KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-682
- Başvuru Sahibi: Kar Çiçeği İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Buğra İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Genel Müdürlüğü
- İKN: 2020/499318
- İhale Adı: Avrupa Yakası 6, Kısım Müteferrik Atıksu, Yağmursuyu, Dere Temizlik, Bakım, Onarım İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin ayrıştırılarak sunulmaması nedeniyle düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, özellikle analiz girdilerinin EPDK fiyatlarıyla uyumsuz olduğunu, işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında kaldığını, analizlerde hesaplama hataları olduğunu, fiyat dışı unsurların değerlendirilmesinde usulsüzlük yapıldığını ve iş ortaklığı beyannamesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddesi uyarınca, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemlerinin yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamının %80’ine kadar olan iş kalemlerinin sorgulanması gerektiğini, bu iş kalemlerine ait analizlerin temel girdilere (işçilik, mazot, malzeme, makine amortismanı vb.) kadar ayrıştırılması ve aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin gönderdiği analizlerin bu ayrıştırma ve toplama işlemlerine uygun olmadığı, analizlerin farklı alt analizlere bölünerek tek liste halinde sunulmadığı, dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, idarenin analizleri mevzuata uygun hale getirerek isteklilere yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunması gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerine ait analizlerin temel girdilere ayrıştırılarak sunulmasının önemi nedir?
Cevap: Temel girdilere ayrıştırılmış analizler, ihale komisyonunun teklifin gerçekçiliğini daha sağlıklı değerlendirmesine imkan verir. İşçilik, malzeme, makine amortismanı gibi girdilerin ayrı ayrı görülmesi, teklifin hangi unsurlarda makul ya da aşırı düşük olduğunun tespitini kolaylaştırır. Bu sayede, gerektiğinde teklifin dayanağı olarak sunulan hesaplamalarda hata veya uyumsuzluk olup olmadığı daha rahat belirlenebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analizlerin neden tek liste halinde ve aynı poz numaralarına göre toplanarak sunulması gerekir?
Cevap: Analizlerin dağınık ya da alt gruplara bölünmüş şekilde sunulması, teklifin değerlendirilmesini zorlaştırabilir veya yanıltıcı sonuçlara yol açabilir. Tek liste halinde, aynı iş kalemi (poz) numarasına ait girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması, gerçek maliyet kompozisyonunu göstermeye yarar ve ihale mevzuatındaki sorgulama kriterlerine uygun bir değerlendirme yapılmasını sağlar.
Soru: Yaklaşık maliyetin %80’ine kadar olan iş kalemlerine ait analizlerin sorgulanması neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin %80’ine kadar olan kısmın ayrıntılı sorgulanması, teklifin en yüksek harcama yapılan iş kalemlerindeki gerçekçiliğini kontrol etmek üzere kritik bir eşiği temsil eder. Bu kapsamda yapılan sorgulama, teklifin toplam fiyatındaki aşırı düşük durumu ortaya koymada daha sağlıklı ve etkili sonuç verir; böylece ihalenin adil ve şeffaf yürütülmesi sağlanır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinin mevzuata uygun ayrıştırılamaması durumunda idarenin ne gibi hukuki sorumlulukları doğar?
Cevap: Ayrıştırma yapılmadan veya mevzuata uygun olmayan biçimde sunulan analizler, aşırı düşük teklif sorgulamasının hukuki geçerliliğini zedeler. İdare, bu durumda Kurul tarafından mevzuata uygun hale getirilmesi için düzeltmeye zorlanabilir; aksi halde ihale sürecinde usulsüzlük tespiti, ihalenin iptali ya da işlemlerin durdurulması gibi sonuçlarla karşılaşabilir.
Soru: Fiyat dışı unsurlar ve işçilik ücretlerinin aşırı düşük teklif değerlendirmesinde nasıl dikkate alınması gerektiği konusunda hangi genel uygulama anlayışı geçerlidir?
Cevap: Fiyat dışı unsurlar ve işçilik ücretleri, aşırı düşük teklif sorgulamasında analizlerin temel girdileri arasında yer alır ve teklifin gerçek maliyet yapısında değerlendirilir. İşçilik ücretlerinin özellikle asgari ücretin altında kaldığı iddiası varsa, bu durumun analizlerde tutarlı şekilde gösterilmesi gerekir. Düzgün ayrıştırılmış ve belgelenmiş analiz olmadan, bu tür unsurlar üzerinden yapılan değerlendirmeler yetersiz kalabilir ve hukuki itirazlara yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması için iş kalemlerine ait analizleri sunma biçimi neden mevzuata aykırı bulundu?
Cevap: İdare analizleri, temel girdilere ayrıştırmadan ve aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarını toplayarak tek bir liste halinde sunmadığı için mevzuata aykırı bulundu. Bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulaması, Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen yönteme uygun yapılmamıştır.
Soru: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında idarenin hangi kapsam ve yöntemi uygulamasını zorunlu kılmıştır?
