KÜNYE
- Toplantı No: 2023/009
- Gündem No: 55
- Karar Tarihi: 25.01.2023
- Karar No: 2023/UY.II-222
- Başvuru Sahibi: İnelsan İnşaat Elektrik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/1055119
- İhale Adı: Orta Mesarya Ovası Sulaması İletim Hattı Yapımı 2Kısım
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında özel teknik şartlara uygunluk nedeniyle kamu rayiçlerinin kullanılamaması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılması gereken analiz girdilerinin kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı rayiç fiyatlar ve nakliye formülleri ile yapılması gerektiğini, sadece piyasadan fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriği kapsamında, deniz nakliyesinin tırla gemiye yüklenerek yapılması ve boruların özel nitelikleri nedeniyle standart deniz nakliye formüllerinin kullanılamayacağını; ayrıca, çelik boruların TS EN 10217-1 standardına uygunluk şartı ile dar toleranslara sahip olması ve ihale dokümanında TS EN 10051 standardına atıf bulunmaması nedeniyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin kullanılamayacağını tespit etmiştir. Bu nedenle, idarece istenilen özel koşullara uygun açıklama yapılmasının zorunlu olduğu ve kamu rayiçlerinin kullanılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale konusu işin özel teknik şartları, standart kamu rayiçlerinin veya nakliye formüllerinin kullanılmasını engelleyebilir mi?
Cevap: Evet, ihale konusu işin teknik özellikleri ve özel şartları, standart kamu rayiçleri ile nakliye formüllerinin kullanılmasını engelleyebilir. Özellikle kullanılan malzemenin standartları, taşıma şekli ve işin gerektirdiği yöntemler kamu rayiçlerinden farklılık gösterebiliyorsa, aşırı düşük teklif açıklaması bu özel koşullar dikkate alınarak yapılmalıdır. Mevzuat da doğrudan standart rayiçlerin kullanımını zorunlu kılmak yerine, işin teknikte belirtilen koşullarına uyulmasını öngörür.
Soru: Kamu rayiçleri veya nakliye formüllerinin aşırı düşük teklif açıklamasında baz alınmaması durumunda, idarenin talebi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdarenin talebi, ihale dokümanındaki teknik ve özel şartlara uygun olması koşuluyla geçerli kabul edilir. İdare, işin teknik gereklilikleri ve piyasadaki gerçek koşullara göre açıklama yapılmasını isteyebilir. Standart rayiçlerin özel şartlara uygun olmaması halinde, alternatif ve işin niteliklerine uygun açıklama yöntemlerini talep etmek hukuka uygundur.
Soru: Özel standartlara uygun malzeme kullanımı aşırı düşük teklif açıklamasını nasıl etkiler?
Cevap: Özel standartlara uygun malzeme kullanımı aşırı düşük teklif açıklamasında referans alınan analiz girdilerinin farklılaşmasına neden olur. Örneğin, dar toleranslı ve belirli standartlarda üretilen malzemelerde, kullanılması gereken maliyet kalemleri ve fiyat göstergeleri standart rayiçlere uymayabilir. Bu nedenle, açıklamada malzemeye ilişkin özel standartların dikkate alınması gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında piyasa fiyatı teklifi alınması yeterli midir, yoksa kamu rayiçleri zorunlu mu?
Cevap: Piyasa fiyat teklifi almak, özellikle işin özel koşulları ve teknik özellikleri dikkate alındığında aşırı düşük teklif açıklaması için yeterli olabilir. Kamu rayiçleri, işin niteliklerine uyuyorsa referans alınabilir; ancak uyumsuzluk hâlinde piyasa araştırması ve sektöre özgü yöntemlerle açıklama yapılması daha doğru ve mevzuata uygun kabul edilir.
Soru: İhale dokümanında referans verilen standart ile piyasa rayiçleri arasında uyumsuzluk varsa aşırı düşük teklif açıklaması nasıl olmalıdır?
Cevap: Referans standart ile piyasa rayiçleri arasında teknik veya içerik farklılığı varsa, aşırı düşük teklif açıklaması bu standartlara uygun maliyet hesaplamaları üzerinden yapılmalıdır. Sadece rayiçleri esas almak ve standarda aykırı açıklama sunmak ihale mevzuatı açısından yeterli ve doğru bulunmaz, idare özel şartlara uygun açıklamanın istenmesi hakkına sahiptir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında, kamu kurum ve kuruluşlarının rayiç fiyatlarının ve nakliye formüllerinin kullanılması gerektiği iddiası ihale sürecinde geçerli midir?
Cevap: Hayır, geçerli değildir. Kurul, işin teknik özellikleri ve özel koşulları nedeniyle özellikle deniz nakliyesinin tırla gemiye yapılması ve kullanılan boruların özel standarda sahip olması sebebiyle kamu rayiçleri ve nakliye formüllerinin kullanılamayacağına karar vermiştir. Dolayısıyla, idarece istenilen özel koşullara göre açıklama yapılması zorunludur.
