KÜNYE
- Toplantı No: 2024/047
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 11.12.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1638
- Başvuru Sahibi: Korkmaz Kanal Su İnş. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2024/789614
- İhale Adı: Avrupa Yakası 9 Kısım Müteferrik Atıksu, Yağmursuyu, Dere Temizlik Bakım Onarım İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan rayiç bedelin güncellenme yöntemi ve nakliye mesafesi hesaplaması uygun bulunarak itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan rayiç bedelin güncel olmaması, nakliye mesafesi ve döküm sahası bedelinin hatalı belirlenmesi, teknik şartnameye uygun olmayan malzeme fiyatının kullanılması ve yüklenici karı ile genel gider oranlarının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, iş makinesi rayiç bedelinin güncel olmaması nedeniyle 2001 yılı rayiç bedelinin TÜİK Yİ-ÜFE endeksi ile güncellenerek kullanılmasının mevzuata uygun olduğuna karar vermiştir. Nakliye mesafesi ve döküm sahası bedelinin ihale dokümanında en yakın döküm sahasına ilişkin bir zorunluluk olmaması nedeniyle, daha uzak ve daha düşük fiyatlı döküm sahası bedelinin kullanılmasının haksız avantaj sağlamadığı değerlendirilmiştir. Teknik şartnameye uygun malzeme kullanıldığı ve yüklenici karı ile genel gider oranlarının ihale ilan tarihindeki mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Rayiç bedelin güncellenmesinde hangi yöntemlerin kullanılması kamu ihalelerinde tereddüt yaratmakta olup, bu konuda hangi yaklaşım tercih edilmektedir?
Cevap: Rayiç bedeller bazen eski tarihlere ait olabilir; doğrudan kullanılması teklifin gerçek maliyetini yansıtmadığı için uygun görülmez. Bu nedenle, rayiç bedelin güncellenmesi gerekir. Güncellemede TÜİK tarafından yayımlanan Yİ-ÜFE veya benzeri resmi endekslerin kullanılması uygulamada kabul görmektedir. Güncelleme yönteminin rayiçin güncelliğini sağlaması ve somut verilerle desteklenmesi önemlidir; ancak başka endekslerin veya yöntemlerin kabulü konusunda mevzuatta netlik bulunmadığından, idare ve karar mercileri genellikle TÜİK endekslerine dayanan güncellemeyi uygun bulmaktadır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesi ve döküm sahası bedeli nasıl değerlendirilmeli, hangi durumlarda itirazlar haklı bulunmayabilir?
Cevap: Nakliye mesafesi ve döküm sahası bedellerinin belirlenmesinde, ihale dokümanlarında açık bir zorunluluk veya sınırlandırma yoksa, yüklenicilerin daha uzak ya da daha uygun fiyatlı döküm sahalarını kullanması haksız avantaj sayılmayabilir. İdari şartnamelerde açıkça belirtilmeyen nakliye rotası veya mesafesinin yüklenicinin tercihine bırakılması uygulamada sık karşılaşılan durumdur. Bu kapsamda, söz konusu maliyetlerin sektörel rayiçlere ve piyasa koşullarına uygunluğu aranır; bu şartların sağlanması halinde itirazlar genel olarak reddedilir.
Soru: Teknik şartnameye uygun olmayan malzeme kullanıldığı iddialarında hangi inceleme kriterleri belirleyici olur ve yanlış değerlendirmeler nasıl önlenir?
Cevap: Teknik şartnameye uygunluk iddialarında somut teknik belgeler, standartlar ve test raporları esas alınır. Malzemenin teknik özelliklerinin şartnamede belirtilen gereklilikleri karşıladığı resmi olarak ispatlanmadan, fiyat üzerinden veya belirsiz unsurlarla yapılan uygunluk iddiaları kabul görmez. Uygulamada, teknik şartnameye uygunluğu gösteren belgeler ile piyasa rayiçi arasındaki ilişki iyi değerlendirilmelidir; yanılgıya düşmemek için bu belgelerin içerik ve kapsamı titizlikle incelenmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında yüklenici karı ve genel gider oranlarının kabul edilebilirliği nasıl belirlenir ve hangi durumlarda itirazlar somut dayanak olmadan reddedilir?
