KÜNYE
- Toplantı No: 2022/043
- Gündem No: 25
- Karar Tarihi: 14.09.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1119
- Başvuru Sahibi: Özceylan Day. Tük. Mad. Oto. Pet. İnş. Nak. ve Taah. San. Tic. A.Ş
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/439342
- İhale Adı: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü 181 ve 183 Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı İle Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasındaki aritmetik hata nedeniyle teklifin reddi uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında mazot girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatının kullanılması ve analiz girdilerinde farklı fiyatlar verilmesinin mevzuata uygun olduğunu, idarenin mazot fiyatını EPDK fiyatları ile karşılaştırarak açıklamayı reddetmesinin ve analiz girdilerinde farklı fiyat verilmesine ilişkin itirazların haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işte mazot girdisi için kullanılan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 2022 yılı birinci dönem rayiç fiyatının (12,70 TL) ihale ilan tarihi itibariyle geçerli olduğu ve bu fiyatın mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, açıklama istenmeyen analiz girdilerine farklı fiyat verilmesinin mevzuata aykırı olmadığı, geçerli fiyat öngörülmesinin yeterli olduğu değerlendirilmiştir. Ancak, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında KGM/BAKIM iş kaleminde yaptığı aritmetik hata sonucu analiz toplamının teklif fiyatını aşması nedeniyle teklifinin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu değerlendirme, işin yapım miktarı (3636 km) ve analiz tutarlarının çarpımı ile kar ve genel giderlerin eklenmesi sonucu ortaya çıkan tutar üzerinden yapılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, mazot girdisi için EPDK tarafından yayımlanan bayi satış fiyatlarının ortalamasının esas alınması gerektiğini, başvuru sahibinin kullandığı fiyatın bu fiyatın altında olduğunu, ayrıca açıklama istenmeyen analiz girdilerine farklı fiyat verildiğini, bu nedenle açıklamanın uygun görülmediğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında aritmetik hataların teklif değerlendirmesine etkisi nasıl olmalıdır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasındaki aritmetik hatalar, özellikle hesaplanan analiz tutarının toplam teklif bedelini aşması durumunda, teklifin uygun bulunmamasıyla sonuçlanabilir. Bu tür hatalar, teklifin dayanaklarını ve hesap bütünlüğünü zedelediğinden, ihale komisyonlarınca teklifin reddi yönünde karar verilebilir. Ancak, bu karar hatanın niteliğine, büyüklüğüne ve teklifin genel tutarlılığına göre değerlendirilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenmeyen analiz girdilerinde farklı fiyatlar kullanılması hukuken sorun yaratır mı?
Cevap: Uygulamada, aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenmeyen analiz girdileri için farklı fiyatların kullanılması genellikle olumsuz değerlendirilmemektedir. Geçerli ve dayanak gösterilen fiyatların kullanılması yeterli sayılır; bu nedenle, bu husus teklifin reddi için tek başına yeterli olmayabilir.
Soru: İhale komisyonları mazot veya benzeri malzeme girdilerinde hangi kaynaklardan alınan rayiç fiyatları esas almalıdır?
Cevap: İhale komisyonları, ilgili bakanlıkların yayımladığı güncel rayiç fiyatları veya mevzuatta belirtilen resmi kaynakları esas almalıdır. Örneğin, mazot için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç fiyatları veya Elektrik Petrol Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) fiyatlarından biri kullanılabilir, ancak mevzuata ve ilan dönemine uygunluk gözetilmelidir. İki farklı kaynağın tutarsızlığı varsa, ihale belgeleri ve Genel Tebliğlerde belirtilen kurallara öncelik verilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan rayiç fiyatların ihale ilan tarihi itibariyle geçerli olması neden önemlidir?
Cevap: Rayiç fiyatların ihale ilan tarihi itibariyle geçerli olması, teklifin objektif, güncel ve karşılaştırılabilir verilerle değerlendirilebilmesini sağlar. Fiyatların güncel olmaması veya ilan tarihinden farklı bir döneme ait olması, teklifin gerçek maliyet analizini etkileyebilir ve aşırı düşük teklif iddialarında açıklamaların yeterliliğini tartışmalı hale getirebilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasındaki fiyat karşılaştırmalarında farklı resmi fiyat kaynaklarına dayanması teklif değerlendirmesine ne gibi etkiler yapar?
Cevap: İdarenin açıklamada kullanılan fiyatları, mevzuat ve ihale dokümanı çerçevesinde belirlenmiş resmi fiyat kaynaklarıyla kıyaslaması beklenir. Ancak farklı kaynaklardan alınan fiyatlar arasında tutarsızlık varsa ve mevzuat bir tercih öngörüyorsa, idarenin keyfi tercih yapması hukuken sorun teşkil edebilir. Bu durumda, idarenin dayanak gösterdiği resmi fiyat kaynağı ile teklif sahibinin kullandığı fiyatın uygunluğu objektif ölçütlerle değerlendirilmelidir. Tek taraflı veya standarda uymayan kıyaslamalar itirazlara konu olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin mazot girdisi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç fiyatını kullanması ihale mevzuatına uygun mudur?
