KÜNYE
- Toplantı No: 2017/019
- Gündem No: 85
- Karar Tarihi: 19.04.2017
- Karar No: 2017/UY.II-1148
- Başvuru Sahibi: Bulut İnşaat İhracat İthalat San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Eskişehir Valiliği
- İKN: 2016/489145
- İhale Adı: Eskişehir İli Seyitgazi İlçesi 16 Derslikli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Binası, 200 Öğrencilik Pansiyon Binası ile Kırka Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu Bahçesine Spor Salonu Binası Yapım İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata aykırılıkların düzeltilmesi gerektiği için teklifin reddi ve ihalenin yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının analiz formatına uygun olmadığını, aritmetik hatalar içerdiğini, kullanılan birim fiyatların mevzuata aykırı olduğunu, proforma faturaların ticari hayata aykırı düşük fiyatlar içerdiğini ve belgelerin sahte olabileceğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale komisyonunun yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklama isteme ve değerlendirme usulüne uygun hareket ettiğini, analizlerin Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyat tariflerine uygun olduğunu, işçilik girdilerinin ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmadığını, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olduğunu, ancak bazı iş kalemlerinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmemesinin Tebliğ’e aykırı olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, metraj farklarının işin ifasını engelleyecek nitelikte olmadığı ve metraj eksikliklerinin makul olduğu, proforma faturaların geçersizliği iddialarının ise somut delillerle desteklenmediği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmemesi ne tür bir sorun oluşturur?
Cevap: Malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı açıklanmaması, teklif açıklama formatı ve Tebliğ’de aranan şeffaflık ve detaylı hesaplama ilkelerine aykırılık teşkil edebilir. Bu durum, teklifin nasıl hesaplandığının anlaşılamamasına ve değerlendirme sürecinde tereddütlere yol açabilir. Ancak, mevzuata aykırılığın niteliğine göre, bu tür tespitler teklifin doğrudan reddi için değil, eksikliğin tamamlanması veya düzeltilmesi için gerekçe olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan proforma faturaların gerçekliği hangi ölçütlerle değerlendirilir?
Cevap: Proforma faturaların gerçekliği, iddiaların somut delillerle desteklenip desteklenmemesi esas alınarak değerlendirilir. Eğer faturaların sahte veya ticari gerçekliğe aykırı olduğu objektif ve somut kanıtlarla ortaya konulmazsa, bu belgeler geçerli sayılır. Delil olmaksızın proforma faturaların geçersiz sayılması uygulamada haksız eleştirilere ve itirazlara yol açabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin önemli bir bölümüyle ilgili iş kalemlerinde açıklama istenirken nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenirken, idarenin kullandığı analiz yöntemi ile talep edilen bilgiler mevzuat ve Tebliğlere uygun olmalıdır. Açıklamalar yeterli detayda ve şeffaf biçimde sunulmalı, aritmetik hata veya uyumsuzluklar bulunmamalıdır. Bu aşamada eksiklik veya mevzuata aykırılık tespit edilirse, idarenin istekliden düzeltme veya tamamlayıcı bilgi istemesi gerekebilir.
Soru: Metraj farklılıklarının işin ifasını engellemesi nasıl yorumlanır?
Cevap: Yaklaşık maliyetle teklif metrajı arasında makul seviyede farklılıklar bulunması ve bu farklılıkların işin tamamlanmasını engellemeyip makul sınırlar içinde kalması durumunda, metraj farklılıkları ihale sürecinde olumsuz değerlendirilmez. Ancak metraj eksikliklerinin işin uygulanabilirliğini veya teknik gereksinimleri ciddi şekilde bozması halinde, teklif değerlendirme dışı bırakılabilir veya reddedilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında tespit edilen mevzuata aykırılıkların düzeltilmesi mümkünse teklif ne şekilde sonuçlandırılır?
Cevap: Mevzuata aykırılıklar yalnızca düzeltilmeye açık ve teklifin esasını değiştirmeyen nitelikte ise, idare bu durumun düzeltilmesi için adımlar atabilir. Ancak, teklifteki uygunsuzluklar düzeltilmeden direkt kabul edilmemesi gerektiğinden, bu tür tespitler genellikle teklifin reddedilmesini ve ihalenin yeniden yapılmasını gerektirir. Böylece teklifin mevzuata uygunluğu sağlanana kadar ihale sürecinin hukuki güvenilirliği korunmuş olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında hangi tür mevzuata aykırılıklar tespit edilmiştir?
