KÜNYE
- Toplantı No: 2022/056
- Gündem No: 7
- Karar Tarihi: 30.11.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1478
- Başvuru Sahibi: Halil EĞİLMEZ
- İhaleyi Yapan İdare: Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı
- İKN: 2022/963677
- İhale Adı: Aşık Öğütçü Bölgesi Terasman Kotu Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz formatının verilmemesi nedeniyle sorgulamanın yenilenmesi gerektiğine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında analiz formatının verilmemesinin mevzuata aykırı olduğunu, yaklaşık maliyet tespiti aşamasında analiz formatının oluşturulmaması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1 maddeleri uyarınca, birim fiyat teklif alınan ihalelerde paçal iş kalemleri için analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanında veya aşırı düşük teklif açıklaması istenmesine ilişkin yazı ekinde isteklilere verilmesi gerektiğini tespit etmiştir. İdarece yaklaşık maliyet tespiti aşamasında analiz formatı hazırlanmadığı ancak bu durumun ihalenin iptalini gerektirmediği, eksikliğin düzeltici işlemle giderilebileceği belirtilmiştir. İhale dokümanında ve aşırı düşük teklif açıklama yazısında T02 iş kalemi için analiz formatı verilmediği, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Birim fiyat teklif alınan ihalelerde analiz formatlarının idare tarafından istekçilere verilmemesi idari işlemlerde nasıl bir sonuç doğurabilir?
Cevap: Analiz formatlarının verilmemesi mevzuata aykırılık teşkil eder ve aşırı düşük teklif sorgulamasının eksik yapılmasına yol açar. Bu nedenle, idarenin analiz formatlarını isteklilere sağlamak suretiyle sorgulamayı yenilemesi gerekir; aksi halde yapılan sorgulama geçerli sayılmaz.
Soru: İhale dokümanlarında analiz formatlarının yer almaması, teklif değerlendirmesinde aşırı düşük teklif sorgulamasının nasıl yapılmasına engel olur?
Cevap: Analiz formatlarının bulunmaması, aşırı düşük teklif açıklaması istenen iş kalemlerine ilişkin detaylı malzeme, işçilik ve diğer girdilerin miktar ve bedellerinin istekçilere gösterilememesine neden olur. Bu da ihale komisyonunun teklif analizini objektif ve detaylı olarak yapmasını güçleştirir.
Soru: Yaklaşık maliyet tespitinde analiz formatı oluşturulmaması ihalelerin iptaline yol açar mı?
Cevap: Yaklaşık maliyet aşamasında analiz formatının olmaması genellikle ihalenin iptali sonucunu doğurmaz. Bu eksiklik idarece sonradan analiz formatları hazırlanıp isteklilere sunulmak suretiyle giderilebilir, dolayısıyla ihale işlemleri sürdürülebilir.
Soru: Analiz formatları aşırı düşük teklif açıklaması yazısıyla birlikte eklenmediyse idarenin yükümlülüğü nedir?
Cevap: İdare, teklif sahiplerine analiz formatlarını iletip eksikliği giderene kadar aşırı düşük teklif açıklaması değerlendirmesini tamamlayamaz. Bu nedenle yazının ekinde analiz formatlarının yer alması veya ayrı olarak sunulması gerekir; aksi takdirde sorgulama usulüne uygun olmaz.
Soru: Eksik veya verilmemiş analiz formatları tespit edildiğinde ihale süreci içinde nasıl bir usule uyulmalıdır?
Cevap: Eksikliğin fark edilmesi durumunda ihale komisyonu veya idare, analiz formatlarını temin ederek aşırı düşük teklif açıklaması talebini yeniden yapmalı ve alınan yeni açıklamalar doğrultusunda değerlendirme sürecini mevzuata uygun şekilde tekrarlamalıdır. Bu işlemle işlem iptaline gerek kalmadan mevzuat uyumu sağlanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında ve aşırı düşük teklif açıklaması isteğinde T02 iş kalemi için analiz formatının verilmemesi hangi hukuki sonucu doğurmuştur?
Cevap: T02 iş kalemi için analiz formatının verilmemesi, mevzuata aykırılık oluşturmuş ve bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulaması eksik yapılmış sayılmıştır. Bu durumun sonucunda, aşırı düşük teklif sorgulamasının analiz formatı verilerek yenilenmesine karar verilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyet tespiti aşamasında analiz formatı oluşturulmaması ihalenin iptali için yeterli bir gerekçe olmuş mudur?
