KÜNYE
- Toplantı No: 2021/001
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 06.01.2021
- Karar No: 2021/UY.I-39
- Başvuru Sahibi: Beryar İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Baraj Grup İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/318716
- İhale Adı: (Çorlu - Ergene) Ayr Tekirdağ Yolu Km: 10+080 - 22+962 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) ve Çeşitli İşler Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatının dayanağının olmaması nedeniyle tekliflerin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklaması yapan isteklilerin motorin fiyatını dayandırdıkları LİFEPET firmasının Tekirdağ ilinde bayilik lisansının olmadığını, bu nedenle açıklamaların reddedilmesi ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yazılı cevabında LİFEPET firmasının Tekirdağ ilinde bayilik lisansının bulunmadığı tespit edilmiştir. İdari şartname ve Kamu İhale Kanunu ile Tebliği hükümleri doğrultusunda, aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak kullanılan motorin fiyatının gerçek ve geçerli olması gerekmektedir. İdarece uygun bulunan aşırı düşük teklif açıklamalarında motorin fiyatının dayanağı olmadığı için tekliflerin reddi gerekmektedir.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında motorin fiyatının EPDK tarafından Tekirdağ ili için yayımlanan LİFEPET fiyatı olarak kullanıldığını belirtmiş, açıklamaların uygun olduğunu savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatların, dayanağı olan firmanın ilgili ilde faaliyet veya lisans durumunun tespiti neden önemlidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan fiyatların somut ve geçerli bir dayanağa sahip olması gerekir. Kullanılan fiyatı ilan eden veya esas alan firmanın, bahsedilen ilde yasal olarak yetkilendirilmiş (örneğin bayilik lisanslı) olması, fiyatın o il için gerçekçi ve uygulanabilir olduğunu gösterir. Lisans veya yetkilendirme belgesinin bulunmaması durumunda, fiyat dayanağı kabul edilmez ve açıklama geçersiz sayılır. Bu nedenle firmanın faaliyet veya lisans durumu, fiyatın geçerliliği açısından kritik bir değerlendirme unsurudur.
Soru: İdareler aşırı düşük teklif açıklamasında kaynak gösterilen fiyatların doğruluğunu ve geçerliliğini nasıl teyit etmelidir?
Cevap: İdareler, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatların dayanağını oluşturduğu iddia edilen firmanın o bölgede faaliyet gösterip göstermediğine dair resmi kaynaklardan (örneğin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, ilgili meslek kuruluşları veya kamu kurumları) teyit sağlamalıdır. Ayrıca, firmanın yetkilendirme, lisans veya bayilik durumunu gösteren belgeleri ister ve somut delillerle fiyatın toplum standartlarına ve piyasa gerçeklerine uygunluğunu kontrol eder. Bu teyit süreci, açıklamanın gerçekçi ve geçerli olduğunun tespiti için zorunludur.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan dayanak fiyatın geçersiz sayılması teklifin elenmesini zorunlu hale getirir mi?
Cevap: Dayanak fiyatın geçerliliğinin tespiti, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde temel şartlardan biridir. Eğer dayanak fiyatın dayanağı olan firmanın faaliyet veya lisans durumu geçerli değilse, açıklama uygun bulunmaz. Bu durumdaki teklifler, esaslı eksiklik nedeniyle genellikle ihale mevzuatı uyarınca değerlendirme dışı bırakılır. Ancak uygulamada bu durumun açıkça ortaya konması ve idarece belgelendirilen usulün eksiksiz uygulanması önem taşır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılan fiyatın, ilgili mevzuat veya düzenleyici kurumların yayımladığı fiyatlar olması mutlaka yeterli midir?
Cevap: Düzenleyici kurumların yayımladığı fiyatlar referans alınabilir ancak sadece yayımlanmış olması yeterli değildir. Söz konusu fiyatları kullanan firmanın ilgili yerde faaliyeti ve yasal izinlerinin bulunması gerekir. Eğer firma ilgili ilde lisansa veya yetkiye sahip değilse, o fiyatın o bölge için geçerli olduğu kabul edilmez. Dolayısıyla fiyatın yasal dayanağı ve somut geçerlilik unsurları birlikte değerlendirilmelidir.
Soru: İtiraz mekanizmalarında aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak gösterilen firmanın lisans durumu nasıl değerlendirilir?
