KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 33
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-703
- Başvuru Sahibi: Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/599045
- İhale Adı: Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen motorin fiyatının satış verisi olmaması nedeniyle açıklama uygun bulunmadı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmamasının mevzuata aykırı olduğunu, özellikle EPDK fiyatlarının dayanak alınmasının ve iş kalemleri için kullanılan birim fiyatların açıklanmasının yeterli olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işte motorin miktarının yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri arasında 3.251.048,68 kg olduğunu ve bunun 1/20’sinin 162.552,43 kg olduğunu tespit etmiştir. EPDK’dan alınan bilgiye göre, WOOG’S bayilerinin lisans durumu ve satış verileri incelenmiş, bayinin aktif satış yapmadığı ve fiyatın gerçekçi olmadığı iddiası değerlendirilmiştir. Ancak, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yazısına göre WOOG’S markası ile faaliyet gösteren başka bayilerin aktif olduğu ve başvuru sahibinin kullandığı fiyatın dayanağının bulunduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, iş kalemleri için kullanılan rayiç fiyatların poz numaraları ve açık adlarının belirtilmesi, ancak hangi kamu kurumunun birim fiyatının kullanıldığının belirtilmemesinin esasa etkili olmadığı, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinde 0,01 TL fiyat gösterilmesinin ise teklifin reddi için yeterli gerekçe olmadığı tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin motorin analiz girdisi için sunduğu WOOG’S markasına ait fiyatın dayanağının bulunmadığını, bayinin lisansının iptal edildiğini ve fiyatın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek açıklamayı uygun bulmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, dayanak fiyat olarak gösterilen satıcının lisansının iptal edilmesi durumunda idare hangi kriterlere göre açıklamayı değerlendirmelidir?
Cevap: Lisans iptalinin varlığı, dayanak fiyatın mutlaka gerçek dışı olduğu anlamına gelmeyebilir. İdare, ilgili piyasa düzenleyici kurumların (örneğin EPDK) verilerine ve bilirkişi değerlendirmelerine dayanarak, benzer marka veya mülkiyet altında başka bayilerin aktif satış yapıp yapmadığını ve fiyatın piyasa koşullarına uygunluğunu incelemelidir. Satıcı lisansı iptal edilmiş olsa bile fiyatı dayandırdığı başka aktif satış noktaları varsa, açıklama bu nedenle reddedilmemelidir.
Soru: İş kalemleri için aşırı düşük teklif açıklamasında kamu kurumlarının birim fiyatlarının hangi düzeyde belgeye dayanarak gösterilmesi gerekir?
Cevap: İş kalemlerinin rayiç fiyatlarının poz numaraları ve açık adlarının verilmesi açıklama kapsamında yeterli olabilir. Hangi kamu kurum veya kuruluşunun birim fiyatı olarak kullanıldığına dair kesin bilgi sunulmaması, açıklamanın esasını etkilemeyebilir. Ancak açıklamanın somut ve izlenebilir olması için mümkün olduğunca bu bilginin sunulması uygulamada yararlıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif analizinde, açıklama istenmeyen analiz kalemleri için nominal veya sabit çok düşük fiyat (örneğin 0,01 TL) gösterilmesi ne derece elenme sebebi sayılabilir?
Cevap: Nominal ve sembolik fiyat gösterimleri doğrudan teklifin reddini gerektirmez. Kurul kararlarında, açıklama talep edilmeyen veya ihale konusu olmayan analiz girdilerine ilişkin çok düşük fiyatların aşırı düşük teklif kapsamı dışında bırakıldığı görülmektedir. Ancak bu durumun teklifin genel ekonomik bütünlüğünü olumsuz etkilemediğinin de değerlendirilmesi gerekir.
