KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 60
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-725
- Başvuru Sahibi: Doğan İnşaat Asfalt ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/423986
- İhale Adı: Bursa-İnegöl-Bozüyük Devlet Yolu Km:25+620-100+255, Bozüyük Yolu Km:0+000-10+845, Bozüyük-Eskişehir Devlet Yolu Km:0+000-17+388 Kesimleri Bitümlü Sıcak Karışım Onarımı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında asfalt kazıma makinesi teknik özelliklerinin analiz formatına uygun olmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan asfalt kazıma makinesi analiz girdisinin 575 HP gücünde makine dikkate alınarak hazırlandığını, bu nedenle açıklamanın uygun olmadığını ve sorgulamanın yeniden yapılması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında ve analiz formatında belirtilen asfalt kazıma makinesi teknik özelliklerinin (400 HP, max 2.05 m genişlik, 0,15 m freze derinliği) açık olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasında bu teknik özelliklere uygun açıklama yapılması gerektiği, başvuru sahibinin sunduğu SMMM raporunun ise analiz formatında belirtilen teknik özelliklerden farklı (575 HP) bir makineye ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun aşırı düşük teklif sorgulamasının denetlenmesini imkânsız hale getirdiği ve açıklamanın uygun bulunmaması gerektiği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında teklif verilen işin teknik şartnamesindeki özellikler ile farklı teknik özelliklerin kullanılması hangi riski doğurur?
Cevap: Teknik şartnamede veya analiz formatunda açıkça belirlenen makine veya malzeme özelliklerine uygun olmayan açıklamalar, aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine yol açabilir. Çünkü ihale komisyonu, açıklamanın dayandırıldığı unsurların şartnameye uygunluğunu esas alır; farklı teknik özelliklerin kullanılması, sorgulamanın doğruluğunu ve denetlenebilirliğini zedeleyerek teklifin değerlendirme dışı kalmasına neden olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan belgelerin teknik özellikleri ile ihale dokümanında belirtilenler arasında uyumsuzluk tespit edildiğinde nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: İhale dokümanında ve açıklama analiz formatında yer alan teknik özelliklerin net ve açık olması halinde, açıklamada kullanılan belgelerin bu özelliklere uygun olması beklenir. Uyumsuzluk bulunursa, açıklamanın uygun olmadığı kabul edilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak, farklı özelliklerin neden tercih edildiğine dair somut ve gerekçeli bir açıklama yoksa, denetim açısından açıklamanın geçerli sayılması zordur.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde analiz formatunun içeriği ne ölçüde bağlayıcıdır?
Cevap: Analiz formatu, teknik özelliklerin ve hesaplamaların dayandırıldığı temel belgedir ve aşırı düşük teklif sorgulamasında bağlayıcı bir rol oynar. İhalede belirtilen teknik özelliklerle uyumlu olmayan analizler, resmi sorgulama yöntemi olarak kabul edilmez. Bu nedenle, açıklama formatunda belirtilen kriterlere uygun şekilde hazırlanmalıdır. Aksi takdirde, ihale komisyonu, belirsizlik ve kesin olmayan veri nedeniyle açıklamayı geçersiz sayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin itirazların zamanında yapılmaması ne tür sonuçlar doğurur?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklaması veya sorgulaması sonucuna yönelik itirazların mevzuatta belirtilen sürede yapılmaması halinde, itirazlar süre yönünden reddedilir. Bu durum, incelemenin dört duvarı içerisinde kalmasını ve idarenin işlemlerinin mevzuata uygun biçimde sonuçlandırılmasını sağlar. Süre aşımı, hak kaybı anlamına gelebilir ve bu konuda işlem yapılmaz.
Soru: İdari şartnamede belirtilen teknik özelliklere aykırı aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığında, teklifin değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Cevap: Öncelikle, aşırı düşük teklif açıklamasının dayandığı belge ve hesaplamaların teknik şartnameye uygunluğu kontrol edilmelidir. Teknik özelliklerden sapma, açıklamanın güvenilirliğini zedeler. İdare veya komisyon bu durumda açıklamanın uygunluğunu reddedebilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak bu karar net olarak şartname ve analiz formatundaki açık hükümlere dayandırılmalıdır. Ayrıca, başvuru sahibine bu hususun düzeltilmesi için ek süre verilmesi gibi farklı uygulamalar mevzuat kapsamında değerlendirilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması neden analiz formatunda belirtilen teknik özelliklere uygun bulunmamıştır?
