KÜNYE
- Toplantı No: 2022/035
- Gündem No: 80
- Karar Tarihi: 07.07.2022
- Karar No: 2022/UY.II-844
- Başvuru Sahibi: Hca İnş. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/292705
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı
Özet
Nakliye analiz girdilerinin açıklamasında nakliye formülünün kullanılmaması nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye analiz girdilerinin mevzuata aykırı şekilde fiyat teklifi alınarak açıklandığını, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılacak analiz formatı ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin poz numaraları verilmiş, bu poz numaralarına bağlı olarak DSİ Genel Müdürlüğü’nün Birim Fiyat Kitabı’nda yer alan nakliye formüllerinin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. İdarece nakliye girdilerine ilişkin açıklamaların sadece bu formüller kullanılarak yapılması zorunludur. NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. ise nakliye analiz girdilerini üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi ile açıklamış, bu açıklama idarece oluşturulan analiz formatına ve teknik şartnamelere aykırıdır. Ayrıca, NVS’nin kullandığı fiyat teklifleri idare tarafından oluşturulan birim fiyatlardan daha düşük olup, bu durum teklifin mevzuata uygun olmadığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında ihale dokümanında belirlenen analiz formatına uyulmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar mı?
Cevap: Evet, ihale dokümanında aşırı düşük teklif açıklaması için belirlenen format, analiz girdileri ve kullanılan yöntemler zorunlu hale getirilebilir. Bu formata uyulmaması veya dokümanda öngörülmeyen farklı yöntemlerle (örneğin, analiz girdilerinin alınma yöntemi veya hesaplama formüllerinin değiştirilmesi) açıklama yapılması, teklifin mevzuata uygunluğu konusunda tereddüt yaratabilir ve genellikle teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurabilir.
Soru: İdarece belirlenen birim fiyat veya formüllerin dışında hazırlanan analiz girdileri, aşırı düşük teklif gerekçesi olarak kabul edilebilir mi?
Cevap: Teklifi açıklamak amacıyla kullanılan analiz girdilerinin, idarece ihale dokümanında belirtilen veya yasal düzenlemelerde referans verilen standart birim fiyat veya formüllerle uyumlu olması beklenir. Bunların dışından farklı fiyat teklifleri veya hesaplama yöntemleri kullanılması, teklifin açıklanabilirliğini olumsuz etkiler ve genellikle mevzuata aykırı kabul edilerek teklifin reddine neden olabilir.
Soru: Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılabilir mi?
Cevap: İhale dokümanlarında aksi belirtilmediği sürece, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan girdiler genellikle idarece belirlenen standart fiyata veya metoda dayanmak zorundadır. Üçüncü kişiden alınan fiyat teklifleri doğrudan kullanılırsa, bu durum ihale şartlarına uygunluk açısından sorun oluşturabilir. Bu nedenle, böyle fiyatların kullanımı şartname ve dokümanlara net olarak uyumlu olmalıdır.
Soru: İdarece belirlenen nakliye formüllerine uyulmaması durumunda, teklifin değerlendirilmesi nasıl etkilenir?
Cevap: Nakliye formülleri, ihale dokümanında zorunlu hale getirilmişse, bunların kullanılmaması veya üçüncü taraf fiyatları ile açıklama yapılması, teklifin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmemesine ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Bu uygulama, teklifin analiz yönteminin standartlara uygunluğunu sağlamak ve hileli fiyatlandırmanın önüne geçmek amacıyla yapılır.
Soru: İhalelerde aşırı düşük teklif açıklamalarında sadece dijital analiz formatlarının mı kullanılması gerekir, yoksa başka yöntemlerle destekleyici belgeler sunulabilir mi?
Cevap: İhale dokümanlarında açıkça belirtilen analiz formatı ve yöntemleri esas alınır. Bu format dışındaki yöntemler veya belgeler, dokümanda öngörülmedikçe açıklama kapsamında kabul edilmeyebilir. Destekleyici belgeler sunulabilir ancak bunlar, öncelikli olarak idarece belirlenen ve şartnamede yer alan analiz formatı ve yöntemlerini tamamlayıcı nitelikte olmalıdır. Aksi durumda, açıklamanın geçerliliği sorgulanabilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aşırı düşük teklif açıklamasında üçüncü kişiden alınan nakliye fiyat teklifini kullanması, ihale dokümanında belirtilen nakliye formüllerinin kullanım zorunluluğunu ortadan kaldırır mı?
Cevap: Hayır, ortadan kaldırmaz. İhale dokümanında aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye analiz girdilerinin DSİ Birim Fiyat Kitabı’nda yer alan nakliye formüllerine göre yapılması açıkça belirtilmiş olup, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin üçüncü kişiden alınan fiyat teklifleriyle açıklama yapması bu zorunluluğa aykırıdır.
Soru: İdarece belirlenen nakliye formüllerinin kullanılmaması durumunda, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin teklifinin değerlendirilmeye alınması mümkün müdür?