Cevap: Evet, ihale komisyonu mazot girdisi için başvuru sahibinin kullandığı 2022 yılı birinci dönem bakanlık rayiç fiyatını mevzuata uygun bulmuştur. Bu fiyat ihale ilan tarihi itibariyle geçerli olduğundan açıklama bağlamında kabul edilmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinde farklı fiyatlar kullanılması teklifin reddi için geçerli bir gerekçe midir?
Cevap: Hayır, açıklama istenmeyen analiz girdilerine farklı fiyat verilmesi mevzuata aykırı sayılmamış ve yasaya uygun bulunmuştur. Geçerli fiyatın öngörülmesi yeterli sayılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin KGM/BAKIM iş kaleminde yaptığı aritmetik hatanın teklifin reddi üzerindeki etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin aritmetik hatası nedeniyle analiz toplamı teklif fiyatını aşmıştır. Bu durum kesin olarak teklifin reddini gerektirmiştir ve itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Soru: İdare mazot fiyatını Eski Petrol Dağıtım Kurumu (EPDK) bayi satış fiyatları ortalaması ile karşılaştırarak açıklamayı reddetmişse, bu tutum hukuken isabetli midir?
Cevap: Hayır, ihale komisyonu bakanlık rayiç fiyatını mevzuata uygun bulmuş olup, EPDK bayi satış fiyatlarının ortalaması esas alınmalıdır yaklaşımı yerinde bulunmamıştır. Bu itiraz da kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgeler üzerindeki bir hesaplama hatasının teklifin geçerliliği üzerindeki etkisine ilişkindir. Başvuru sahibi, teklifinde yer alan bazı analiz girdileriyle ilgili olarak fiyatlandırmanın uygun olduğunu ileri sürmüş; ancak idare, teklif açıklamasında yapılan hesaplama hatası nedeniyle toplam analiz tutarının sunulan teklif bedelini aştığını belirterek teklifin reddine karar vermiştir. Uyuşmazlık, açıklamada belirtilen rayiçlerin ve hesaplama yöntemlerinin geçerliliğinin yanı sıra, ortaya çıkan sonuçların teklif bütünlüğünü zedeleyip zedelemediği noktasında toplanmaktadır.
İhale sürecinde tartışılan önemli hususlardan biri, mazot fiyatı gibi analiz girdileri hakkında hangi kaynaklardan alınan birim fiyatların kullanılabileceğidir. Başvuru sahibi, mazot için ilgili bakanlık tarafından yayımlanan rayiç fiyatı baz almış ve bu fiyat teklife yansıtılmıştır. İdare ise bu tutarın Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayımlanan bayi satış fiyatlarının altında olduğunu savunarak geçersizlik iddiasında bulunmuştur. Ancak Kurul, başvuru sahibinin kullandığı fiyatın ilan tarihi itibarıyla geçerli resmi rayiç olduğuna kanaat getirmiş ve açıklamanın bu yönüyle kabul edilebilir olduğuna karar vermiştir. Ayrıca, açıklama istenmeyen diğer analiz girdilerinde farklı birim fiyatların kullanılmış olması da teklifin geçersizliği için tek başına yeterli sayılmamış, bu durumun mevzuata aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmiştir.
Bu olayda esaslı unsur, teklifin genel hesap bütünlüğüdür. Sunulan analizlerin tutarlılığı, her bir girdinin tek tek doğruluğundan çok, bunların oluşturduğu toplam değer ve bu değerin teklifin sunulan nihai fiyatla uyumlu olup olmadığı üzerinden değerlendirilmiştir. Nitekim başvuru sahibinin hazırladığı analizde yapılan aritmetik hata, iş kaleminin toplam tutarını teklifin üzerinde göstermiştir. Bu konu, teklifin esaslı içeriğini etkilediği için önemsiz bir hesap hatası olarak görülmemiş, teklifin somut anlamda geçerliliğini ortadan kaldıran bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Kararda, aritmetik hatanın yapıldığı iş kaleminin önemi de dikkate alınmış, söz konusu iş miktarının büyüklüğü ve hatanın toplam teklife etkisi nedeniyle, pilot ortağın teknik yeterlilik düzeyinden bağımsız olarak teklifin geçerliliği yönünde bir tartışmaya yer bırakılmamıştır. Bu bağlamda, pilot ortağın iş deneyimi ya da teklifin diğer bölümleriyle ilgili olumlu hususlar, yapılan aritmetik hatanın doğrudan sonucu olan teklif-toplam uyumsuzluğunu bertaraf edememiştir. Bu, teklifin iç tutarlılığına ilişkin esaslı bir kusur olarak değerlendirilmiş ve açıklama kapsamında giderilebilir bir eksiklik olarak görülmemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklamalarda kullanılan rayiç bedellerin kaynağı ve analiz yöntemiyle ilgili birçok noktada başvuru sahibi lehine değerlendirme yapmıştır. Ancak buna rağmen, yapılan önemli aritmetik hatanın, mevzuat uyarınca teklifin reddini gerektirir nitelikte olduğu sonucuna varmıştır. Bu karar, analiz toplamının teklif bedelini aşmasının ihale süreci açısından ihmal edilemeyecek bir hata olduğu, teklifin hesap bütünlüğü ve tutarlılığı ilkeleri uyarınca geçerliliğini yitirdiği yönündeki yaklaşımı yansıtmaktadır. Bu doğrultuda itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.