KÜNYE
- Toplantı No: 2023/035
- Gündem No: 29
- Karar Tarihi: 22.06.2023
- Karar No: 2023/UY.I-922
- Başvuru Sahibi: Protar Yapı Müh. İnş. Har. Top. Danış. Müş. Taah. Tic. A.Ş. - Topaktaş İnş. Mad. Tic. ve San. A.Ş. - Mürsel Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/905600
- İhale Adı: Kınık-Karadere Barajı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında su çekme ve ağaç kesme giderlerinin oran olarak analiz girdilerine yansıtılması mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında su çekme, ağaç kesme vb. giderlerin %5 oranında artırılmasının ihale dokümanında belirtilmediğini, bu oranın teknik gerekçesinin açıklanmadığını ve nakliye girdilerine uygulanmasının hatalı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanındaki birim fiyat tarifinde su çekme, ağaç kesme vb. masrafların birim fiyata dahil olduğu açıkça düzenlenmiş olup, idarenin bu giderleri %5 oranında analiz girdilerine yansıtması mevzuata uygundur. Ayrıca, nakliye girdilerinin toplamının 1,05 metreküp olması teknik olarak hatalı değildir. Bu değerlendirme, işin yapım amacı ve teknik içeriği ile uyumludur.
İdare Görüşü
İdare, su çekme, ağaç kesme vb. giderlerin birim fiyata dahil olduğunu ve %5 oranında analiz girdilerine yansıtıldığını, nakliye girdilerinin toplamının 1,05 metreküp olarak hesaplandığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında maliyet kalemlerinin belirli oranlarda analiz girdilerine yansıtılmasına dair açık bir hüküm yoksa idare aşırı düşük teklif açıklamasında bu oranları nasıl belirleyebilir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında maliyet kalemlerini belirli oranlarda analiz girdilerine yansıtabilir; ancak bu oranların, işin niteliği, teknik içeriği ve piyasa bilgileri doğrultusunda gerekçelendirilmiş ve ihale konusu işin kapsamına uygun olması gerekir. İhale dokümanında açık bir oran belirtilmemişse bile, ek açıklamalar teknik ve fiyat analizlerine dayanıyorsa uygulanması mümkün olabilir. Ancak oran belirlenirken keyfi veya aşırı farklı uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında su çekme, ağaç kesme gibi maliyet kalemlerinin analiz girdilerine oran olarak yansıtılması ihale dokümanına aykırı kabul edilebilir mi?
Cevap: Bu tür giderlerin birim fiyat tarifinde veya ihale dokümanında birim fiyata dahil olduğu açıkça düzenlenmişse, idarenin bu giderleri aşırı düşük teklif analizinde uygun oranda analiz girdilerine yansıtması mevzuata uygundur ve hukuken kabul edilir. Buna karşılık, dokümanda açık bir düzenleme yoksa veya yansıtılan oran dayanağı belirsizse itiraz konusu olabilir.
Soru: İhale komisyonları, aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinin toplam miktarını belirlerken hangi kriterleri dikkate almalı, teknik hesaplarda ne tür hatalar sıklıkla yapılır?
Cevap: Komisyonlar analiz girdilerinde işin teknik karakteristiği, projenin gerektirdiği malzeme/hizmet miktarı ve yapım süreci dikkate alınarak hesaplama yapmalıdır. Teknik hesaplarda sıkça karşılaşılan hatalar; kullanılan metrajların hatalı alınması, birim miktarların yanlış hesaplanması veya girdilerin toplamının işin gerçek gereksinimleriyle uyuşmamasıdır. Hesaplanan miktarlar, işin yapım amacına ve özelliklerine uygun olmalı, aşırı sapmalar varsa açıklanmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif gerekçesi olarak analiz girdilerine uygulanan oranların teknik gerekçesi açıklanmazsa bu durum itiraz nedeni olur mu?
Cevap: Teknik gerekçelerin eksik veya yetersiz açıklanması uygulamada itiraz konusu olabilmekle birlikte, bu gerekçelerin doğruluğu ve işin teknik içeriği ile uyumu önemlidir. Eğer uygulanan oranlar işin özelliğine uygun ve makul ise, teknik gerekçelerin detaylandırılmaması nedeniyle itirazların kabul edilmesi beklenmez. Ancak oranların dayanağı tam anlaşılamıyorsa veya makul gerekçe sunulamıyorsa durum farklı değerlendirilebilir.
Soru: İdare tarafından belirlenen maliyet analizlerinde kullanılan oran veya birim miktar değişiklikleri, teklif değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin analizlerde kullandığı oranları veya birim miktarları işin kapsamına ve piyasa şartlarına uygun, objektif veri ve uzman görüşlerine dayanıyorsa; bu değişiklikler aşırı düşük teklifin makul olup olmadığını değerlendirmede standart yöntem olarak kabul edilir. Ancak bu oran ve miktarlarda tutarsızlık, keyfilik veya belgede dayanak eksikliği varsa teklifin değerlendirilmesi şüpheli hale gelir ve itirazlara sebep olabilir. Bu nedenle oran ve miktarlandırmalar somut gerekçelerle desteklenmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında su çekme ve ağaç kesme giderlerini %5 oranında analiz girdilerine yansıtması ihale dokümanına aykırı mıdır?