Cevap: Kar ve genel gider oranlarının uygunluğu, ihale ilan tarihindeki yürürlükteki mevzuat, sektörel uygulamalar ve ekonomik koşullar çerçevesinde değerlendirilir. Oranların piyasa gerçekleri ile örtüşmesi ve mevzuatta belirlenen sınırlamalar içinde olması beklenir. Teklifte kullanılan oranlar aşırı yüksek veya düşük değilse ve mevzuat hükümlerine uygunsa, bu konuda yapılan itirazlar genellikle somut ve nesnel dayanak bulunmadığı takdirde reddedilir. Oranların belirlenmesinde ilgili mevzuat ve rehber açıklamalar dikkate alınmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan rayiçler, nakliye bedelleri ve kar/gider oranları konusunda mevzuata uyum sağlamada dikkat edilmesi gereken temel hususlar nelerdir?
Cevap: Öncelikle rayiç bedellerin güncel, güvenilir ve tarafsız kaynaklardan alınmış olması gereklidir; eski rayiçlar resmi endekslerle güncellenmelidir. Nakliye bedelleri ihale dokümanındaki şartlara uygunsa, yüklenicinin daha avantajlı seçimleri haksız avantaj olarak görülmez. Teknik malzemenin şartnameye uygun olması ve kar ile genel gider oranlarının ilan tarihindeki mevzuatla uyumlu olması ayrıntılı belgelerle desteklenmelidir. Bu unsurların her birinde belge temelli ve objektif inceleme yapılmalı, eksik veya tutarsız gerekçelerle ret veya değerlendirme dışı bırakma yapılmamalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı 2001 yılına ait iş makinesi rayiç bedelinin TÜİK Yİ-ÜFE endeksi ile güncellenmesi hangi gerekçeyle uygun bulunmuştur?
Cevap: 2001 yılı rayiç bedelinin güncel olmaması nedeniyle eski tarihli rayiç bedelin doğrudan kullanılması mümkün olmadığından, rayiç bedelin güncellenmesi gerekir. Kurul, bu güncellemenin TÜİK Yİ-ÜFE endeksi esas alınarak yapılmasının mevzuata uygun olduğu ve bu yöntemin rayiç bedelin güncellenmesinde kabul edilebilir bir yöntem olduğu gerekçesiyle uygun bulmuştur.
Soru: Nakliye mesafesi ve döküm sahası bedelinin aşırı düşük teklif açıklamasında farklı belirlenmesi üzerine başvuru sahibi itiraz etmişken, bu belirlemenin uygun bulunmasının sebebi nedir?
Cevap: İhale dokümanında, nakliyesi yapılacak malzemenin en yakın döküm sahasından temin edilmesi zorunluluğu yer almamakta olup, yüklenicinin daha uzak ancak daha düşük fiyatlı döküm sahasını kullanması haksız avantaj sağlamamaktadır. Bu nedenle, nakliye mesafesi ve döküm sahası bedelinin ihale dokümanlarına uygun şekilde belirlenmiş olması, Kurul tarafından uygun görülmüştür.
Soru: Başvuru sahibinin teknik şartnameye uygun olmayan malzeme fiyatı kullanıldığı iddiası neden reddedilmiştir?
Cevap: Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı malzemenin teknik şartnameye uygun olduğunu tespit etmiştir. Bu tespitten hareketle, malzeme fiyatının teknik şartnameye aykırı kullanılmadığı sonucuna varılarak başvuru sahibinin bu iddiası reddedilmiştir.
Soru: Yüklenici karı ve genel gider oranlarının mevzuata aykırı olduğu iddiası neden kabul edilmemiştir?
