KÜNYE
- Toplantı No: 2021/014
- Gündem No: 48
- Karar Tarihi: 07.04.2021
- Karar No: 2021/UY.I-767
- Başvuru Sahibi: Aseltaş Yapı A.Ş. - Gen-Ka İnş. Yapı Malz. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/701066
- İhale Adı: Ankara İli, Yenimahalle Hükümet Konağı İnşaatı İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında metraj farklarının önemsizliği kabul edilip, vergi beyanname dönemi hatası nedeniyle kısmi reddiye karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, metraj farklarının önemsiz olduğunu ve teklifinin uygun değerlendirilmesi gerektiğini, ayrıca Ek-O.6 tutanağında her iki vergi beyanname döneminin birlikte belirtilmesinin mevzuata uygun olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu tarafından yapılan incelemede, açıklama istenen 93 iş kaleminden 20’sinde idarenin metrajlarının istekli tarafından hesaplananlardan %0,42 ile %8,66 arasında düşük olduğu, ancak istekli lehine metraj farkı oluşan iş kalemi sayısının daha fazla olduğu ve toplamda 73.065,664 TL tutarında fiyat avantajı oluştuğu tespit edilmiştir. Bu fiyat avantajının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sıralamasını değiştirmediği belirlenmiştir. Ayrıca, Ek-O.6 tutanağının son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur; ancak başvuru sahibinin sunduğu tutanakta her iki dönemin birlikte belirtilmesi mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Metraj farklarının ekonomik avantaj sağlamadığı durumlarda, metraj farklılığı gerekçesiyle teklifin doğrudan elenmesi mümkün müdür?
Cevap: Metraj farklarının ortaya çıkması durumunda, bu farkların toplam teklif fiyatını ve ekonomik sıralamayı etkileyip etkilemediğinin incelenmesi gerekir. Metraj farkları nedeniyle teklif fiyatında lehine bir avantaj oluşmamış ve ekonomik sıralama değişmemişse, bu farkları gerekçe göstererek teklifin doğrudan elenmesi uygun bulunmayabilir. Bu durumda metraj farkları önemsiz sayılarak teklifin değerlendirmeye alınması gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında vergi beyanname dönemleri nasıl belirtilmelidir; iki dönemin birlikte gösterilmesi kabul edilir mi?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında Ek-O.6 tutanağının, sadece son dönem veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin düzenlenmesi gerekmektedir. İki vergi beyanname döneminin aynı anda veya birlikte belirtilmesi mevzuata uygun görülmeyebilir ve bu durum aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine neden olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında hesaplamalara ilişkin metraj farklılıklarının küçük çaplı olması, açıklamanın geçerliliğini nasıl etkiler?
Cevap: Metraj farklılıklarının küçük oranlarda ve toplam fiyat avantajını etkilemeyen nitelikte olması durumunda bu farklar açıklama açısından önemsiz sayılabilir. Böyle hallerde metraj farklılıklarını gerekçe göstererek açıklamanın reddi veya teklifin değerlendirme dışı bırakılması, sıklıkla hukuken reddedilir.
Soru: İdare tarafından yapılan aşırı düşük teklif incelemelerinde, Ek-O.6 tutanağının usulüne uygun hazırlanmasında nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Ek-O.6 tutanağı düzenlenirken tutanağın yalnızca bir geçici vergi beyanname dönemine ilişkin bilgiler içermesi; bu dönemin son veya bir önceki dönem olması gerekir. Tutanağın birden fazla döneme ait beyanname bilgilerini içermesi ya da dönemin hatalı belirtilmesi idari değerlendirme sürecinde hata oluşturabilir ve aşırı düşük teklif açıklamasının bir kısmının reddine sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında hem metraj hem de vergi beyanname dönemiyle ilgili hatalar varsa, değerlendirme nasıl yapılır?
Cevap: Metraj farklarının önemsiz bulunarak açıklamanın bu kısmının kabul edilmesi mümkündür; ancak vergi beyanname dönemlerine ilişkin usul hatası varsa açıklamanın o yönü reddedilebilir. Bu tür durumlarda açıklamanın sadece usul hatası içeren kısmı reddedilir, ancak toplam itirazen şikâyet kararı etkilenerek genellikle reddedilir. Dolayısıyla açıklamadaki her unsur ayrı ayrı incelenmeli ve usule uygun olmayan yönler kısmen reddedilebilmektedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin metraj farklarının önemsiz olduğu ve lehine fiyat avantajı sağlamadığı iddiası sonucu teklifinin metraj farkı nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması nasıl değerlendirildi?
Cevap: İdarenin metraj farkı gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bırakması mevzuata aykırı bulundu. Çünkü, başvuru sahibinin hesaplamalarında lehine fiyat avantajı oluştuğu tespit edildi ve bu avantaj ekonomik sıralamayı değiştirmedi. Dolayısıyla metraj farklarının önemsiz kabul edilmesiyle teklifinin uygun değerlendirilmesi gerektiğine karar verildi.
Soru: Başvuru sahibinin Ek-O.6 tutanağında her iki vergi beyanname dönemini birlikte belirtmesi ihale komisyonunca nasıl değerlendirildi?
Cevap: İhale komisyonu, Ek-O.6 tutanağının yalnızca son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunlu olduğunu, başvuru sahibinin her iki dönemi birlikte belirtmesinin mevzuata aykırı olduğunu tespit etti. Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının vergi beyanname dönemi açısından uygun bulunmadığına karar verildi.
