KÜNYE
- Toplantı No: 2022/043
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 14.09.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1106
- Başvuru Sahibi: Özkar İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
- İKN: 2021/417030
- İhale Adı: Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında belirtilen hafriyat nakli ve depolama tesisinin mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklifin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu, özellikle nakliye mesafeleri ve geri kazanım tesisinin depolama amacıyla kullanılamayacağını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş kalemi ‘Kazının Depoya Nakli’ için idarece belirlenen analiz girdileri ve taşıma mesafesi 32 km olarak saptanmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli, nakliye mesafesini 29 km olarak hesaplamış ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş geri kazanım tesisinin kullanılacağını belirtmiştir. Ancak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın görüşü ve ilgili yönetmelikler uyarınca hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerekmekte olup, aynı lotta depolama yapılması uygun bulunmamıştır. Bu nedenle, söz konusu tesisin geri kazanım tesisi niteliğinde olması ve ihaleye konu hafriyatın nakli ve depolanmasına uygun olmaması tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen geri kazanım tesisinin mevzuata uygunluğunun değerlendirilmesinde hangi hususlara dikkat edilmelidir?
Cevap: Değerlendirmede, hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı ve karıştırılmadan yönetilmesi zorunluluğu başlıca kriterlerden biridir. Tesisin bu atıkları ayrı ayrı depolama veya işleme kapasitesi olup olmadığı, ilgili çevre ve atık yönetimi mevzuatı çerçevesinde incelenir. Ayrı depolama koşulları sağlanmıyorsa, tesisin aşırı düşük teklif açıklaması içinde dayanak olarak gösterilmesi uygun görülmeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesine ilişkin farklı beyanların ihale değerlendirmesine etkisi nedir?
Cevap: Nakliye mesafesinin idarece tespit edilen mesafeden az veya fazla gösterilmesi tek başına aşırı düşük fiyat açıklamasının reddi için belirleyici olmayabilir. Ancak, mesafe gibi teknik ve ekonomik unsurların gerçeğe yakın ve sürdürülebilir olması gerekir. Mesafedeki tutarsızlık, açıklamanın güvenilirliğini zedeleyebilir; nihai değerlendirme, açıklamanın tüm bileşenlerinin mevzuata ve şartnamelere uygunluğuna bağlıdır.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif açıklamasını değerlendirirken geri kazanım tesisini neden reddedebilir?
Cevap: İhale komisyonu, geri kazanım tesisinin dayandığı mevzuata uygunluk şartlarını taşıyıp taşımadığına bakar. Tesisin özellikle izinli depolama alanı olmaması veya atıkların türlerine göre ayrı ve uygun yönetimi sağlamaması gibi ihlaller, açıklamanın reddedilmesine yol açabilir. Ayrıca, iş kalemine göre kullanılan tesis veya yöntemlerle ilgili mevzuat hükümlerine uyulması zorunludur.
Soru: Aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında kullanılan tesislerin mevzuata uygunluğunu kim ve nasıl belirler?
Cevap: İhale komisyonu veya ilgili idari birimler, başvuru belgeleri ve ilgili çevre, şehircilik ve atık yönetimi mevzuatı kapsamında tesis uygunluğunu değerlendirir. Gerektiğinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gibi uzman kurum görüşleri alınabilir. Bu değerlendirme neticesinde tesisin işin gerektirdiği taşıma, depolama ve yönetim koşullarına uygun olup olmadığı karara bağlanır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan tesis uygun bulunmazsa ihale sürecinde nasıl bir yol izlenir?
Cevap: Tesiste mevzuata aykırılık saptandığında, ihale komisyonu aşırı düşük teklif açıklamasını reddedebilir. Bu durumda, ilgili teklif değerlendirme dışı bırakılır ve ihale işlemleri mevzuata uygun olarak baştan veya gereğinde yeniden yürütülür. İdarelerin bu tür durumlarda işlem ve kararlarını hukuki açıdan sağlam temellere dayandırması önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı geri kazanım tesisinin mevzuata uygun olmama gerekçesi nedir?
Cevap: İlgili mevzuat gereği hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmadan ayrı yönetilmesi zorunludur. İhale üzerinde bırakılan isteklinin dayandığı geri kazanım tesisi, bu ayrım ilkesine uygun şekilde sadece hafriyat toprağı için depolama alanı sağlayamamış, karışık depo işlevi görüyor. Bu nedenle tesis, hafriyatın mevzuata uygun depolanması açısından uygun bulunmamıştır.
Soru: İsteklinin nakliye mesafesine ilişkin beyanı idare tarafından kabul edilmiş midir?
