli ölçüde yeterli olduğunu, başvuru sahibinin iddialarını destekleyen somut bir delilin bulunmadığını ve ihale sürecinin bu yönüyle mevzuata uygun şekilde yürütüldüğünü tespit ederek başvuruyu reddetmiştir. Ancak kurul üyeleri arasında görüş ayrılığı doğuran husus, TLA girdisine ilişkin faturanın yalnızca tercüme ile tevsik edilmesinin yetersizliği olmuştur. Bazı üyeler ithalatın mutlak surette gümrük beyannamesi ile desteklenmesi gerektiğine dikkat çekmiştir. Buna rağmen çoğunluk, mevcut belgelerin değerlendirme için yeterli olduğu kanaatine varmıştır. Böylece karar, belgelerin esaslı unsurları sağladığı, fakat teyit biçimi konusunda sisteme yönelik dikkatli olunması gerektiği mesajı ile sonuçlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.