Soru: İhale dokümanındaki özel teknik şartlar, aşırı düşük teklif açıklamasında hangi şekilde etkili olmuştur?
Cevap: İhale dokümanında belirtilen özel teknik şartlar nedeniyle, standart kamu rayiçlerinin ve nakliye formüllerinin iş kapsamında uygulanamayacağı belirlenmiştir. Bu kapsamda boruların dar toleranslı TS EN 10217-1 standardına uygun olması ve gemiye tırla yüklenme şekli, kamu rayiçlerinin kullanımını engellemiştir.
Soru: Kurul neden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılamayacağı sonucuna varmıştır?
Cevap: Çünkü ihale konusu işte TS EN 10217-1 standardına uygun, dar toleranslı çelik borular kullanılması öngörülmüş ve dokümanda TS EN 10051 standardına atıf yapılmamıştır. Bu teknik uyumsuzluk, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin işin özel şartlarını karşılamadığı sonucunu doğurmuştur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması istemi hukuken nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, idarenin talep ettiği açıklama biçiminin ihale dokümanındaki özel koşullara uygun olduğunu ve aşırı düşük teklif açıklamasında kamu rayiçlerinin zorunlu olmadığını tespit ederek, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Detaylı Analiz
İlgili ihale sürecindeki uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında başvuru sahibinin kamu kurumları tarafından yayımlanan rayiç fiyatlar ile nakliye formüllerini kullanma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir. Başvuru sahibi, yalnızca piyasa fiyat teklifleriyle yapılan açıklamaların kabul edilemeyeceğini ve kamu rayiçleri ile formüllerin esas alınması gerektiğini ileri sürmüştür. Bu iddiaya karşılık, ihale konusu işin teknik özellikleri ve dokümana yansıyan özel şartların aşırı düşük teklif açıklamalarındaki yöntem ve kaynakları ne ölçüde belirlediği değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlıkta temel olarak tartışılan unsur, analizlerde yer verilen maliyet kalemlerinin hazırlanmasında standart kamu rayiçlerinin geçerli olup olmadığıdır. Özellikle nakliye hesabında kullanılacak taşıma yönteminin deniz yoluyla fakat tırla gemiye yükleme şeklinde gerçekleşeceği, dolayısıyla kamu kuruluşlarınca yayımlanmış genel nakliye formüllerinin bu işin fiziki ve lojistik gereklerini yansıtmadığı tespit edilmiştir. Aynı şekilde, kullanılacak çelik boruların teknik standardının dar toleranslara sahip TS EN 10217-1 olarak belirlenmiş olması, genel rayiçlerin teknik yeterliliğini ortadan kaldırmıştır. Bu durum, kamu rayiçleriyle yapılacak hesaplamaların işin özel koşullarına uyumsuz olduğu gerekçesini desteklemiştir.
Kurulun bu dosyada esas aldığı yaklaşımda, ihale konusu işin niteliği dolayısıyla yorumlanan teknik gerekliliklerin, açıklamanın temelini oluşturan unsurları belirlediği görülmektedir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılması beklenen rayiçlerin salt resmi kurumlarca belirlenmiş olması yeterli kabul edilmemiş; bu rayiçlerin işin özel teknik şartlarına açıkça uymaması hâlinde “esası oluşturan unsur” niteliğini taşımadıkları değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, yalnızca kamu rayiçlerine dayanılarak yapılan açıklamanın değil, işin gerektirdiği teknik özelliklere dayalı olarak temin edilen piyasa fiyat tekliflerinin de makul ve geçerli kabul edilebileceği yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.
Dosyada pilot ortağın iş deneyimine ilişkin herhangi bir tartışma yer almamaktadır. İdari yeterlik ya da geçmiş performans belgelerine ilişkin bir ihtilaf bulunmadığından, uyuşmazlığın esasını oluşturan değerlendirme yalnızca teklifin açıklama biçiminin niteliğine ve dayanaklarına odaklanmıştır. Bu nedenle, aşırı düşük teklif kapsamında açıklamaların hangi kaynaklarla ve nasıl destekleneceği sorunu, ihale sonucunu etkileyen esas alan olarak öne çıkmıştır.
Kamu İhale Kurulu, ihale dokümanında açıkça belirtilmiş teknik koşulları dikkate alarak, standart kamu rayiçlerinin bu iş özelinde uygulanamayacağına kanaat getirmiştir. Teknik şartnamenin çizdiği çerçevede, piyasadan alınmış uygun fiyat teklifleriyle açıklama yapılması yeterli ve yerinde bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuru sahibinin sadece kamu rayiçlerine dayalı analiz yapılması gerektiği yönündeki itirazı, işin nitelikleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu kararla birlikte, özel koşullara sahip işlerde açıklama yönteminin de bu koşullarla uyumluluk göstermesi gerektiği ilkesi doğrulanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.