Cevap: İstekli, nakliye mesafesini 29 km olarak belirtmiş, ancak idarece belirlenen mesafe 32 km olarak saptanmıştır. Nakliye mesafesindeki bu sapma, açıklamanın uygunluğu açısından belirleyici olmamış, asıl sorun geri kazanım tesisinin mevzuata uygun olmamasıdır.
Soru: İhale komisyonu, aşırı düşük teklif açıklamasını neden reddetmiştir?
Cevap: İhale komisyonu, aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen geri kazanım tesisinin hafriyat topraklarının mevzuata uygun biçimde depolanması için izinli alan olmadığı ve hafriyat ile inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı yönetim zorunluluğuna uyulmadığı tespiti nedeniyle açıklamayı mevzuata aykırı görmüş ve teklifi reddetmiştir.
Soru: İhale sürecinde bu tespit sonrası alınan nihai karar ne olmuştur?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının dayandığı tesisin mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakılmış; sürecin mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesi kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, yapım işi kapsamında kazının depoya nakli iş kaleminde teklif sunan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasıyla ilgilidir. Özellikle, söz konusu açıklamada belirtilen hafriyatın taşınacağı tesisin nitelikleri ve bu tesisin ilgili çevre mevzuatına uygunluğu incelenmiştir. Başvuru sahibince, açıklamada referans alınan geri kazanım tesisinin hem yönetmelik gereklerini karşılamadığı hem de taşıma mesafesi açısından gerçekliği yansıtmadığı yönünde iddialar dile getirilmiştir. Kurul incelemesi, bu iddialardan özellikle tesisin işin niteliğine uygun şekilde kullanılıp kullanılamayacağı meselesinde yoğunlaşmıştır.
İlgili ihale kaleminde “kazıdan çıkan malzemenin depoya nakli” öngörüldüğünden, bu taşıma faaliyeti için önerilen tesisin yalnızca ulaşım uzaklığı değil, aynı zamanda hafriyatın depolanması açısından yasal yeterliliği de önem taşımaktadır. İstekli, söz konusu süreçte bir geri kazanım tesisini kullanacağını belirtmiş ve bu tesisin 29 km uzaklıkta olduğunu ileri sürmüştür. Ancak idare tarafından öngörülen mesafe 32 km olarak belirlenmiştir. Bu mesafedeki fark, teknik ve mali olarak açıklamanın tutarlılığını sorgulatmakla birlikte, karar açısından belirleyici görülmemiştir. Asıl tartışma, tesisin depolama koşullarının ilgili atık yönetimi mevzuatına uygun olup olmadığı noktasında yoğunlaşmıştır.
Kurul değerlendirmesinde, esaslı unsur olarak görülen husus, geri kazanım tesisinin mevzuata uygunluk düzeyidir. Mevcut çevre düzenlemeleri, hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesini öngörmektedir. Dayanak gösterilen tesisin hem hafriyat hem de diğer inşaat atıklarını aynı alanda bulundurduğu ve bu ayrımı yapmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla “kazının depoya nakli” iş kalemi kapsamında söz konusu tesiste yapılacak depolama işlemi, şartname ve mevzuata aykırı bir biçime dönüşmekte, bu da açıklamanın temel bir unsurunun geçersiz kalmasına neden olmaktadır.
İhaleye teklif sunan isteklinin ortaklık yapısına veya pilot ortağın deneyimine ilişkin herhangi bir değerlendirme, somut olayda yer almamaktadır. Dolayısıyla söz konusu karar, ağırlıklı olarak aşırı düşük teklif açıklamasında tesis tercihi üzerinden yürütülmüştür. Bu bağlamda, iş deneyimine değil, açıklamalardaki teknik dayanakların ve kullanılan altyapının uygunluğuna odaklanılmıştır. Pilot ortaklara ilişkin deneyim yeterliliği bu vakada dikkate alınması gereken bir konu olmamıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, açıklamanın temel dayanağı olan geri kazanım tesisinin hafriyat toprağının mevzuata uygun şekilde depolanmasını sağlayamadığı tespitiyle, açıklamayı geçersiz saymış ve isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakmıştır. Bu karar ile birlikte, ihale işlemlerinin yeniden, mevzuat hükümleriyle tam uyumlu şekilde yürütülmesi gerektiğine hükmedilmiştir. Kurulun bu yaklaşımı, çevre mevzuatının ihale sürecindeki belirleyici rolünü ve teknik açıklamalarda esaslı unsurların güvenilirlik açısından taşıdığı önemi bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.