Cevap: Hayır, idarenin su çekme ve ağaç kesme giderlerini %5 oranında analiz girdilerine yansıtması ihale dokümanında bu giderlerin birim fiyata dahil olduğunun açıkça düzenlenmesi nedeniyle mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin, su çekme ve ağaç kesme giderlerinin oranının teknik gerekçesinin açıklanmadığına ilişkin iddiası haklı mıdır?
Cevap: Hayır, idarenin aşırı düşük teklif açıklamasında uyguladığı %5 oranı, işin yapım amacı ve teknik içeriği ile uyumlu kabul edildiği için, teknik gerekçesinin ayrıca açıklanmasına gerek bulunmamaktadır.
Soru: İdarenin nakliye girdilerinin toplamını 1,05 metreküp olarak hesaplaması aşırı düşük teklif değerlendirmesinde hatalı mıdır?
Cevap: Hayır, nakliye girdilerinin toplamının 1,05 metreküp olarak hesaplanması teknik açıdan hatalı bulunmamış ve kabul edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin itirazları sonucu nasıl bir karar verilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin su çekme ve ağaç kesme giderlerinin oran olarak analiz girdilerine yansıtılmasıyla ilgili itirazı yerinde görülmemiş ve itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik yapılan şikâyetin temelini, açıklamada yer alan su çekme ve ağaç kesme gibi bazı gider kalemlerinin ihale dokümanında belirtilmediği gerekçesiyle analiz girdilerine %5 oranında yansıtılmasının mevzuata ve ihale kurallarına aykırı olduğu iddiası oluşturmuştur. Başvuru sahibi bu oranların neye dayandığı konusunda teknik gerekçe sunulmadığını savunmuş; ayrıca, ulaştırma girdilerinin 1,05 metreküp olarak hesaplanmasının hatalı olduğunu ileri sürerek teklifin sağlıklı değerlendirilemediğini iddia etmiştir. Bu çerçevede uyuşmazlık, idarenin kullandığı oranlı analiz yönteminin ihale dokümanına ve teknik gerekçeye dayalı olup olmadığında toplanmıştır.
İhale sürecinde tartışma konusu olan kalem, özellikle kazı işine ilişkin pozda yer alan yardımcı faaliyetlerin –örneğin su çekme ve ağaç kesme gibi işlerin– birim fiyat tarifine dahil edilip edilmediği noktasında şekillenmiştir. Başvuru sahibi bu giderlerin açıkça tarif edilmediğini öne sürse de, ihale dokümanında bu kalemlerin birim fiyata dahil olduğu düzenlemesine açık biçimde yer verildiği görülmektedir. Bu nedenle, ilgili giderlerin teklif analizlerinde ayrıca poz açılarak gösterilmemesi, oran bazlı olarak analiz girdilerine dağıtılması yönündeki idare uygulaması esasa aykırı bulunmamış, tartışma teknik uyum bakımından değerlendirilmiştir.
Aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen oranların “esaslı unsur” olarak ele alınıp alınamayacağına ilişkin tartışma ise, gider kalemlerinin ihale dokümanında kapsama dahil edilmiş olması nedeniyle farklı bir boyut kazanmıştır. Söz konusu %5 oran, ihale konusu işin teknik içeriğiyle uyumlu ve benzer işlerde karşılaşılabilecek genel bir dağılım olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede oran, işin niteliği ve işin kapsamı dikkate alınarak makul bir teknik varsayım olarak kabul edilmiş; oranlamaya dair detaylı gerekçe sunulmamış olması Kurul tarafından esasa etkili bir eksiklik görülmemiştir. Dolayısıyla bu oranın açıklamada yer alması, esaslı bir eksiklik iddiasını oluşturacak nitelikte değerlendirilmemiştir.
Pilot ortağa yönelik özel bir iş deneyimi değerlendirmesi bulunmamaktadır; çünkü uyuşmazlık iş deneyimiyle değil, analiz yönteminde teknik maliyetlerin hesaplanmasıyla ilgilidir. İhalenin teklif değerlendirme aşamasında, analizlerde kullanılan yardımcı hizmetlere dair oranlama yöntemi incelenmiş; ancak bu yöntemin teklifin geneline etkisi bağlamında pilot ortağın niteliklerini ilgilendiren bir değerlendirme yapılmamıştır. Değerlendirme, tekliflerin teknik ve mali yeterliliği üzerinden değil, açıklama yönteminin ihale dokümanıyla örtüşüp örtüşmediği noktasında gerçekleştirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, başvuru kapsamında ileri sürülen oranlama usulünü ve teknik hesaplamaları, ihale dokümanından sapma içermediği ve işin teknik içeriğiyle uyumlu olduğu gerekçesiyle uygun bulmuştur. Kurul, su çekme ve ağaç kesme gibi yardımcı faaliyetlerin analizde %5 oranında dağıtılarak gösterilmesini yerinde bulmuş; ayrıca nakliye girdilerinin teknik hesaplamasında da herhangi bir hata saptamamıştır. Tüm bu değerlendirmelere dayanarak yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiş ve idarenin aşırı düşük teklif açıklamasında uyguladığı yöntemin mevzuata aykırı olmadığı tespit edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.