Cevap: Mümkün değildir. Nakliye formüllerine uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata aykırı sayıldığından NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin kullandığı üçüncü taraf fiyat tekliflerinin, idarece belirlenen birim fiyatlardan düşük olması teklifin mevzuat dışı değerlendirilmesine nasıl etki etmiştir?
Cevap: İdarece oluşturulan birim fiyatlardan daha düşük olması, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin açıklamasının gerçekçi ve uygun olmadığı kanaatini güçlendirerek teklifin mevzuata uygunluğuna olumsuz etki yapmıştır.
Soru: Kamu İhale Kurulu, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aşırı düşük teklif açıklamasındaki eksikliklerin sonucunda ihale sürecinde nasıl bir karar vermiştir?
Cevap: Kurul, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece belirlenen nakliye formüllerine uymaması ve üçüncü kişi fiyat teklifleri ile açıklanması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar vermiştir.
Detaylı Analiz
Açıklandığı üzere uyuşmazlık, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye girdilerini nasıl belgelediği ile ilgilidir. Uyuşmazlığın temelinde, idarece ihale dokümanında belirlenen nakliye formülleri yerine üçüncü kişiden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılması yer almaktadır. Başvuru sahibi, bu durumun ihale dokümanına ve ilgili düzenlemelere aykırı olduğunu ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini öne sürmüştür. Kamu İhale Kurulu önüne gelen bu itiraz, açıklamanın yöntemiyle doğrudan bağlantılı olup, teklifin değerlendirilebilirliği yönünden somut bir değerlendirme gerektirmiştir.
İhale sürecinde, aşırı düşük teklif açıklamaları belirli kurallar çerçevesinde yapılmak zorundadır. Bu kapsamda, idarece belirlenmiş analiz girdileri, formatlar ve özellikle teknik detaylar, açıklamanın dayanaklarını oluşturur. Bu olayda da, idare tarafından DSİ Birim Fiyat Kitabı’nda yer alan nakliye formüllerinin kullanılacağı açık bir şekilde belirtilmiş ve hangi iş kalemlerine ilişkin açıklama isteneceği poz numaralarıyla tanımlanmıştır. İhale dokümanı bu yönüyle bağlayıcıdır. Ancak başvuru konusu isteklinin, belirtilen formüller yerine üçüncü bir satıcıdan alınan fiyat tekliflerine dayalı açıklama yaptığı anlaşılmıştır. Bu şekilde yapılan açıklama, hem ihale dokümanı hükümlerine uygun bulunmamış hem de analiz girdilerinin dayandığı yöntem yönüyle sorgulanmıştır.
Uyuşmazlıkta öne çıkan önemli bir kavram, açıklamaların “esası” ile ilgilidir. Esaslı unsur, ihale dokümanında zorunlu kılınan yöntem ve formatların dışına çıkıldığında gündeme gelir. Bu olayda da, açıklamanın temelinde yer alması gereken nakliye formülü yerine, alternatif bir yöntem olan piyasa fiyatı teklifinin esas alınması, açıklamanın esaslı unsurlar bakımından yetersizliği şeklinde değerlendirilmiştir. Dolayısıyla sadece şekli bir eksiklikten değil, doğrudan açıklamanın güvenilirliğini ve mevzuata uygunluğunu etkileyen bir sapmadan söz edilmektedir. Bu esaslı farklılık, açıklamanın kabul edilemezliği sonucunu doğurmuştur.
Teklif sahibi firmanın açıklamasında dikkat çeken bir diğer husus ise, üçüncü kişiden temin edilen fiyat tekliflerinin idarece belirlenen birim fiyatların altında olmasıdır. Bu durum, açıklamanın makul ve gerçekçi bulunmamasına zemin hazırlamıştır. Kurul bu değerlendirmeyi yaparken, idarece belirlenmiş fiyatların teknik ve ekonomik olarak kabul edilmiş ölçütler olduğunu dikkate almış; daha düşük tutarlarla yapılan açıklamaların piyasa gerçekliğiyle bağdaşmadığı kanaatine varmıştır. Açıklanan bu yaklaşım, yalnızca fiyatın düşük olması açısından değil, açıklamanın destekleyici belgelerle doğrulanabilirliği yönünden de yetersiz kalması nedeniyle önem arz etmektedir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu yapılan değerlendirmede teklifin dayanağında kullanılan verilerin, ihale dokümanında belirtilen nakliye formülüne dayanmadığını ve kullanılan fiyat tekliflerinin bağlayıcı belgelere uygun olmadığını belirlemiştir. Açıklamanın şekil ve içerik yönünden teknik şartnamelere aykırı olması nedeniyle teklifin dikkate alınamayacağı sonucuna varılmıştır. Bu değerlendirme sonucunda, söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Kurul’un yaklaşımı, standartlara aykırı alternatif açıklama yöntemlerinin kabul görmeyeceğini ve ihale dokümanında belirtilen teknik esasların belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.