KÜNYE
- Toplantı No: 2022/046
- Gündem No: 17
- Karar Tarihi: 05.10.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1196
- Başvuru Sahibi: Suryol İnşaat Madencilik Tur. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/280141
- İhale Adı: Hisarcık-Gediz İl Yolu Km: 0+000-35+906 Arası Sanat Yapıları Toprak İşleri ve Bitümlü Sıcak Karışım Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında döviz kuru hesaplamasında mevzuata uygunluk nedeniyle teklif reddi hatalı bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan döviz kuru tarihinin yanlış olduğunu ve idarenin açıklamaları reddetmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında ve yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan analiz girdisi ‘KGM/A-3 Atölye veya Fabrika Bedeli (15.000.000 USD)’ için döviz kuru 31 Aralık 2021 olarak belirtilmiştir. Ancak Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 29/9 maddesi sadece iş deneyim belgelerinin dövizden TL’ye çevrilmesinde ihale ilan tarihindeki döviz kurunun kullanılmasını öngörmektedir. Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında ise kamu kurumunca yayımlanan birim fiyatlar ve bunların açıklamalarına göre işlem yapılması gerekmektedir. Bu durumda, isteklinin 31 Aralık 2021 döviz kuru ile yaptığı hesaplama mevzuata uygundur ve idarece hesaplanan maliyetle eşittir. Dolayısıyla, isteklinin fiyat avantajı elde ettiği tespiti doğru değildir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında döviz kuru belirlenirken ihale ilan tarihi yerine başka tarihlerin kullanılması mevzuata uygun olur mu?
Cevap: Döviz kuru kullanımında iş deneyim belgelerinde ihale ilan tarihindeki kur kullanılabilirken, aşırı düşük teklif açıklamalarında bu kural geçerli olmayabilir. Bu durumda, kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatlarda belirtilen döviz kuru tarihine veya ihale dokümanında açıkça belirlenen tarihe göre hareket edilmesi gereklidir. Bu nedenle, her döviz kuru tarihinin kullanımı bağlamına ve mevzuatın ilgili hükümlerine göre değerlendirilmelidir.
Soru: İhale dokümanında belirtilen döviz kuru ile aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan döviz kurunun farklı olması durumunda nasıl bir yaklaşım benimsenmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ilgili ihale dokümanında ve yaklaşık maliyet hesap cetvelinde belirtilen döviz kuru esas alınmalıdır. Açıklamada farklı bir döviz kuru kullanılması durumunda, hangi tarihin mevzuata uygun olduğu iyi tespit edilmeli, aksi halde açıklama reddedilebilir. Ancak somut örnekte, dokümanda belirtilen kur üzerinden hesaplama yapılması doğru kabul edilmektedir.
Soru: Döviz kuru hesaplama yönteminde yapılan hata aşırı düşük teklifin reddi için tek başına yeterli bir gerekçe olabilir mi?
Cevap: Döviz kuru hesaplamasında mevzuata uygunluk önemlidir ve yanlış tarih kullanımı veya hatalı hesaplama uygun olmayan fiyat avantajı gösterebilir. Ancak hesaplama mevzuat ve ihale dokümanına uygunsa, bu nedenle açıklamanın reddi hatalı olur. Teklif reddi için döviz kuru yöntemi dışında başka somut ve geçerli gerekçelerin de bulunması gerekir.
Soru: İhalelerde aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata uygun döviz kuru tespiti hangi kaynaklar üzerinden yapılmalıdır?
Cevap: Döviz kuru belirlenirken öncelikle ihale dokümanı, yaklaşık maliyet cetvelleri ve ilgili yönetmelik hükümleri dikkate alınmalıdır. İş deneyim belgeleri için ihale ilan tarihindeki kur uygulanabilirken, aşırı düşük açıklamalarında kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatlar ve onların açıklamaları esas alınabilir. Bu kaynaklar dışındaki veriler kullanıldığında uyumsuzluk yaşanabilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuata aykırı gerekçeyle reddetmesinin hangi hukuki sonuçları doğurabilir?
Cevap: İdarenin mevzuata uygun döviz kuru kullanılarak yapılan açıklamayı reddetmesi işlemin hukuka aykırı bulunmasına yol açar. Bu durum, idare işleminin iptaline ve itirazen şikayet başvurularının kabulüne sebep olabilir. Ancak ihalenin önceden başka bir gerekçeyle Danıştay tarafından iptal edilmiş olması, şikayet başvurusunun reddine neden olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında hangi döviz kuru tarihinin kullanılmasının mevzuata uygun olduğu bu vakada nasıl belirlenmiştir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında döviz kuru olarak Kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatlar ve bunların açıklamalarında belirtilen kur kullanılmalı, iş deneyim belgelerinde kullanılan ihale ilan tarihindeki döviz kuru bu kapsamda geçerli değildir. Bu nedenle, isteklinin 31 Aralık 2021 tarihli döviz kuru ile yaptığı hesaplama mevzuata uygundur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını reddetme kararı neden hukuka aykırı bulunmuştur?
