KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-700
- Başvuru Sahibi: Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/599045
- İhale Adı: Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatının gerçek satışa dayanmaması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı Soypet marka motorin fiyatının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14 maddesine uygun olduğu, fiyatın %14 daha düşük olmasının hayatın olağan akışına aykırı olmadığı ve açıklamanın kabul edilerek teklifinin değerlendirmeye alınmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapımında kullanılan motorin miktarının yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturduğu ve toplam 3.251.048,68 kg motorin kullanıldığı, bunun 1/20’sinin EPDK sitesi üzerinden öngörülen birim fiyat üzerinden tevsik edilmesi gerektiği yönündeki idare değerlendirmesinin mevzuata uygun olmadığını tespit etmiştir. Ancak, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilen bilgiye göre, Soypet markasının Aksaray ilinde faal satış bayisinin bulunmadığı ve dolayısıyla başvuru sahibinin dayanak olarak sunduğu fiyatın gerçek satışa dayanmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1 ve 45.1.13.14 maddelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı motorin fiyatının EPDK verilerine göre %14 daha düşük olduğunu, Soypet markasına ait bayilerin çoğunun lisanslarının sonlandırıldığını ve aktif satış yapılmadığını, bu nedenle açıklamanın mevzuata uygun olmadığını ve teklifin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak sunulan fiyatların piyasa verileri veya resmi kaynaklarla tutarlılığı nasıl ve ne ölçüde araştırılmalıdır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan birim fiyatların, piyasada geçerliliği kabul edilen resmi veya güvenilir kaynaklardan teyit edilmesi beklenir. Örneğin, enerji ürünlerinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verileri temel referans olur. İhale komisyonu veya Kurul, sunulan fiyatın ilgili bölgede gerçek satışa dayandırılıp dayandırılmadığını sorgulatabilir; eğer fiyat, faal satış yapan bayilerce verilmiş resmi veriyle bağdaşmıyor veya satış yapılmayan marka/zone bilgisine dayanıyorsa açıklamanın uygun olmadığı yönünde değerlendirme yapabilir. Bu inceleme, gerçek piyasa koşullarının ortaya konması açısından önem taşır.
Soru: İdarelerin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan malzeme miktarlarının piyasa fiyatıyla çarpılarak verilen oranlarda resmi veri istenmesi zorunlu mudur?
Cevap: İdarelerin, aşırı düşük teklif açıklamasında yüksek maliyet oluşturan girdilerin tamamı veya büyük kısmı için, açıklamanın belirli bir yüzdesi oranında resmi veri ibraz edilmesini talep etmesi genel olarak mevzuata açıkça dayalı değildir ve değerlendirme aşamasında zorunlu kabul edilmez. İhale Kurulu kararlarında, maliyet kalemlerinin tamamının veya belirli oranının bire bir resmi fiyatla tevsik edilmesinin zorunlu olmadığı, ancak açıklamanın genel tutarlılık ve mevzuata uygunluk ilkeleri doğrultusunda değerlendirileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, idarelerin ihtiyaç duyduğu miktarda örnekleme yapması veya aşırı talepte bulunması tereddüte sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak sunulan fiyatların pazarda aktif satışı yapılan ürünlere ilişkin olması için hangi koşullar aranır?
Cevap: Açıklamada referans verilen fiyatların, ilgili ürüne dair pazarda aktif olarak satışı yapılan ve geçerli kabul edilen ürün veya markaya ait olması gerekir. Eğer sunulan fiyatın ait olduğu marka ve ürünün piyasa içindeki aktif satışı ve geçerliliği Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu veya benzeri yetkili kurumlarca resmen tespit edilmez ya da aksi bilgilendirme yapılırsa, bu fiyat dayanağı zayıf kabul edilir. Böyle bir durumda, açıklamanın dayandığı fiyatın gerçek satışa uygun olmadığına karar verilerek, açıklamanın reddi gündeme gelir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, dayanak olarak %10-15 civarında daha düşük fiyat sunulmasının tek başına yeterli delil olarak kabul edilip edilmeyeceği konusunda nasıl bir yaklaşım izlenmelidir?
Cevap: Fiyat farkının nispeten makul sayılabilecek bir aralıkta olması (örneğin %10-15 daha düşük olması) tarafların veya idarenin açıklamanın doğru ya da gerçekçi olduğunu kabul etmesi için tek başına yeterli olmaz. Esas değerlendirme, fiyatın gerçek piyasa koşullarına, aktif satışlara ve resmi verilere uyup uymadığıdır. Eğer fiyat, gerçek satış verileriyle örtüşmüyorsa, makul fiyat aralığında olup olmadığı ihmal edilebilir. Yani mutlak fiyat farkı değil, dayanakların geçerliliği esas alınır.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinde, verilen destekleyici belgelerin güncel ve resmi kaynaklara uygunluğu nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarına eklenen belgelerin; güncel, resmi ve ilgili kurum verileriyle uyumlu olması aranır. Belgeler, dayanak olarak gösterilen fiyatların geçerliliğini belgelemeli ve söz konusu malzemenin aktif olarak piyasada satıldığını göstermelidir. Eğer belgeler eski tarihliyse, ilgili yerlerde satış iptali ve lisans sonlandırma gibi hususlar içeriyorsa, bu durum belgelerin güvenilirliğini yitirmesine yol açar ve açıklama geçersiz kabul edilebilir. Bu nedenle kurumlarca sağlanan resmi bilgilerin ve güncel piyasa tablolarının uyumu önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak sunduğu motorin fiyatının, EPDK verilerine göre gerçek satışa dayanmadığının tespiti ihale sürecine nasıl yansımıştır?
