KÜNYE
- Toplantı No: 2021/007
- Gündem No: 29
- Karar Tarihi: 17.02.2021
- Karar No: 2021/UY.II-407
- Başvuru Sahibi: Ergün Girişim İnşaat Taahhüt Emlak Petrol Taşımacılık Bilişim Tekstil Temizlik Eğitim Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- İKN: 2020/486530
- İhale Adı: İstanbul İli, Maltepe İlçesi, Gülsuyu Mahallesi 16246 Ada, 137 No’lu Parselde Bulunan ve Başkanlığımıza Tahsisli Olan Binanın (İstanbul Maltepe Anadolu Eğitim Merkezi) Tadilatı İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında metraj farkının %10’u aşması nedeniyle açıklamanın mevzuata uygun olmadığı tespitiyle ihalenin yeniden değerlendirilmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde olmadığını, metraj farklarının %10’dan fazla olduğunu, işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğunu, fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olmadığını ve idarenin aşırı düşük teklif açıklaması için gerekli belgeleri talep etmediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olması ve yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’lik kısmına ilişkin metrajların sorgulandığı, sorgulamaya tabi tutulan 109 iş kaleminden 32 tanesinde isteklinin lehine %10’dan fazla metraj farkı olduğu, bu farkın toplamda 544.501,36 TL fiyat avantajı sağladığı, bu tutarın isteklinin teklif sıralamasını değiştirdiği tespit edilmiştir. Teknik içerik olarak, idarece belirlenen analiz formatları ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olmayan açıklamaların kabul edilmediği, işçilik ücretlerinin 2020 yılı asgari ücretine uygun olduğu, fiyat tekliflerinin mevzuata uygun şekilde düzenlendiği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında metraj farklılıklarının %10’u aşması hangi şartlarda açıklamanın reddine yol açar?
Cevap: Metraj farkı idarece belirlenen yaklaşık maliyet ya da iş kalemleri metrajı ile teklif edilen metraj arasında %10’dan fazla ve lehine fiyat avantajı sağlayacak düzeyde ise, bu durum aşırı düşük teklif açıklamasının güvenilirliğini zedeler. Bu durumda açıklamanın mevzuata uygun olmadığı kabul edilip reddedilmesi ve aşırı düşük teklif değerlendirmesinin yeniden yapılması söz konusu olabilir. Ancak, metraj farkının niteliği ve fiyat avantajı toplam teklif sıralamasına etkisi göz önüne alınarak somut değerlendirme yapılmalıdır; her %10’luk fark otomatik reddetme gerekçesi oluşturmaz.
Soru: İdarelerin aşırı düşük teklif sorgulamasında metraj ve fiyat analiz formatlarına uymaması teklif açıklamasının iptaline neden olur mu?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi, Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen analiz formatları ve kriterlere uygun şekilde yapılmalıdır. İdare, bu kurallara uygun olmayan analizlere veya eksik belge incelemesine dayanarak karar verirse, aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata aykırı görülüp reddedilebilir. Bu nedenle idarelerin, resmi kılavuzlarda belirtilen yöntem ve formatları tam uygulaması kritik önemdedir.
Soru: İşçilik ücretlerinin mevzuatta öngörülen asgari ücretin altında gösterilmesi aşırı düşük teklif değerlendirmesinde nasıl sonuçlanabilir?
Cevap: İşçilik bedellerinin teklif edilen ücretler ile asgari ücret mevzuatına uygunluğunun denetlenmesi gerekir. Eğer teklif edilen işçilik ücretleri asgari ücretin altında ise, bu durum aşırı düşük teklif sebebi olarak kabul edilebilir ve açıklamanın reddine yol açabilir. Ancak ücretler asgari ücrete uygun ise, bu iddia nedeniyle olumsuz bir işlem yapılmaz. Uygulamada işçilik ücretlerinin mevzuata uygunluğu dikkatli kontrol edilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması için idareden belge talep edilmemesi durumunda teklifler nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunurken gerekli belgeleri isteyip değerlendirmek zorundadır. Belgelerin talep edilmemesi veya yetersiz inceleme yapılması halinde, aşırı düşük teklif açıklaması usul ve esaslar açısından eksik kalmış sayılır. Bu durumda açıklamanın reddedilmesi ve ihalenin aşırı düşük teklif yönünden yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Ancak somut dosyada belge talebi ve incelemesinin yapılıp yapılmadığına dair bilgi dosya kapsamına göre değerlendirilmelidir.
Soru: İdari şartname ve mevzuata aykırı olmayan ancak sonuçları açısından ihale sonucunu etkileyen aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin kararlar hangi kriterlere göre verilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet kalemleri ile teklif edilen kalemler arasında ciddi ve lehine fiyat avantajı sağlayan farklılıklar bulunursa bu açıklamalar güvenilir olmaz ve reddedilebilir. Değerlendirmede; metraj farkı büyüklüğü, farkın toplam teklif fiyatına etkisi, açıklama detayının mevzuata uygunluğu, işçilik ve malzeme maliyetlerinin gerçekçi olması gibi kriterler dikkate alınır. Kararın dayandığı kriterlerin dosyada açık ve somut olması gereklidir. Bu kriterlere rağmen farklı yorum yapıldığında iptal veya yeniden değerlendirme kararı verilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında metraj farkının %10’u aşması ihale sonucunu nasıl etkiledi?