Cevap: İdare, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı döviz kuru tarihini yanlış olduğu gerekçesiyle açıklamaları reddetmiştir. Ancak, idari mevzuat ve ihale dokümanı incelendiğinde, bu döviz kuru tarihinin uyduğu tespit edilmiş; böylece açıklamaların reddi mevzuata aykırı olmuştur.
Soru: İhalenin iptal edilmesi itirazen şikayet başvurusunun sonuçlandırılmasına nasıl etki etmiştir?
Cevap: İhalenin Danıştay kararı ile iptal edilmesi nedeniyle, ihale konusu yapım işi için son aşamada yapılan itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunması kararına rağmen şikayet kabul edilmemiştir.
Soru: Bu vakada aşırı düşük teklif açıklamalarında döviz kuru hesabının ihale dokümanı ile olan ilişkisi nedir?
Cevap: İhale dokümanında ve yaklaşık maliyet hesap cetvelinde döviz kuru olarak belirlenen 31 Aralık 2021 tarihi, aşırı düşük teklif açıklamalarında esas alınmıştır. Bu tarih, mevzuatla uyumlu olup idarenin hesapladığı maliyetle aynıdır. Bu sebeple, döviz kuru hesabı ihale dokümanına uygun şekilde yapılmıştır.
Detaylı Analiz
Açıklamanın konusu olan uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının hukuki geçerliliğini değerlendirmeye yöneliktir. Özellikle, açıklamada kullanılan döviz kuru tarihinin mevzuata ve ihale dokümanına uygunluğu üzerinden yapılan inceleme, idarenin bu açıklamaları reddetme kararının isabetini sorgulamaktadır. Başvuru sahibi, döviz kuru seçiminde mevzuata uygun davrandığını savunmuş; idare ise açıklamaların bu nedenle geçersiz olduğunu ileri sürerek teklifi değerlendirme dışı bırakmıştır.
İhale sürecinde, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan analiz girdisinin döviz cinsinden belirlenmiş olması, aşırı düşük teklif açıklamalarında döviz kurunun tarihsel olarak nasıl seçilmesi gerektiğine ilişkin tartışmayı gündeme getirmiştir. İdare, isteklinin 31 Aralık 2021 döviz kuru esas alınarak yaptığı hesaplamayı uygun görmemiştir. Ancak yapılan denetimde, dokümanlarda bu tarihin açıkça belirtildiği ve açıklamanın buna uygun biçimde hazırlandığı tespit edilmiştir. Bu yönüyle, kullanılan döviz kuru tarihinin ihale dokümanıyla uyumlu şekilde belirlendiği anlaşılmıştır.
Esaslı unsur açısından, açıklamada yer alan döviz kuru tarihinin yanlışlığı iddiası teklifin tamlığını etkileyen ve rekabeti bozan bir unsur olarak ortaya konulmuştur. Ancak yapılan değerlendirme, ihale dokümanındaki açık düzenlemeler doğrultusunda işlem yapılması gerektiğini göstermiştir. Bu çerçevede, döviz kuru tarihinin ihale ilan tarihi olarak değil, dokümanda yer alan gün olarak alınması, açıklamanın temelini oluşturan parametrelerde geçerli kabul edilmiştir. Böylece, idarenin reddetme gerekçesi esaslı bir teknik ya da ekonomik farklılık teşkil etmediği için yerinde bulunmamıştır.
Pilot ortağın iş deneyimiyle bağlantılı olarak değil, esasen dövize dayalı maliyet kaleminin açıklanmasında kullanılan yöntem bakımından yapılan incelemede, ilgili kur hesaplamasının dokümanla birebir örtüştüğü ve yaklaşık maliyetle eşdeğer çıktığı görülmüştür. Dolayısıyla, açıklamada herhangi bir yapay fiyat avantajı yaratılmadığı; aksine, belirlenen girdiye uygun hesaplama yapıldığı sabit hale gelmiştir. Bu durum, teklifin piyasa şartlarına aykırı şekilde düşük olduğu yönünde bir kanaatin oluşmasına engel teşkil etmiştir.
Kurul, şikâyetin esasını değerlendirdiğinde, idarenin ileri sürdüğü red gerekçesinin ihale mevzuatına ve doküman hükümlerine uygun olmadığını tespit etmiştir. Bununla birlikte, ihalenin daha önce Danıştay kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle, esasa ilişkin haklı bulunan açıklamalara rağmen şikâyet başvurusunun sonuçlandırılmasına gerek kalmadığı değerlendirilmiş; bu doğrultuda, usulen başvurunun reddine karar verilmiştir. Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan döviz kuru bakımından yapılan hesaplamanın hukuken geçerli olduğu teyit edilmiştir, ancak ihale sürecinin tamamı başka bir yargı kararı nedeniyle sonlandırılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.