Cevap: Çünkü başvuru sahibi açıklamasında analiz formatında belirtilen 400 HP gücündeki asfalt kazıma makinesi yerine, teknik özellikleri farklı olan 575 HP gücündeki başka bir makineyi esas almıştır. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının ihale dokümanındaki standart teknik özelliklere uygun yapılmadığını göstermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin teknik özelliklere uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklamasının sonucu ne olmuştur?
Cevap: Bu açıklamanın uygunsuzluğu nedeniyle başvuru sahibinin teklifi, aşırı düşük teklif açıklaması geçerli sayılmadığından değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin Kuruma yaptığı şikâyetin usul açısından durumu nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin şikâyeti, belirlenen süre içinde yapılmadığı için reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması dışında yaptığı diğer itirazların sonucu nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin diğer itirazları, Kurumun görev alanına girmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, bir yapım işi ihalesinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı makine verilerinin, ihale dokümanında ve analiz formatında öngörülen teknik özelliklerle örtüşmediği belirlenmiştir. Özellikle asfalt kazıma makinesine ilişkin teknik kriterlerdeki farklılık uyuşmazlığın merkezinde yer almaktadır. Başvuru sahibi, teklifinin aşırı düşük bulunması üzerine yapmış olduğu açıklamada, analiz formatında yer alan 400 HP gücündeki ve belli ölçütlerdeki makineye değil, daha yüksek kapasiteli ve farklı teknik değerlere sahip, 575 HP gücünde bir makineye dayandırarak maliyet analizini sunmuştur. Bu durum Kurul tarafından açıklamanın geçerliliğine yönelik temel bir tartışma olarak ele alınmıştır.
İhale sürecinde, aşırı düşük teklif açıklamalarının analiz formatında belirtilen unsurlara tam uygunluk göstermesi beklenmektedir. Söz konusu olayda, başvuru sahibi açıklamasında dayanak olarak sunduğu SMMM raporunda, şartnamede tanımlanan makine teknik özelliklerinden sapan bir makine tipi kullanmış, dolayısıyla hesaplamaların teknik dayanağının ihale dokümanıyla uyumu zayıflamıştır. Bu tür bir uyumsuzluk, ilgili analiz girdisinin doğruluğunun ve teklifin gerçekçiliğinin denetlenmesini güçleştirmektedir. İhale komisyonunun karar verebilmesi için, açıklanan maliyetlerin şartnamede öngörülen esaslara uygun olması gerekliliği açıktır. Aksi halde, sunulan açıklama teklifin geçerliliğini desteklemekten uzak hale gelir.
Burada “esaslı unsur” kavramı, Kurul tarafından açıklamanın değerlendirilebilirliğini sağlayan temel parametreler bağlamında düşünülmüştür. İhale dokümanında açıkça belirtilen makine gücü, kazı derinliği ve çalışma genişliği gibi teknik değerler, analiz formatının omurgasını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, açıklamanın ihale dokümanına uygun olmayan farklı teknik özellikler üzerinden yapılması, esaslı unsurların değiştirilmesi anlamına gelmektedir. Esaslı unsurlar üzerindeki bu tür farklılıklar, açıklamanın teknik güvenilirliğini yok saymakta ve ihale makamının denetimini imkânsız hale getirmektedir.
Açıklamada analiz formatına uygun teknik özellikleri taşımayan bir makineye yer verilmesinin, yalnızca küçük bir detay farkından değil, açıklamanın genel geçerliliğini belirleyen bir etkenden kaynaklandığı görülmektedir. Bu bağlamda Kurul, açıklamanın uygun bulunmamasını ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını, ihale sürecindeki eşitlik ve şeffaflık ilkeleri çerçevesinde değerlendirmiştir. Ayrıca başvuru sahibinin açıklama sürecine dair idari işlemlerle ilgili yaptığı diğer başvuruların süre aşımı nedeniyle incelemeye alınmaması da sürecin şekli denetim boyutunu öne çıkarmaktadır. Kurul, bu tür itirazların zamanında yapılmamasının hak kaybı doğurabileceğini vurgulamıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, analiz formatında açıkça tanımlanmış makine değerlerinden sapmaların açıklamanın bütünlüğünü bozduğu ve aşırı düşük teklifin dayanaklarının geçerliğini ortadan kaldırdığı kanaatine varmıştır. Bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını mevzuata ve ihale dokümanına uygun bulmuş, ihalenin kalan aşamalarının da bu çerçevede yürütülmesi gerektiğini belirtmiştir. Kurul, açıklamaların yalnızca içerik değil, biçim ve esas açısından da denetlenebilir ve standartlara uygun olması gerektiği yönündeki yaklaşımını bu kararla bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.