KÜNYE
- Toplantı No: 2021/024
- Gündem No: 26
- Karar Tarihi: 09.06.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1140
- Başvuru Sahibi: Derinsu Proje İnş. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/377120
- İhale Adı: Bursa Uludağ Göleti İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında taşıma zorluk katsayısının idarece belirlenmemesi nedeniyle 1,00 kabul edilmesi mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye girdilerinde taşıma zorluk katsayısının 1,25 yerine 1,00 alınmasının hatalı olduğunu, teklif açıklamasının değerlendirmeye alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanlarında ve idarenin birim fiyat analizlerinde taşıma zorluk katsayısına ilişkin bir belirleme yapılmamıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı birim fiyat kitabında taşıma zorluk katsayısının 1,00 ile 3,00 arasında olabileceği, ihaleden önce belirlenmemişse 1,00 olarak alınacağı belirtilmiştir. Başvuru sahibinin 1,00 katsayısını esas alarak yaptığı hesaplamalar mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında ve idarenin birim fiyat analizlerinde taşıma zorluk katsayısının açıkça belirtilmemesi halinde aşırı düşük teklif açıklamasında hangi katsayı dikkate alınmalıdır?
Cevap: İhale dokümanlarında veya idare tarafından yapılan birim fiyat analizlerinde taşıma zorluk katsayısı belirlenmemişse, ilgili birim fiyat kitaplarında yer alan genel kabul gören düzenlemeye göre bu katsayı 1,00 olarak esas alınır. Dolayısıyla, aşırı düşük teklif açıklamasında da bu değer kullanılır ve farklı bir katsayının esas alınması ya da talep edilmesi uygulamada genellikle uygun görülmez.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye girdilerine ilişkin taşıma zorluk katsayısını 1,00 yerine farklı bir değerle (örneğin 1,25) değerlendirmesi doğru mudur?
Cevap: İdarenin ihale dokümanlarına ve birim fiyat analizlerine dayanmadan taşıma zorluk katsayısını 1,25 gibi farklı bir değerle esas alması söz konusu ise, bu uygulama kanuni düzenlemelerle çelişebilir. Çünkü katsayının ihale öncesinde belirlenmemiş olması durumunda genel uygulama 1,00 katsayısının kabul edilmesidir. Bu nedenle idarenin farklı bir katsayı dayanağı olmadan 1,00’den farklı katsayı benimsemesi hatalı sayılır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında taşıma zorluk katsayısının farklı alınması sebebiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuki açıdan sakıncalı mıdır?
Cevap: Taşıma zorluk katsayısının ihale öncesinde belirlenmemiş olması hâlinde 1,00 kabul edilerek yapılan bir aşırı düşük teklif açıklamasının, idarece farklı katsayı dayanağı olmadan reddedilmesi mevzuata aykırı sayılır. Bu durumda, teklifin değerlendirmeye alınması ve ihale sürecinin bu doğrultuda yeniden yürütülmesi gereklidir.
Soru: Taşıma zorluk katsayısının aşırı düşük teklif açıklamasında doğru belirlenmesi teklifin değerlendirilmesine nasıl yansır?
Cevap: Taşıma zorluk katsayısı nakliye maliyetlerini doğrudan etkilediği için yanlış veya dayanıksız katsayı kullanımı aşırı düşük teklif açıklamalarının gerçekçi olup olmadığının saptanmasını zorlaştırarak teklifin reddine yol açabilir. İhale dokümanlarında belirlenmemişse 1,00 katsayısının esas alınması, hem hesaplamaların tutarlılığını sağlar hem de haksız reddin önüne geçer.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında taşıma zorluk katsayısının dayanağına ilişkin tereddüt çıkması halinde uygulayıcılar nasıl hareket etmelidir?
Cevap: İhale dokümanlarında ve birim fiyat analizlerinde katsayı belirlenmemişse, uygulayıcılar ilgili birim fiyat kitabında yer alan düzenlemeye uygun olarak 1,00 katsayısını esas almalıdır. Dayanaktan yoksun olarak farklı katsayı seçimleri teklif değerlendirme sürecinde hukuki ihtilaflara yol açabilir. Tereddüt halinde mevzuat ve uygulama kararlarına göre 1,00 katsayısına bağlı kalınması tercih edilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında veya idarenin birim fiyat analizlerinde taşıma zorluk katsayısına ilişkin bir hüküm bulunmadığında, aşırı düşük teklif açıklamasında hangi katsayının esas alınması gerekmektedir?
Cevap: Böyle bir durumda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı birim fiyat kitabında yer alan düzenleme gereği, taşıma zorluk katsayısı ihaleden önce belirlenmemişse 1,00 olarak kabul edilir ve aşırı düşük teklif açıklamasında da bu katsayı esas alınmalıdır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında taşıma zorluk katsayısını 1,25 yerine 1,00 olarak kullanması idarece reddedilemez mi?