Soru: Piyasa düzenleyici kurumların yayımladığı referans fiyatların, satıcı bazındaki fiyat farklılıkları ve tavan fiyat uygulamaları nedeniyle gerçek satış fiyatı olarak kabul edilip edilmeyeceği nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Referans fiyatlar genellikle piyasa tavan fiyatı niteliğindedir ve fiili satış fiyatlarını birebir yansıtmayabilir. Dolayısıyla, her bayinin fiyatı farklı olabilir. Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak fiyat olarak referans fiyat kullanılması yeterli olmadığında, o markaya ait aktif ve lisanslı bayilerin fiili satış fiyatlarının da araştırılması ve dayanak olarak sunulması daha sağlıklı olur. Tek başına referans fiyat dayanak olarak sınırlı kabul edilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, dayanak gösterilen fiyatların piyasa aktörlerince fiilen uygulanıp uygulanmadığının tespiti hangi kaynak ve yöntemlerle yapılmalıdır?
Cevap: Bu tespit için öncelikle piyasa düzenleyici kurumların resmi yazıları, bayilik lisans durumları ve satış verileri kontrol edilir. Ayrıca ihaleye konu işin niteliğine göre piyasa araştırmaları, bağımsız bilirkişi raporları veya gerçek satış belgeleri kabul edilebilir. İdare ve Kurul, sadece piyasa düzenleyici kurumlarca teyit edilen aktif satış verilerini dayanak fiyatın geçerliliği açısından dikkate alır; aksi halde açıklama uygun görülmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin, aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen motorin fiyatını, bayinin lisansının iptal edilmesi ve aktif satış yapılmaması gerekçeleriyle reddetmesi hukuken ne derece doğrudur?
Cevap: İdarenin bu gerekçeyle açıklamayı reddetmesi doğru değildir, çünkü Kurul kararında EPDK’dan alınan bilgiler doğrultusunda dayanak gösterilen bayilerin başka birimlerince aktif satış yaptığı tespit edilmiştir. Bayinin lisansının iptal edilmesi tek başına fiyatın gerçek dışı olduğunu göstermez ve fiyatın dayanağı mevcuttur. Bu nedenle açıklama usulüne uygundur ve reddedilemez.
Soru: Başvuru sahibinin iş kalemleri için kullandığı rayiç fiyatlarda, hangi kamu kurumunun birim fiyatı kullanıldığı belirtilmemesinin aşırı düşük teklif açıklamasına etkisi nedir?
Cevap: Kurul kararına göre, iş kalemleri için rayiç fiyatların poz numaraları ve açık adlarının belirtilmiş olması yeterlidir; hangi kamu kurumunun birim fiyatının kullanıldığı gösterilmemesi aşırı düşük teklif açıklamasının esasını etkilememekte ve bu nedenle açıklama uygun sayılmıştır.
Soru: Açıklama istenilmeyen analiz girdileri için 0,01 TL gibi nominal fiyat gösterilmesi ne tür hukuki sonuçlar doğurmuştur?
Cevap: Bu durum teklifin reddi için yeterli bir gerekçe olarak görülmemiştir. Kurul, bu tür fiyat gösterimlerindeki nominal tutarın açıklama açısından esasa etkili olmadığı ve aşırı düşük teklif nedeni sayılmayacağını karara bağlamıştır.
Soru: EPDK tarafından yayımlanan motorin fiyatlarının, bayilerin fiili satış fiyatlarını göstermemesi ve bayiler arası fiyat farklılıklarının bulunması Kurul kararını nasıl etkiledi?
Cevap: Kurul, EPDK fiyatlarının bir fiyat tavanı niteliğinde olduğunu, bayilerin satış fiyatlarının farklılık gösterebileceğini kabul etmiş ancak bunun, bayilik lisansı aktif olan ve satış yapan bayilik fiyatlarının dayanak olarak kullanılmasını engellemediğine hükmetmiştir. Bu durum dayanak fiyatın gerçekçi ve geçerli olduğunu desteklemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda başvuru sahibi, sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında motorin maliyet kalemini dayandırdığı bayiye ilişkin değerlendirmeler nedeniyle teklifinin uygun bulunmamasına itiraz etmiştir. İdare, motorin fiyatının dayanağını oluşturan bayinin aktif satış yapmadığı ve lisansının iptal edildiği gerekçesiyle açıklamayı geçersiz saymış, bu durum da ihalenin sonucunu doğrudan etkilemiştir. Başvuru sahibinin temel itiraz noktası, motorine ilişkin fiyatın piyasada mevcut ve uygulanabilir bir fiyat olduğunu ve açıklamanın mevzuata uygun yapıldığını ileri sürmesidir.