Cevap: Kurul, başvuru sahibinin dayanak olarak sunduğu motorin fiyatının gerçek satışa dayanmadığını, çünkü Soypet markasının ilgili ilde faal satış bayisinin bulunmadığını tespit etmiş; bu nedenle açıklamanın mevzuata uygun olmadığını belirlemiş ve teklifin reddine karar vermiştir.
Soru: İdare tarafından öne sürülen, motorin miktarının önemli olması nedeniyle açıklamanın %5’i kadarının EPDK sitesinden tevsik edilmesi gerektiği iddiası İhale Kurulu tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, idarenin motorin miktarının yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturması ve 1/20’sinin EPDK fiyatından tevsik edilmesi gerektiği yönündeki değerlendirmesinin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varmamış, bu gerekçeyi uygun bulmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin motorin fiyatının yüzde 14 oranında daha düşük olmasının hayatın olağan akışına aykırı olmadığı yönündeki itirazı İhale Kurulunca nasıl ele alınmıştır?
Cevap: Kurul, fiyat farkının hayatın olağan akışına aykırı olup olmamasını değerlendirmemiş; esas olarak fiyatın gerçek satışa dayanıp dayanmadığını esas almıştır ve gerçek satış olmayınca açıklamayı uygun bulmamıştır.
Soru: Soypet markasına ilişkin satış bayisinin lisanslarının sona ermiş olması aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde ne gibi bir sonuca yol açmıştır?
Cevap: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, Soypet markasının ilgili ilde faal bayisinin bulunmadığı ve dolayısıyla fiyatın gerçek satışa dayandırılamadığı bilgisi, açıklamanın mevzuata uygun olmaması ve teklifin reddedilmesi sonucunu doğurmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye konu iş kapsamında yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatının gerçek satış verilerine dayanıp dayanmadığı, uyuşmazlığın temel noktası olarak dikkat çekmektedir. Başvuru sahibinin açıklamasında dayanak gösterdiği motorin fiyatının piyasada aktif biçimde satış yapılan bir ürüne mi ait olduğu, dolayısıyla fiyatın güvenilirliği ve geçerliliği ihale değerlendirmesi açısından belirleyici hale gelmiştir. Bu çerçevede, açıklamalarda esas alınan fiyatın sunduğu maliyet avantajının gerçekliğinin sorgulanması, teklifin kabul edilebilirliği üzerinde doğrudan etkili olmuştur.
Vaka, özellikle işte yüksek oranda kullanılan bir girdinin —motorinin— hangi kaynak üzerinden fiyatlandırıldığına odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, Soypet markasına ait birim fiyatı dayanak alarak motorin maliyetini açıklamıştır. Ancak Kurul incelemesinde, bu fiyatın yer aldığı markanın ilgili ilde faal satış yapan bir bayisinin bulunmadığı ve söz konusu fiyatın Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kayıtlarında gerçek satış olarak yer almadığı belirlenmiştir. Bu nedenle, açıklamanın temel aldığı fiyatın, Tebliğ hükümlerinde yer alan “gerçek satış verisine dayalı olma” ölçütünü karşılamadığı sonucuna varılmıştır.
Bu değerlendirmede esaslı unsur analizinin özellikle motorin girdisi üzerinden yürütüldüğü görülmektedir. Yaklaşık maliyetin büyük bir kısmını oluşturan bu kalem, açıklamanın mevzuata uygunluğunu doğrudan belirleyen başlıca unsur haline gelmiştir. Ancak Kurul, idarenin motorin açıklamasının belirli bir yüzdesinin EPDK fiyatları üzerinden yapılması gerektiğine dair oran belirlemesini hukuken zorunlu saymamış; yani açıklama örneklemesiyle ilgili hacimsel yaklaşımı kabul etmemiştir. Bununla birlikte, açıklamanın dayanağının gerçekte satış yapılmayan bir marka olması, teklifin reddine neden olan esas unsur olarak öne çıkmıştır. Açıklama içeriğinden çok, dayanak fiyatın piyasa gerçekliğine sahip bulunmaması belirleyici olmuştur.
Pilot ortağın herhangi bir iş deneyim belgesi sunup sunmadığı ya da bu belgenin değerlendirmeye etkisi yönünden başvuruya konu olayda bir değerlendirme yapılmadığı görülmektedir. İhale sürecinde uyuşmazlık, doğrudan aşırı düşük teklif açıklamasındaki maliyet verisiyle ilgili olduğundan, ortaklık yapısı veya ortağın nitelik koşulları bu vakada tartışma konusu olmamıştır.
Kurulun yaklaşımı, aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan maliyet bileşenlerinin temel aldığı verilere odaklı, somut ve belgeye dayalı bir analiz anlayışını yansıtmaktadır. Fiyatların mutlak düzeyi yerine, bu fiyatların piyasada gerçekten var olup olmadığı ve güvenilir kurumsal kaynaklarca doğrulanabilirliği ön plana alınmıştır. Sonuç olarak, EPDK tarafından sunulan bilgi ışığında, ihalede dayanak gösterilen motorin markasının belirtilen ilde satış yapmaması nedeniyle piyasa karşılığı bulunmayan bir fiyatın açıklama gerekçesi olarak kullanılmasının mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmiş ve teklifin reddi kararının yerinde olduğu kabul edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.