Cevap: Hayır, yaklaşık maliyet tespitinde analiz formatı hazırlanmaması ihalenin iptalini gerektirmemiştir. Eksiklik, düzeltici işlemle giderilebilir bulunmuştur.
Soru: Eksik analiz formatı nedeniyle yapılan hatanın düzeltilmesi için hangi işlem yapılmalıdır?
Cevap: İdare tarafından analiz formatı isteklilere sağlanarak aşırı düşük teklif sorgulaması yenilenmelidir. Sonrasında ihale işlemleri mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmelidir.
Soru: İhale dokümanında analiz formatları verilmemiş ise bu durumdan hangi ihale aşaması etkilenmiştir?
Cevap: Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamasının istenmesi ve değerlendirilmesi aşamasını doğrudan etkilemiştir; çünkü analiz formatlarının olmaması aşırı düşük tekliflerin geçerli açıklamalarla desteklenmesini engellemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, birim fiyat teklif alınan bir ihalede paçal nitelikteki T02 iş kalemi için analiz formatının ihale süreci boyunca isteklilere sunulmaması üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibinin temel itirazı, hem ihale dokümanında hem de aşırı düşük teklif açıklama talebinde T02 iş kalemine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği formatın yer almamasının, mevzuata aykırılık oluşturduğu yönündedir. Ayrıca, yaklaşık maliyet hazırlığı yapılırken de bu analiz formatının düzenlenmemiş olması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi talep edilmiştir.
İhalede teklif değerlendirme sürecinin önemli bir aşamasını oluşturan aşırı düşük teklif açıklamaları açısından, analiz formatlarının varlığı belirleyici niteliktedir. Paçal iş kalemleri için hazırlanması gereken analiz formatlarının, teklif açıklaması istenirken isteklilere verilmediği tespit edilmiştir. Bu eksiklik, söz konusu iş kalemlerine ilişkin maliyet unsurlarının net şekilde ortaya konamamasına neden olmuş ve dolayısıyla yapılacak açıklamaların objektif olarak değerlendirilebilmesini engellemiştir. Bu yönüyle eksiklik, yalnızca şekli değil, açıklamaların doğruluğu ve karşılaştırılabilirliği açısından da maddi etki yaratmıştır.
Kurulun değerlendirmesinde, analiz formatı gibi ihale dokümanının detaylarını oluşturan bazı kalemlerin varlığı, açıklamaların “esaslı unsurlara” temas etmesini sağlayan temel araçlardan biri olarak ele alınmıştır. T02 gibi paçal iş kalemlerinde maliyetlerin hangi girdiler üzerinden oluştuğu belirtilmeden talep edilen açıklamaların, yeterli ve geçerli bir değerlendirmeye elverişli olmayacağı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, analiz formatının verilmemesi, açıklamanın esaslı unsurlar içermesine doğrudan engel teşkil etmiş ve sorgulamanın usulüne uygun yapılmadığını ortaya koymuştur.
İş deneyimi gibi pilot ortaklara özgü konular bu kararın kapsamı dışında kalmakla birlikte, T02 iş kalemi özelinde yapılan sorgulamanın hatalı yürütülmesi, tekliflerin teknik ve mali değerlendirmesinde karışıma yol açabilecek niteliktedir. Bu nedenle, eksik bırakılan açıklama sürecinin yalnızca şeklen değil, içeriği itibarıyla da yeniden yürütülmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Analiz formatı verilmeden yürütülen herhangi bir açıklama, ihale komisyonu nezdinde sağlıklı bir karşılaştırma ve değerlendirmeye olanak tanımayacaktır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, analiz formatının eksikliği nedeniyle teklif açıklama sürecinin usule uygun gerçekleştirilmediğine hükmetmiş ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına karar vermiştir. Ancak yaklaşık maliyet tespiti sırasında analiz formatı oluşturulmamasını ihalenin iptalini gerektiren bir aykırılık olarak değerlendirmemiştir. Bu eksiklik düzeltici işlemle giderilebilir nitelikte görülmüş ve bu çerçevede ihale sürecinin kalan adımlarının, eksiklik tamamlandıktan sonra mevzuata uygun şekilde devam ettirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.