Soru: Metraj farkları ve vergi beyanname dönemi hatasının sonuçları itibarıyla başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunun sonucu ne oldu?
Cevap: Metraj farkları nedeniyle yapılan açıklamanın kabul edilmesi nedeniyle teklifinin o kısım açısından değerlendirme dışı bırakılması hatalı bulundu. Ancak vergi beyanname dönemi hatası nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının bir kısmı reddedildi. Bu nedenle itirazen şikâyet genel olarak reddedildi.
Soru: İdare tarafından eksik veya uygunsuz sunulan vergi beyanname dönemi bilgilerinin aşırı düşük teklif açıklamasına etkisi ne oldu?
Cevap: Vergi beyanname dönemlerinin uygun olmayan şekilde birlikte belirtilmesi, aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesini engelledi ve bu kısım yönünden reddiye kararı verilmesine yol açtı. Bu eksiklik, açıklamanın mevzuata uygunluğunu olumsuz etkiledi.
Detaylı Analiz
Açıklamada yer alan uyuşmazlık, bir ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılan değerlendirme sürecinde, iki temel unsurun tartışma konusu yapılmasıyla şekillenmiştir. Başvuru sahibi, teklifine ilişkin açıklamalarda metraj farklılıklarının önemsiz olduğunu ve lehine herhangi bir anlamlı fiyat avantajı yaratmadığını savunurken, idare ise bu farkların önemli olduğu gerekçesiyle başvuranın teklifini değerlendirme dışı bırakmıştır. Ek olarak, başvuru sahibinin sunduğu Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında, geçici vergi beyanname dönemlerinin aynı anda belirtilmiş olması da farklı bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Uyuşmazlık, hem teknik hesaplamaların hem de belge düzenleme usullerinin birlikte irdelendiği ve aşırı düşük teklif açıklamasının geçerliliğini etkilediği çift yönlü bir inceleme alanı doğurmuştur.
Bu süreçte ihale makamı tarafından yapılan teknik analizde, metraj kalemleri üzerinden hesaplanan farkların bazı iş kalemlerinde istekli lehine sonuçlar doğurduğu ortaya konmuştur. Her ne kadar bazı kalemlerde idare tarafından belirlenen metrajların daha düşük olduğu görülse de genel toplamda, başvuru sahibinin lehine oluşan fark daha fazladır ve bu fark yaklaşık olarak 73 milyon TL tutarındadır. Buna rağmen bu fiyat avantajının teklif sıralamasını değiştirmediği tespit edilmiştir. Bu duruma dayanarak Kurul, metraj hesaplamalarındaki farklılıkların teklifin esasını veya rekabet düzenini sarsıcı bir sonuç yaratmadığını kabul etmiştir. Dolayısıyla metraj farklarından kaynaklı değerlendirme dışı bırakma kararının isabetli olmadığı kanaati oluşmuştur.
Esaslı unsur kavramı bakımından konuya yaklaşım ise, metraj farklarının yalnızca varlığına değil, bu farkların teklifin bütünsel içeriğine olan etkisine odaklanarak değerlendirilmiştir. Özellikle, teklifin genel fiyat yapısına, ekonomik sıralamaya ve rekabet şartlarına etkisi olmayan sapmalar, bu çerçevede önemsiz sayılmıştır. Kurul, burada “esasa etkili olan” ve “usulen uygunsuz olan” ayrımını yaparak, lehine fiyat farkı doğurmasına rağmen toplam teklif yapısını bozmayacak sapmaları teknik uyumsuzluk kapsamında değerlendirmemiştir. Bu yaklaşım, ihale sonuçlarının nesnel esaslara göre şekillenmesini ve şekilsel farklılıkların ihaleden dışlama sebebi yapılmamasını önceleyen bir anlayışı yansıtmaktadır.
Öte yandan, pilot ortağın mali yeterliliğine dayanak olarak sunulan satış tutarı belgesine ilişkin olarak kullanılan Ek-O.6 tutanağında yapılan düzenlemenin şekli yönü ayrıca incelenmiştir. Bu tutanakta geçici vergi beyan dönemlerinin her ikisinin bir arada belirtilmiş olması, belgenin düzenlenmesi esnasında usul açısından bir hata olarak değerlendirilmiştir. Kurul, bu iki dönemin aynı anda yer almasının mevzuatın öngördüğü açık ve belirli dönem kurgusuna aykırılık oluşturduğunu belirlemiş ve bu unsurun açıklamayı geçersiz kıldığını ifade etmiştir. Yani metraj açıklaması içeriği uygun bulunmasına rağmen, vergi beyan dönemine ilişkin bu şekli hata açıklamanın bir bölümünün kabul edilemez hale gelmesine yol açmıştır.
Sonuç itibarıyla Kamu İhale Kurulu, metraj farklarına ilişkin açıklamanın içeriğini, ekonomik sıralamayı etkilememesi nedeniyle yeterli bulmuş ve bu gerekçeyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka aykırı saymıştır. Buna karşılık, geçici vergi beyannamelerinin birlikte gösterildiği Ek-O.6 tutanağına ilişkin usule aykırılık ise teklifin bu yönüyle geçersizliğine neden olmuş, açıklamanın bütünü değil yalnızca ilgili kısmı reddedilmiştir. Nihayetinde, iki unsurun bağımsız değerlendirilmesi sonucu başvurunun kısmen haklı bulunduğu, ancak genel başvuru neticesi bakımından reddine hükmedildiği görülmektedir. Bu durum, başvurularda hem içerik hem şekil bakımından açıklamaların ayrı ayrı mevzuata uygunluğunun aranması gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.