KÜNYE
- Toplantı No: 2021/010
- Gündem No: 17
- Karar Tarihi: 10.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-550
- Başvuru Sahibi: Doğan İnşaat Asfalt ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/346472
- İhale Adı: Adapazarı Kavşağı – Gümüşova Arası Tem Otoyolu ve Bağlantı Yolları Üstyapı İyileştirmesi ve Büyük Onarım İnşaatı Yapım İşi (Bitüm İdareden)
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan asfalt kazıma makinesinin teknik özelliklerinin ihale dokümanına uygun olmaması nedeniyle teklifin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan 2004 model asfalt kazıma makinesinin amortisman süresinin dolduğu ve hurda sayılması gerektiği, yedek parça, tamir, bakım, nakil, montaj, demontaj ve sigorta giderleri için alınan fiyat tekliflerinin mevzuata aykırı olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmemesinin haksız olduğu iddialarını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işte aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde, ihale dokümanında belirtilen asfalt kazıma makinesinin teknik özellikleri (400 HP gücünde, maksimum 2.05 m genişlikte, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü) esas alınmıştır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasında kullandığı asfalt kazıma makinesi ise 575 HP gücünde olup, teknik özellikleri idarenin belirlediği analiz formatına uygun değildir. Bu nedenle, makinenin kendi malı olarak edinim bedeli üzerinden açıklama yapılabilmesi için makinenin ihale dokümanındaki teknik özelliklere uygun olması gerekmektedir. İsteklinin bu teknik özelliklere sahip makineye sahip olmaması halinde, açıklamanın diğer yöntemlerle yapılması gerekirken, buna ilişkin belge sunulmamıştır. Ayrıca, makine giderlerinin (amortisman, yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj) analiz katsayılarının ağırlık oranlarının belirgin olmaması nedeniyle açıklamanın bu yönü mevzuata aykırı sayılmamıştır. Ancak teknik özellik uyumsuzluğu nedeniyle açıklama uygun bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru:
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan makinenin teknik özelliklerinin ihale dokümanıyla uyumlu olmaması, teklifin elenmesi için hangi ölçüde belirleyici olabilir?
Cevap:
İhale dokümanında teknik özellikler açıkça belirlenmiş makineler veya ekipmanlar üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması yapılacaksa, açıklamada kullanılan makinenin teknik özellikleri dokümana uygun değilse, bu açıklama geçersiz sayılabilir. Bu durumda, uyumsuzluk teklifin değerlendirilmesini olumsuz etkileyebilmekte ve teklifin reddine kadar varan sonuçlar doğurabilmektedir.
Soru:
Aşırı düşük teklif açıklamasında kendi malı üzerinden yapılan maliyet açıklamalarında, ekipmanın dokümandaki teknik özelliklere sahip olmaması halinde nasıl bir hareket tarzı izlenmesi gerekir?
Cevap:
Teknik özellikler ihale dokümanında belirlenen kriterlerle uyuşmuyorsa, isteklinin kendi malı üzerinden açıklama yapması zorlaşır veya kabul edilmez. Böyle bir durumda, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını diğer mevzuat çerçevesinde öngörülen yöntemlerle (örneğin alt iş kalemi, genel giderler, kar marjı vb.) sunması gerekir. Bu farklı yöntemlere ilişkin belgeleri idareye sunmaması ya da sunulan belgelerin eksik olması reddedilme sebebi olabilir.
Soru:
Aşırı düşük teklif açıklamasında makine giderlerinin unsurları (amortisman, bakım, sigorta vb.) hesaplanırken analiz katsayılarının açıklık derecesi ve idare tarafından belirlenme şekli nasıl değerlendirilir?
Cevap:
Analiz katsayılarının ağırlık oranları ve kapsamı açıkça ortaya konmamışsa veya bu oranların belirlenmesinde kesin kriterler yoksa, makine giderlerinin hesaplanması tek başına mevzuata aykırılık olarak görülmeyebilir. Ancak idare bu hesaplamayı değerlendirme sürecinde toplam tutarlılık ve maliyet gerekçesi açısından denetim yapar; önemli bir aşırılık veya mantıksal tutarsızlık olması durumunda itiraz edilebilir.
Soru:
Aşırı düşük teklif açıklamasında teknik özelliklerin farklılığı ve belge uyumsuzluğu tespit edildiğinde idarenin ihale sürecine yönelik yükümlülükleri nelerdir?
Cevap:
Bu tür teknik uyumsuzluk ve açıklama yetersizlikleri varsa, idare teklifin reddi işlemini gerçekleştirmeli ve ihale işlemlerini mevzuata uygun şekilde yeniden yapmalıdır. Yeni ihale sürecinde dokümana uygun açıklamaların yapılması ve değerlendirilmesi sağlanarak eşitlik ve rekabet ilkesi gözetilmelidir.
Soru:
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan ekipmanın amortisman süresinin dolmuş olması doğrudan teklifin reddi için yeterli bir sebep midir?
Cevap:
Amortisman süresinin dolmuş olması tek başına teklifin reddini gerektiren bir eksiklik olmayabilir. Ancak ekipmanın teknik özelliklerinin dokümana uygunluğu ve maliyet analizlerinin geçerliliği gibi diğer ölçütlerle birlikte değerlendirilmelidir. Belgelerde amortisman süresi hususuna ilişkin somut ve kesin kriterler belirtilmediği sürece bu iddia tek başına ihale kararlarını değiştirmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru:
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı asfalt kazıma makinesinin teknik özelliklerinin ihale dokümanındaki şartlara uymaması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkilemiştir?