Cevap: Metraj farkının %10’dan fazla ve lehine fiyat avantajı sağlaması nedeniyle isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmadı, bu nedenle açıklama reddedildi ve ihale yeniden değerlendirmeye alındı.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin belge talep etmediği iddiası, dosyada nasıl değerlendirildi?
Cevap: Dosyada idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını Kamu İhale Genel Tebliği ve analiz formatlarına uygun olarak yaptığı, başvuru sahibinin belge talep edilmediği yönündeki iddiası kabul görmedi.
Soru: Başvuru sahibinin öne sürdüğü işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğu iddiası ihale değerlendirmesinde nasıl sonuçlandı?
Cevap: Yapılan değerlendirmede işçilik ücretlerinin 2020 yılı asgari ücretine uygun olduğu tespit edildi ve bu iddia nedeniyle herhangi bir olumsuz sonuç ortaya çıkmadı.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusundaki diğer iddiaların reddedilme gerekçesi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin diğer iddiaları süresinde ve şekil şartlarına uygun sunulmadığı için şekli ve esas incelemeden reddedildi.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılan değerlendirmede ortaya çıkan metraj farklılıkları ve bu farkların toplam teklif üzerindeki etkisi üzerine şekillenmiştir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu açıklamalarda, idarece belirlenen metrajlar ile teklif edilen metrajlar arasında %10’dan fazla fark bulunduğu ve bu farkın önemli ölçüde lehine fiyat avantajı sağladığı tespit edilmiştir. Başvuruda bulunan istekli ise bu durumun açıklamanın güvenilirliğini ortadan kaldırdığını ileri sürerek ihalenin yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir.
İhale sürecinde asıl tartışma konusu, teklif açıklamalarının dayandığı metraj değerlerinin idarece belirlenen değerlerle ne ölçüde uyumlu olduğudur. İdarece yapılan sorgulama kapsamında 109 iş kalemi üzerinde durulmuş, bunların yaklaşık dörtte birinde teklif sahibinin lehine olacak şekilde %10’dan fazla fark tespit edilmiştir. Bu farkların toplam fiyat avantajı da ciddi sayılabilecek bir bedele ulaşmıştır. Değerlendirme sonucunda bu avantajın, teklif sıralamasını değiştirecek düzeyde olduğu görülmüştür. Bu nedenle, sadece teknik uyumsuzluk değil, aynı zamanda rekabet dengesini etkileyen bir durumla karşı karşıya kalındığı anlaşılmıştır.
Bu kararda, metraj farkının “esastan etkileyici” bir unsur olarak değerlendirildiği görülmektedir. Kurul, her %10’luk farkın otomatik olarak teklifin reddine gerekçe oluşturmayacağı genel ilkesini korumakla birlikte, somut vakada bu farkın toplam teklife yansıyan miktarının ciddiyetine dikkat çekmiştir. Yani, esaslı unsur olup olmadığı kararı, farkın teklifin bütününe olan etkisiyle birlikte değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, metraj uyumsuzluklarının değerlendirilmesinde yalnızca oran değil, bu oranın mali sonuçlarla birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymuştur.
İhalede teklif sunan firmanın açıklamaları, işçilik ücretlerinden analiz formatlarına kadar farklı yönlerden de değerlendirilmiştir. Başvuru sahibinin işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğu yönündeki iddiası dosya içeriğinde karşılık bulmamıştır. İşçilik bedellerinin, ilgili dönemdeki asgari ücretle uyumlu olduğu belirlenmiş ve bu husus açıklamanın geçerliliği açısından olumsuz etkide bulunmamıştır. Ayrıca, idarenin analiz formatları ve Tebliğ hükümleri doğrultusunda belge talep ettiği ve incelediği anlaşılmış, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası da yerinde görülmemiştir.
Kurul değerlendirmesi sonucunda, ihale üzerinde kalan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının, metraj farklarının boyutu ve fiyat avantajı yönünden mevzuata uygun olmadığına karar verilmiştir. Bu çerçevede açıklamanın reddine ve ihalenin aşırı düşük teklif yönünden yeniden değerlendirilmesine hükmedilmiştir. Öte yandan, başvuru sahibinin diğer iddiaları süresi ve şekil şartları gözetilerek değerlendirme dışı bırakılmıştır. Sonuç olarak, ihale sonucunu etkileyen temel unsurun, fiyatlandırmayı doğrudan etkileyen metraj farkları olduğu ve bu nedenle teklif açıklamasının güvenilirliğini yitirdiği yönünde bir sonuca ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.