KÜNYE
- Toplantı No: 2023/003
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 11.01.2023
- Karar No: 2023/UY.I-68
- Başvuru Sahibi: Mbd İnşaat San. ve Tic. A.Ş. - Uluova İnşaat ve Makina San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/235331
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulaması İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye mesafesi tutarsızlığı nedeniyle teklifin reddi ve başvurunun görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye mesafesinin 25 km olarak kabul edilmesi gerektiğini ve bu nedenle tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanı, özel teknik şartname, genel ocak vaziyet planı ve sahadaki kontrollüğün görüşleri doğrultusunda nakliye mesafeleri 50 km olarak belirlenmiştir. İdare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında da bu mesafe esas alınmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli ise açıklamasını 25 km üzerinden yapmıştır. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun yapılmadığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında ihale dokümanında belirtilen parametrelerden farklı değerler kullanılması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanında kesin olarak belirlenen kriter ve parametreler esas alınmalıdır. İsteklinin açıklamada bu değerlerden farklı veya tutarsız bilgiler sunması, açıklamanın mevzuata uygun yapılmadığına işaret eder ve bu durumda teklifin değerlendirmeye alınmaması veya reddi gündeme gelebilir. Dolayısıyla, teklif sahiplerinin ihale dokümanındaki ölçütlere uygun, tutarlı ve doğrulanabilir açıklamalar yapması beklenir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında kullandığı kriterler ile isteklinin beyanları arasındaki farklar nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında dayandığı kriterler, ihale dokümanı, teknik şartname ve yerinde yapılan tespitlere uygun olarak ortaya konmalıdır. İsteklinin bu kriterler ile uyuşmayan farklı değerler kullanması, açıklamanın güvenilirliğini zedeler. Bu durumda, idarenin esas aldığı kriterler öncelikli kabul edilir ve farklı beyanlar teklifin reddi için sebep olabilir.
Soru: Nakliye mesafesi veya benzeri metriklerin ihale dokümanında açıkça belirlendiği durumlarda alternatif açıklamalar kabul edilir mi?
Cevap: Nakliye mesafesi gibi somut ve dokümante edilmiş kriterler ihale dokümanında kesin olarak belirtilmişse, alternatif mesafe ifadeleri veya farklı hesaplamalar genellikle kabul edilmez. İhale sürecinde bu tür somut veriler üzerinde değişiklik yapılması teklifin mevzuata aykırı değerlendirilmesine yol açabilir. Ancak, dokümanda belirli hususlarda belirsizlik veya açıklık varsa, bu durum farklılık yaratabilir ama bunun varlığı açıkça ortaya konmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idari ve teknik dokümanlara uygunluk ne derece zorunludur?
Cevap: Mevzuat ve Kurul kararları, aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale dokümanı kapsamına uygun, tutarlı ve objektif verilerle desteklenmesini şart koşar. Teknik ve idari şartnamede belirtilen esaslardan sapmalar, açıklamanın reddini gerektirebilir. Bu bağlamda, açıklamalar dokümanda yer alan verilerle paralel olmalı, varsayımsal veya farklı hesaplamalara dayandırılmamalıdır.
Soru: İtirazların daha önce Kurul kararıyla sonuçlandırılmış konulara ilişkin olması durumunda başvurunun akıbeti nasıl belirlenir?
Cevap: İtirazın, daha önce Kurul tarafından karara bağlanmış hususlara yönelik tekrarlayan bir başvuru niteliğinde olması halinde, Kurul bu başvuruyu görev yönünden reddedebilir. Çünkü mevzuat, aynı konu hakkında tekrar eden itirazların işlem görmesini sınırlamaktadır. Bu durumda başvurunun esasına girilmez ve inceleme yapılmadan reddi söz konusu olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesini ihale dokümanındaki 50 km yerine 25 km olarak belirtmesi teklifin değerlendirilmesine nasıl yansımıştır?
Cevap: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesini ihale dokümanından farklı olarak 25 km olarak göstermesi, açıklamanın mevzuata uygun yapılmadığını gösterdiği için teklif doğrudan reddedilmiştir. Çünkü aşırı düşük teklif açıklamaları sadece ihale dokümanında belirlenen kriterlere uygun yapılabilir; farklı mesafe uygulaması kabul edilmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin nakliye mesafesinin 25 km olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda Kurul nasıl bir karar vermiştir?
Cevap: Kurul, idarenin saha incelemesi ve ihale dokümanı esas alınarak belirlenen 50 km mesafenin bağlayıcı olduğunu belirlemiş ve başvuru sahibinin mesafenin 25 km kabul edilmesi talebini kabul etmemiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığına hükmederek teklifin reddine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin yaptığı başvurunun görev yönünden reddedilme gerekçesi nedir?