Cevap:
Asfalt kazıma makinesinin teknik özellikleri ihale dokümanındaki gerekliliklerle uyumlu olmadığından, bu durum isteklinin kendi malı olarak edinim bedeli üzerinden yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına yol açmıştır. Makinenin teknik özelliklerinin farklı olması nedeniyle açıklama geçersiz sayılmış ve bunun sonucu olarak teklif reddedilmiştir.
Soru:
İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında makinenin teknik özelliklerine uygun olmaması halinde hangi şartlar altında açıklama yapması gerekirdi ve bu vakada bu şartlar sağlanmış mıdır?
Cevap:
Teknik özelliklere uygun olmayan makineyle kendi malı üzerinden açıklama yapılamayacağından, isteklinin diğer uygun aşırı düşük teklif açıklama yöntemleriyle açıklama yapması beklenir. Bu vakada ise istekli diğer yöntemlere ilişkin herhangi bir belge veya açıklama sunmadığından, bu şart sağlanmamıştır.
Soru:
Başvuru sahibinin makinenin amortisman süresinin dolduğu ve giderlerin mevzuata aykırı hesaplandığına dair iddialarının ihale kararına etkisi ne olmuştur?
Cevap:
Makine giderlerinin hesaplanmasındaki analiz katsayılarının ağırlık oranlarının belirsiz olması nedeniyle gider hesaplamalarının mevzuata aykırı sayılmamış, dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiaları aşırı düşük teklif açıklamasının reddi sonucunu değiştirmemiştir.
Soru:
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması üzerine yapılan son işlem nedir?
Cevap:
Teklifin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan makinenin teknik özellik uyumsuzluğu nedeniyle uygun bulunmaması neticesinde, bu isteklinin teklifi reddedilmiş ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olay, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklifine yönelik yaptığı açıklamada kullandığı asfalt kazıma makinesinin teknik özelliklerinin iş tanımında belirtilen şartları karşılamaması nedeniyle teklifinin uygun bulunmamasıyla ilgilidir. Başvuru sahibi, bu makinenin kullanım ömrünü tamamladığını, teknik ve ekonomik açıdan değerlendirmeye alınamayacağını ve gider kalemlerine ilişkin belgelerin de yetersiz olduğunu iddia etmiştir. Uyuşmazlık, makineye ilişkin teknik uyumsuzluğun ne ölçüde teklifin geçerliliğini etkilediği ve açıklamanın diğer yollarla desteklenip desteklenmediği noktasında yoğunlaşmıştır.
İhalenin değerlendirme aşamasında, fiyat teklifi oldukça düşük olan yükleniciden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmiştir. Bu kapsamda isteklinin, asfalt kazıma makinesi için kendi malı edinim bedeli üzerinden açıklama yaptığı, ancak sunduğu makinenin ihale dokümanında tarif edilen niteliklerle uyum göstermediği tespit edilmiştir. İhale dokümanına göre belirli bir beygir gücü, genişlik ve çalışma derinliği gibi zorunlu teknik niteliklere sahip bir makine kullanılması gerekiyordu. Oysa istekli tarafından açıklamada kullanılan makine bu şartları sağlamamış, bu nedenle makinenin maliyet açıklamasında geçerli bir araç olarak değerlendirilmesi imkânsız hale gelmiştir.
Uyuşmazlık çözümünde esaslı unsur kavramı teknik özellikler özelinde somutlaşmıştır. Burada ihale dokümanında belirtilen makinenin gücü ve teknik kapasitesi, işin ifası açısından vazgeçilmez nitelikte kabul edilmiş ve bu ölçütlerle uyuşmayan bir makinenin sunulması açıklamaya konu edilse dahi yeterli görülmemiştir. Belirtilen teknik değerler sadece formalite niteliğinde kriterler değil, işin kalitesini, süresini ve işlevselliğini etkileyen başlıca koşullar olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla bu farklılık, sadece biçimsel değil, açıklamayı doğrudan geçersiz kılan esaslı bir uyumsuzluk yaratmıştır.
İhaleye teklif veren isteklinin sunduğu açıklamanın kendi malı üzerinden yapılmasına karşın, bu mala ilişkin teknik yeterliliğin sağlanmaması durumunda, açıklamanın ancak diğer yöntemlere (örneğin kiralama, piyasadan alınan fiyat teklifleri gibi) dayandırılmasıyla geçerli sayılacağı değerlendirilmiştir. Ancak somut olayda istekli bu alternatif açıklama yollarının hiçbirine başvurmamış, dolayısıyla teknik uyumsuzluğu telafi edebilecek başka bir dayanak da sunmamıştır. Bu durum, özellikle ihale yetkilisinin teknik mevzuatla birlikte teklif içeriklerini değerlendirme yükümlülüğü bakımından belirleyici olmuş, pilot ortağın maliyet açıklamasını destekleyen geçerli bir dayanak oluşturamadığı sonucuna varılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, bu çerçevede yaptığı değerlendirmede, açıklamada kullanılan asfalt kazıma makinesinin teknik uyumsuzluğunu belirleyici unsur kabul etmiş ve bu nedenle yapılan açıklamayı yeterli bulmamıştır. Makine giderlerine ilişkin katsayıların ağırlık oranları gibi diğer teknik ayrıntılarda eksiklikler ve belirsizlikler bulunsa da, bu yönlerin açıklamanın reddi için tek başına yeterli olmadığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, açıklamanın teknik gerekçelerle yetersiz sayılması nedeniyle teklifin reddine ve ihale işlemlerinin yeniden yapılmasına karar verilmiştir. Kurulun bu yaklaşımı, esaslı teknik koşulların karşılanmasının ihale sürecindeki ağırlığını bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.