Cevap: Kurul, yüklenici karı ve genel gider oranlarının ihale ilan tarihindeki mevzuata uygun olduğunu ve herhangi bir aykırılık bulunmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibinin kar ve genel gider oranlarıyla ilgili iddiası haklı bulunmamış ve itirazen şikâyet reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif değerlendirmesine konu olan bu uyuşmazlıkta başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde kullandığı bazı maliyet kalemlerinin gerçeği yansıtmadığını ileri sürmüştür. Özellikle rayiç bedelin güncel olmaması, nakliye mesafesinin olması gerekenden uzak gösterilmesi ve döküm sahası bedelinin piyasa koşullarıyla uyumsuz şekilde hesaplandığı iddiaları gündeme getirilmiştir. Başka bir deyişle, teklifin ekonomik gerçeklikle bağdaşmadığı, bu nedenle teklifin sağlıklı değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmüştür. Kurul ise yaptığı değerlendirmede başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Uyuşmazlığın önemli başlıklarından biri, isteklinin açıklamasında dayanak aldığı iş makinesi rayiç bedelinin oldukça eski tarihli bir kaynağa dayanmasıdır. Rayiçin güncelliğini yitirmiş olması nedeniyle bu bedelin doğrudan kabulü söz konusu olmamış, bunun yerine farklı bir hesaplama yöntemi üzerinde durulmuştur. Kurul, bu eski rayicin TÜİK’in yayımladığı Yİ-ÜFE endeksi esas alınarak güncellenmesini mali açıdan gerçekçi ve kabul edilebilir bulmuştur. Bu yöntem, teklifin piyasa koşulları ile uyuşmasını sağlamış, böylece rayicin güncel olmamasının oluşturabileceği değerlendirme sapması giderilmiştir.
Bu olayda aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan bir diğer tartışmalı unsur ise nakliye mesafesi ve malzeme döküm sahasına ilişkin seçimin maliyeti düşürmeye yönelik olup olmadığıdır. Başvuru sahibi, kullanılan döküm sahasının şehir merkezine daha uzak olmasının haksız avantaj sağladığı iddiasında bulunmuştur. Ancak Kurul, ihale dokümanında “en yakın döküm sahasına” ilişkin bir zorunluluk yer almadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla, isteklinin maliyet avantajı sağladığı varsayılan bu tercihinin dokümanla çeliştiği kabul edilmemiş; yüklenicinin maliyet düşürücü seçiminin serbesti alanı içinde kaldığı değerlendirilmiştir.
Vakanın esaslı unsuru ise teknik uygunluk bakımından bir sakatlık bulunup bulunmadığına ilişkindir. Nitekim, herhangi bir teklifin kabulünde fiyat uygunluğu kadar teknik yeterlilik de belirleyicidir. Bu bağlamda başvuru sahibi, açıklamada teknik şartnameye aykırı malzeme fiyatı kullanıldığını ileri sürmüş, ancak Kurul ilgili malzemenin teknik gereklilikleri karşıladığını tespit etmiştir. Malzemenin uygunluğu ispatlanınca, bu yönlü iddia da teknik anlamda esaslı bir aykırılığa dayanmadığı gerekçesiyle kabul edilmemiştir. Benzer şekilde yüklenici karı ve genel gider oranlarına ilişkin itirazlar da, mevzuatta belirlenen çerçeve içinde kaldığı için yerinde bulunmamıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, teklifin bileşenlerinin kamu ihale dokümanı ve geçerli mevzuat hükümleri kapsamında ayrı ayrı değerlendirilmesinde herhangi bir hukuka aykırılığa rastlamamıştır. Özellikle rayiç bedel güncelleme yöntemi olarak resmi bir ekonomik göstergeye başvurulmuş olması, nakliye ve döküm sahasına dair tercihin sözleşme serbestîsiyle bağdaşması, teknik malzemenin şartnameyle uyumu ve oranların yasal sınırlar içinde kalması; başvurunun reddi sonucunu doğurmuştur. Kurul, bu kararında, ihale sürecinin bütüncül ve objektif bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.