Cevap: Başvuru, daha önce Kurul tarafından verilen kararlara itiraz niteliğinde olduğundan, 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesi uyarınca Kurulun yetki alanı dışına çıktığı tespit edilerek görev yönünden reddedilmiştir.
Soru: İhale sürecinde nakliye mesafesinin kesin olarak hangi delillerle tespit edildiği ve bu tespit uyuşmazlığın çözümüne etkisi nedir?
Cevap: Nakliye mesafesi, ihale dokümanı, özel teknik şartname, genel ocak vaziyet planı ve söz konusu sahadaki kontrollüğün görüşleriyle 50 km olarak kesinleştirilmiştir. Bu kesin tespit, aşırı düşük teklif açıklamasında mesafenin bu değer dışında gösterilmesini engellemiş ve uyuşmazlıkta idarenin esas aldığı mesafenin geçerli kabul edilmesini sağlamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan nakliye mesafesine ilişkindir. İhale dokümanında ve ona bağlı düzenlemelerde nakliye mesafesi net biçimde 50 kilometre olarak belirlenmişken, ihale üzerinde bırakılan istekli açıklamalarında bu mesafeyi 25 kilometre esas almıştır. Bu durum, hem teklifin temel mali bileşenlerinden birini etkilediği hem de dokümanın açık hükümleriyle çeliştiği için, ihale sürecinde değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmuştur. Uyuşmazlık, bu farkın teklif değerlendirmesine etkisi ve teklif sahibinin açıklamasının geçerliliği üzerinden şekillenmiştir.
Aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen iş kaleminde, nakliye mesafesi önemli bir maliyet kalemi olarak açıklamaya dâhil edilmiştir. Ancak bu açıklama ihale dokümanındaki değerleri esas almadığı için mevzuat açısından problemli bulunmuştur. Dokümanda belirtilen mesafe, idarenin hazırladığı özel teknik şartname ile uyumlu vaziyet planına ve ilgili birimlerce yapılan saha kontrollerine dayanarak belirlenmiştir. Teklif sahibi ise bu belirlemelere aykırı biçimde, daha kısa bir mesafeyle açıklama yaparak ekonomik avantaj sağlamaya çalışmış, ancak bu yaklaşım gerekçelendirilmediği gibi dokümante edilmiş bilgiyle de desteklenmemiştir. Bu nedenle, açıklamanın güvenliği zedelenmiş ve geçersiz sayılmıştır.
Vakada öne çıkan değerlendirme kriterlerinden biri, açıklamada yer alan değerin esasa etkili bir unsur olup olmadığıdır. Mesafe, malzeme nakliyesi gibi temel kalemlerde doğrudan maliyeti etkileyen bir unsur olduğundan, teklifin tümünün gerçekliğini ve uygulanabilirliğini etkiler niteliktedir. Bu nedenle, açıklamada kullanılan mesafenin ihale dokümanıyla tutarlı olmaması, sadece biçimsel değil, aynı zamanda içeriğe ilişkin esaslı bir farklılık olarak değerlendirilmiştir. Böyle bir sapmanın, teklifin genel geçerliliği bakımından kabul edilebilir bir açıklama zemininde yer almadığı sonucuna varılmıştır.
Aşırı düşük teklif kapsamında yapılan açıklamalarda özellikle pilot ortağa ilişkin bir değerlendirme yapılmamış, uyuşmazlık nakliye mesafesi özelinde genel teklife odaklanmıştır. Dolayısıyla iş deneyimi veya ortaklık yapısı gibi unsurlar bu dosyada ayrı bir ihtilaf yaratmamıştır. Süreçte, yapılan açıklamadaki teknik dayanağın mevcut dokümanla çelişmesi, başlı başına teklifin reddi için yeterli görülmüştür. Pilot ortak ya da diğer istekliler bakımından ilave bir yeterlilik değerlendirmesine ihtiyaç duyulmaksızın, açıklamanın ihale dokümanına uygun olmaması esaslı sorun kabul edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde ihale dokümanında yer alan teknik verilerin bağlayıcılığını esas almış ve bunlara aykırı sunulan tüm açıklamaları mevzuata aykırı bulmuştur. Bu çerçevede, teklifin dayandığı temelin hatalı olduğu gerekçesiyle teklif geçersiz sayılmıştır. Ayrıca, başvuru sahibinin bu duruma yönelik yaptığı itirazın daha önce verilen bir Kurul kararına benzer içerikte olması nedeniyle, başvurunun esasına girilmeden görev yönünden reddedilmesine de hükmedilmiştir. Tüm değerlendirmeler sonucunda, Kurul hem şekli hem de maddi yönleriyle ihale sürecinin hukuka uygun yeniden yürütülmesini gerekli görmüştür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.