Cevap: Bazı iş kalemlerinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmemesi Tebliğ’e aykırı bulunmuştur.
Soru: Proforma faturaların teklif açıklamasındaki geçerliliğine yönelik hangi tespit yapılmıştır?
Cevap: Proforma faturaların geçersiz olduğuna dair iddialar somut delillerle desteklenmediği için geçersiz sayılamamıştır.
Soru: Metraj farklılıklarının işin ifasını engellemesi durumu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Metraj farklarının işin ifasını engelleyecek nitelikte olmadığı ve mevcut metraj eksikliklerinin makul olduğu kabul edilmiştir.
Soru: Tespit edilen mevzuata aykırılıklar sonucunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklifine yönelik son karar ne olmuştur?
Cevap: Mevzuata aykırılıklar düzeltilmeye müsait bulunduğundan, teklif reddedilmiş ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının ilgili düzenlemelere uygun olup olmadığının incelenmesi ekseninde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, söz konusu teklifin analiz formatına uygun sunulmadığını, açıklamalarda aritmetik hatalara ve mevzuata aykırı fiyatlara yer verildiğini, alınan proforma faturaların piyasa gerçekliğinden uzak ve muhtemelen geçersiz olduğunu ileri sürmüştür. Bu çerçevede Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasındaki verilerin doğruluğunu, usule uygunluğunu ve mevzuata uygunluğunu değerlendirmiştir.
Yapılan incelemede, açıklamaların büyük ölçüde mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmışsa da bazı noktalarda format açısından eksiklikler tespit edilmiştir. Özellikle belirli iş kalemlerinde, teklif açıklamasında yer alması gereken malzeme ve montaj bedellerinin birbirinden ayrılarak gösterilmediği belirlenmiştir. Bu durum, açıklamaların Tebliğ’de öngörülen şeffaflık ve hesap verilebilirlik kriterlerini karşılamakta yetersiz kalmasına yol açmıştır. Söz konusu eksikliğin açıklamaların bütünlüğünü ve anlaşılırlığını olumsuz etkileyebileceği değerlendirilmiş; teklifin hesaplama ve dayanaklarının açıkça izlenememesi, değerlendirme sürecinde belirsizlik yaratmıştır.
Malzeme ve montaj kalemlerinin ayrı ayrı belirtilmemesi Kurul nezdinde teklifin esasının doğrudan etkilenip etkilenmediği yönünden değerlendirilmiş ve söz konusu aykırılığın açıklamanın tümünü sakatlayacak düzeyde olmadığı fakat format açısından düzeltilmesi gereken bir eksiklik olduğu kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede, söz konusu hatanın ihalenin devamını engelleyen ciddi bir unsur olmadığı; ancak açıklamaların Tebliğ’e tam uyum göstermesi için giderilmesi gereken usuli bir eksiklik teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca üzerinde durulan bir diğer husus da proforma faturaların doğruluğuna yöneltilen şüpheler olmuştur. Başvuru sahibinin bu belgelerin piyasa koşullarına aykırı şekilde düşük fiyat içerdiği ve sahte olabileceği yönündeki iddiaları dikkate alınmakla birlikte, söz konusu belgelerin geçersizliğine dair somut ve objektif nitelikte herhangi bir kanıt sunulmadığı gerekçesiyle, bu faturaların kabul edilebilir olduğu değerlendirilmiştir. Aynı şekilde metraj farklılıklarına ilişkin iddialarda da, söz konusu farklılıkların işin uygulanmasına engel teşkil etmediği ve teklifin teknik yeterliliğini zedelemediği sonucuna varılmıştır.
Tüm bu değerlendirmeler sonucunda Kurul, tespit edilen aykırılıkların düzeltilebilecek nitelikte olduğunu, ancak mevcut haliyle teklifin kabul edilmesinin mümkün olmadığını belirlemiş ve bu nedenle teklifin reddine karar vermiştir. İhale sürecinin sağlıklı ve mevzuata tam uyum içerisinde yürütülmesi amacıyla ihalenin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Böylece Kurul, hem mevzuatın öngördüğü format zorunluluklarını hem de ihalelerdeki açıklık ilkesini gözeterek, düzeltilmeye uygun eksikliklerin bulunduğu durumlarda teklifin doğrudan kabulü yerine ihalenin tekrarı yoluyla sürecin irdelenmesini uygun görmüştür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.