Cevap: İtiraz aşamasında, dayanak firmanın ilgili ilde lisans veya yetki belgesinin bulunup bulunmadığı somut kanıtlarla araştırılır. Resmi kurumlardan alınan yazılı durum raporları esas alınır. Eğer firma lisanssız ise, açıklamanın dayanağı olmadığı, dolayısıyla açıklamanın kabul edilmemesi gerektiği yönünde karar verilir. Bu husus itiraz konusu işlemde iptal veya düzeltilme gerektiren haklı bir sebep kabul edilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatının dayanağı olarak gösterilen firmanın ilgili ilde bayilik lisansının olmaması, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: Evet, firmanın Tekirdağ ilinde bayilik lisansının bulunmaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatının dayanağı olmadığından, bu açıklamalar uygun kabul edilmemiş ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği karar verilmiştir.
Soru: İdarenin, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan motorin fiyatını Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan fiyat olarak göstermesi, açıklamayı geçerli kılar mı?
Cevap: Hayır, EPDK tarafından yayımlanmış olsa bile ilgili firmanın bayilik lisansının olmaması nedeniyle fiyat dayanağı geçerli sayılmamış, dolayısıyla idarenin savunması açıklamanın meşruiyetini sağlamamıştır.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak kullanılan motorin fiyatının geçerli olmaması halinde ihale sürecinde hangi işlem yapılmalıdır?
Cevap: Bu durumda ilgili isteklilerin teklifleri reddedilerek ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Soru: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yazılı beyanı ihale kararlarını nasıl etkilemiştir?
Cevap: EPDK’nın ilgili firmanın Tekirdağ ilinde bayilik lisansının bulunmadığına dair yazılı beyanı, aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağının bulunmadığını gösterdiği için, bu beyan kararın ihale tekliflerinin reddi yönünde verilmesini sağlamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yapılan başvuru, bazı isteklilerin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında dayanak olarak gösterilen motorin fiyatlarının geçerliliğine yöneliktir. Başvuru sahibi, bu fiyatların bir firmaya ait olmasına rağmen, söz konusu firmanın ihalenin gerçekleştirildiği ilde bayilik lisansının bulunmadığını ve dolayısıyla fiyatın o bölgedeki piyasayı yansıtmadığını ileri sürmüştür. İdarenin bu durumu göz ardı ederek açıklamaları uygun bulması, uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır.
Tartışma, özellikle açıklamada referans alınan motorin fiyatının yasal ve fiilî bir zemine oturup oturmadığı noktasına yönelmiştir. İdare, açıklamaların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayımlanan fiyatlar doğrultusunda hazırlandığını belirterek savunmasını bu noktadan kurmuştur. Ancak değerlendirmede, açıklamada referans alınan firmanın bölgede akaryakıt bayiliği yapmadığı, dolayısıyla o bölgede geçerli sayılabilecek bir satış fiyatı sunamayacağı tespit edilmiştir. Bu durum, dayanak olarak gösterilen fiyatın teknik ve hukuki açıdan geçerli bir referans sayılamayacağı anlamına gelmektedir.
Bu bağlamda, ihale hukukunda önem taşıyan “esaslı unsur” kavramı devreye girmektedir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan fiyat unsuru, yapılan iş için katlanılacak maliyetlerin somut temellere dayandığını gösterir. Eğer fiyatın dayandığı kaynak açık biçimde geçersizse, açıklamanın taşıyıcısı olan unsur ortadan kalkar. Bu çerçevede, yalnızca fiyatın varlığı değil, aynı zamanda bu fiyatın geçerliliğini ispatlayacak lisans ve faaliyet belgeleri gibi unsurlar da esaslı nitelik taşır. Dolayısıyla, incelemeye konu açıklamalarda dayanak olarak sunulan fiyat, bu yönüyle esaslı bir eksikliğe sahiptir.
Vaka, pilot ortağın iş deneyimiyle ilişkili olmamakla birlikte, ortaklık yapısından sunulan açıklamaların içeriği itibarıyla teknik yeterlilik yerine, fiyat dayanağının doğruluğu yönünden değerlendirilmiştir. Dolayısıyla karar, herhangi bir ortağın iş deneyimi ya da benzeri yeterlik kriterleri üzerinden değil, sadece açıklamada gösterilen girdilerin destekleyici belgeyle güvence altına alınıp alınmadığı üzerinden verilmiştir. Bu nedenle analizde pilot ortağa yönelik özel bir değerlendirme yer almamaktadır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan alınan resmi yazı doğrultusunda, ilgili firmanın açıklamada belirtilen ildeki bayilik lisansının olmadığını ortaya koyarak, açıklamanın dayanağının bulunmadığına hükmetmiştir. Bu sebeple, idarenin uygun bulduğu tekliflerin hukuki ve fiilî bir temele dayanmadığı açıkça ortaya konulmuş; söz konusu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Kurulun yaklaşımı, açıklamaların yalnızca şeklen değil, içerik olarak da doğrulanabilir somut dayanaklara yaslanması gerektiği yönündeki yerleşik içtihatla uyumludur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.