Cevap: Kurul, iş kalemlerinin yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamının %80’ine kadar olan kısmına ilişkin analizlerin temel girdiler (işçilik, malzeme, mazot, makine amortismanı vb.) seviyesine kadar ayrıştırılarak tek liste halinde birleştirilmesini ve aynı poz numarasına ait girdilerin miktar ve tutarlarının toplanmasını zorunlu kılmıştır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebini mevzuata uygun hale getirmek için yapması gereken işlem nedir?
Cevap: İdare, analizleri temel girdilere ayrıştırarak ve aynı pozlar için tutarları toplayarak tek liste halinde hazırlamalı, sınır değerin altında teklif veren isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istemeli ve bundan sonra ihale işlemlerini mevzuata uygun olarak yürütmelidir.
Soru: İdarenin sunduğu analizlerin ayrıştırılmaması aşırı düşük teklif sorgulamasının sonucunu nasıl etkilemiştir?
Cevap: Analizlerin ayrıştırılmaması nedeniyle ihale komisyonu mevzuata uygun detaylı açıklama alma imkânı bulamamış, bu da aşırı düşük teklif sorgulamasının hukuken geçerliliğini ortadan kaldırmış ve Kurul’un düzeltici işlem kararı vermesine sebep olmuştur.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu olan uyuşmazlık, yapım işi ihalesinde sınır değerin altında teklif sunan isteklilere yönelik olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklaması sürecindeki analiz yöntemine ilişkin usulsüzlük iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını belirterek, temel analiz girdilerinin uygun şekilde ayrıştırılmadığını, sunulan maliyet bileşenlerinin objektif değerlendirmeye uygun bir yapıda oluşturulmadığını ve teklifin bazı girdiler açısından yasalarla çelişen oranlar içerdiğini öne sürmüştür. Kurul değerlendirmesi ise, incelemeyi iş kalemlerine ait analizlerin oluşturulma biçimi üzerinden yoğunlaştırmıştır.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan konu, sorgulamaya esas alınan iş kalemlerine ait analizlerin, girdi türleri itibarıyla (örneğin işçilik, malzeme, makine vs.) ayrı ayrı gösterilmeden ve aynı poz numarasına ait veri grupları birleştirilmeden, dağınık formatta sunulmuş olmasıdır. Bu durum, ihale komisyonunun teklifin mali bileşenlerini bütüncül ve karşılaştırılabilir şekilde değerlendirmesine engel teşkil etmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamasının güvenilir ve tutarlı biçimde yapılabilmesi, maliyet kalemlerinin açık biçimde ayrıştırılmış olmasına bağlıdır. Bu vakada ise açıklama süreci böyle bir ayrıştırmaya dayalı biçimde yürütülmediğinden, sorgulamanın doğruluğu denetlenebilir olmaktan çıkmıştır.
İlgili ihalede üzerinde durulan diğer önemli husus, “esasa etkili” bir unsurun tespit edilip edilmediğidir. Kurul, açıklamalarda yalnızca şekli eksikliklerin değil, aynı zamanda teklifin anlamlı şekilde değerlendirilmesini engelleyen bir yöntemsel yanlışın varlığına işaret etmiştir. Temel analiz girdilerinin ayrıştırılmadan sunulmuş olması, teklifin gerçekçi olup olmadığına ilişkin objektif ve sağlıklı bir değerlendirmeyi mümkün kılmadığından, bu durum esasa etkili eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Burada şekli bir hata değil, ihale sürecinin güvenilirliğini doğrudan etkileyen bir usulsüzlükten bahsedilmektedir.
Pilot ortak açısından iş deneyimini ilgilendiren bir unsur bu vakada tartışılmamıştır. Değerlendirme tamamen aşırı düşük teklif açıklaması yöntemine ilişkin bir teknik eksiklik üzerinde şekillenmiştir. Nitekim pilot ortağın nitelik ya da yeterlik belgeleri değil, açıklamaların yapılış biçimi Kurul kararına esas alınmıştır. Bu yönüyle değerlendirme, iş ortaklığı yapısı içerisindeki rol dağılımı ya da yeterlik katkısı bağlamında değil, yalnızca teklif içeriklerinin analiz yöntemine ilişkin bir şikayet konusu üzerinden yürütülmüştür.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, ihale sürecinde yapılan analizlerin, iş kalemlerine ait girdilerin ayrıştırılarak ve aynı pozlara ilişkin tutarların birleştirilerek tek bir liste halinde oluşturulması gerektiğine kanaat getirmiştir. Bu yöntemsel eksikliğin ihalenin sağlıklı ilerlemesine engel teşkil ettiğini belirlenmiş ve idarenin süreci yeniden, mevzuata uygun şekilde başlatması için düzeltici işlem kararı almıştır. Böylelikle, sadece sunulan verilerin içeriği değil, bu verilerin ne şekilde toplandığı ve sunulduğu da kamu ihale sürecinde temel bir denetim kriteri olarak önceliklendirilmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.