Uyuşmazlık kapsamında tartışma, motorin fiyatının gerçekliği ve açıklamada sunulan bilginin yeterliliği üzerinde yoğunlaşmıştır. Başvuru sahibi, fiyat bilgilerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayımlanan veriler ve WOOG’S markasına ait bayilerin fiyatlarına dayandırmıştır. Ancak idare, bu temel üzerinde yapılan açıklamanın gerçek satışla örtüşmediğini, dayanak bayinin lisansının iptal edildiğini ve dolayısıyla teklifin gerçeği yansıtmadığını iddia etmiştir. Kurul ise açıklamaların ardındaki yapıyı ayrıntılı şekilde incelemiş ve EPDK’dan alınan resmi yazı doğrultusunda WOOG’S markalı ürünleri satan başka aktif bayilerin mevcut olduğu tespitine ulaşmıştır. Böylece sunulan fiyatın, gerek lisanslı satıcıya dayanması gerekse fiili satış verilerinin bulunması yönünden açıklamaya elverişli olduğu sonucuna varılmıştır.
Vaka bağlamında “esaslı unsur” kavramı, açıklamanın genel yapısını ve maliyetin makul bir temele oturtulmasını sağlayan noktalar üzerinden ele alınmıştır. İdarenin sunduğu gerekçelere karşın, fiyatın dayanağının başka aktif bayilere dayanması ve EPDK tarafından söz konusu satışın varlığının teyit edilmesi, fiyatın gerçek dışı kabul edilmesini engellemiştir. Bu tespit, fiyatın doğrudan açıklamalar açısından esaslı unsur teşkil ettiğini ve teklifin bütünlüğünü bozmadığını göstermiştir. İş kalemleri arasında yer alan ve yaklaşık maliyetin büyük kısmını etkileyen motorin analiz girdisi bakımından açıklamanın usule uygun şekilde gerçekleştirilmiş olması da bu noktada belirleyici olmuştur.
Pilot ortak tarafından sunulan diğer açıklama kalemlerinde, iş kalemlerine ilişkin rayiç fiyatların poz numaraları ve açık adlarının belirtilmiş olması da önemli bir değerlendirme konusu olmuştur. Hangi kamu kurumunun birim fiyatının esas alındığına dair bilgi verilmemiş olsa da, Kurul bu eksikliğin açıklamanın esaslı yapısını bozmadığı kanaatine varmıştır. Ayrıca analiz girdileri arasında yer alan ve açıklama istenilmeyen diğer bazı kalemlerde 0,01 TL gibi nominal rakamlar kullanılmış olması da teklifin reddine yol açacak nitelikte görülmemiştir. Bu tür detaylar, teklifin bütünsel geçerliliğini ve fiyat yapısının dayanıklılığını sarsmayan unsurlar olarak değerlendirilmiştir.
Kurul, yaptığı incelemede piyasa düzenleyici verilerle desteklenen fiyatların gerçekliğine vurgu yaparak idarenin ret gerekçesinin yeterli bulunmadığına karar vermiştir. EPDK tarafından sunulan ve dayanak gösterilen bayilerin aktif faaliyetlerine dair bilgiler, açıklamanın geçerli olduğu yönünde belirleyici olmuştur. Ayrıca sunulan rayiç fiyat listesinin şekil yönünden eksik olsa dahi içerik bakımından yeterli düzeyde olduğu değerlendirilmiş, sembolik fiyatların da teklifin reddi için esaslı neden oluşturmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklamalarının usule uygun yapıldığına ve ihalenin sonraki aşamalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Bu karar, özellikle açıklamaların piyasa gerçekleri ile desteklenmesi halinde şekli eksikliklerin teklifin geçerliliğine zarar vermeyeceğini gösteren niteliktedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.