Cevap: İdarece, ihale dokümanlarında ve birim fiyat analizlerinde katsayı belirlenmediği için 1,00 olarak benimsenen katsayı esas alınmalıdır. Dolayısıyla, başvuru sahibinin 1,00 katsayı ile yaptığı açıklamanın reddedilmesi mevzuata aykırıdır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını taşıma zorluk katsayısı nedeniyle reddetmesi halinde Kamu İhale Kurulu’nun alacağı karar ne olur?
Cevap: Kurul, katsayının belirlenmediği ve 1,00 olarak esas alınması gerektiği tespiti ile idarenin reddetme işleminin mevzuata aykırı olduğuna karar verir, teklifin değerlendirmeye alınmasını ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden sonuçlandırılması için düzeltici işlem yapılmasını hükme bağlar.
Soru: Bu vaka kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasında taşıma zorluk katsayısı nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Taşıma zorluk katsayısının 1,25 yerine 1,00 olarak alınması hesaplama sonucunu doğrudan etkilediği için, bu katsayının dayanağı olmadan farklı alınması teklifin reddi sonucunu doğurmuştur. Ancak dokümanlarda belirleme yoksa 1,00 kabul edilmesi gereklidir ve bu doğrultuda yapılan açıklama mevzuata uygundur.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin ihtilaf, teklif kapsamında nakliye maliyetleri hesaplanırken kullanılan taşıma zorluk katsayısı üzerinden şekillenmiştir. Başvuru sahibinin sunduğu açıklamada, bu katsayı 1,00 olarak kabul edilmiştir. Ancak idare, bu değerin gerçeği yansıtmadığı ve katsayının daha yüksek olması gerektiği gerekçesiyle açıklamayı yeterli bulmamış ve teklifi değerlendirme dışı bırakmıştır. Uyuşmazlık, bu katsayının ihale dokümanlarında açıkça belirlenmemiş olmasına karşın, farklı bir değer (1,25) varsayımına dayalı olarak teklifin reddedilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
İhale sürecinde söz konusu maliyet unsurunun değerlendirilmesinde belirleyici olan husus, dokümanlarda taşıma zorluk katsayısına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunup bulunmadığıdır. Bu katsayı, taşımanın yapılacağı koşullara göre değişkenlik gösterebilen teknik bir parametre olup, ihale öncesinde açıkça tanımlanmadığı takdirde yüklenicilerin kendi analizlerine dayalı olarak açıklama yapması doğal karşılanmalıdır. İlgili ihalede idarece hazırlanan analizlerde ya da teknik dokümanlarda böyle bir belirlemeye yer verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvuru sahibinin 1,00 katsayısını esas alarak yaptığı açıklamanın dayanağı olduğu ve kendi içinde tutarlı olduğu anlaşılmaktadır.
Burada esaslı unsur kavramı, katsayının dayanağının bulunup bulunmadığı yönüyle değerlendirilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında önemli olan husus, maliyet hesabındaki girdilerin nesnel, somut ve ihaleye özgü verilere dayanmasıdır. İdarece öne sürülen 1,25 katsayısı, dokümana ve teknik gerekliliklere dayanmadığı sürece başlı başına bağlayıcı bir unsur olarak görülemez. Bu nedenle, başvuru sahibinin açıklamasındaki katsayının hesaplamayı esastan sarsacak nitelikte olması değil, belgeli ve genel düzenlemeye uygun olması değerlendirmede esas alınmıştır.
Pilot ortağa ilişkin herhangi bir tartışma veya değerlendirme başvuruya konu edilmemiştir; uyuşmazlık yalnızca teklif açıklamasındaki katsayı üzerinden şekillenmiş ve bunun iş deneyimiyle ilişkilendirilmiş teknik veya mesleki yeterlik alanlarına uzanmadığı görülmüştür. Bu yönüyle vakada ortaklık yapısına veya belirli bir ortağın yeterliğine dair özel bir değerlendirme yapılmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, somut durumdaki değerlendirmesinde, ihale dokümanlarında taşıma zorluk katsayısının belirtilmemesi karşısında genel düzenlemelere işaret etmiş ve açıklamalarda 1,00 katsayısının esas alınmasının yerinde olduğunu kabul etmiştir. Bu kapsamda, teklifin salt 1,25 yerine 1,00 katsayısı kullanılarak yapılan nakliye açıklaması nedeniyle reddedilmesini mevzuata aykırı bulmuş ve düzeltici işlem kararı alınarak teklifin yeniden değerlendirmeye alınmasına hükmedilmiştir. Böylece Kurul, belirsizliği yüklenici aleyhine yorumlamayan ve belgelere dayalı açıklamaları esas alan bir yaklaşım sergilemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.