KÜNYE
- Toplantı No: 2021/004
- Gündem No: 78
- Karar Tarihi: 27.01.2021
- Karar No: 2021/UY.II-255
- Başvuru Sahibi: Dido-Ray Yapı Sanayi Ticaret A.Ş - İnelsan İnş. Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/353530
- İhale Adı: Yüksekova -Esendere Yolu Km:25+000-40+700 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı(Bsk)İşleri Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında beton harcı girdisinin teknik şartlara uygun mesafeden temin edilmemesi nedeniyle açıklamanın uygun bulunmaması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasının yerinde olmadığını, beton harcının iş yerinde tesis kurularak üretilebileceğini ve maliyet giderlerinin ayrıca açıklanmasının gerekmediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, beton harcının teknik niteliği gereği en fazla 120 dakika içinde karıştırma donanımlı araçlarla boşaltılması gerektiği ve bu sürenin aşılmaması için betonun işin yapılacağı yere teknik şartları sağlayacak mesafede üretilmesi veya beton santralinin kurulması gerektiğini tespit etmiştir. Başvuru sahibinin sunduğu fiyat teklifinin dayanağı olan tutanak ve faturaların, betonun teknik şartlara uygun mesafeden temin edildiğine dair açıklama içermediği, ayrıca beton santralinin kurulumu ve üretim ile taşınma maliyetlerine ilişkin açıklama yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, beton harcının temin edildiği firmanın işin yapılacağı yerden uzak olması nedeniyle teknik şartlara uygun taşınma ve boşaltma işleminin mümkün olmadığını, beton santrali kurulumu ve üretim maliyetlerine ilişkin açıklama yapılmadığını belirterek açıklamayı uygun bulmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, işin teknik şartlarında belirtilen üretim ve taşıma sürelerine uyulmadığının tespiti halinde hangi sonuç doğar?
Cevap: Teknik şartlarda beton veya benzeri malzemelerin belirli süre içinde boşaltılması zorunluluğu varsa, üretimin iş yerinden çok uzakta yapılması ve bu sürenin aşılması halinde, açıklamanın teklifin gerçekçi maliyetlere dayanmadığına işaret ettiği kabul edilebilir. Böyle durumlarda fiyat teklifinin dayanakları yetersiz görülerek açıklamanın uygun olmadığına karar verilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında beton santrali kurulumu ve üretim maliyetlerine ilişkin açıklama sunulmazsa nasıl değerlendirilir?
Cevap: Teklifin gerçekçi olup olmadığının değerlendirilmesi için, betonun iş yerinde üretildiği veya teknik şartlara uygun mesafede temin edildiği kadar, üretim ve taşıma maliyetlerinin de açıklanması gerekir. Bu bilgiler olmadan, betonun teknik gerekleri karşılandığı ispatlanmamış sayılır ve açıklama uygun bulunmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, betonun teknik şartlara uygun mesafeden temin edildiğine dair sunulan belgelerin açıklama içeriği nasıl olmalıdır?
Cevap: Tutanak ve faturalar sadece beton tesliminin yapıldığını göstermemeli; betonun teknik şartları sağlayan taşınma ve boşaltma süresine uygun mesafeden temin edildiğini açık şekilde ortaya koymalıdır. Belge içeriğinde bu hususun belirtilmemesi, açıklamanın yetersiz sayılmasına yol açabilir.
Soru: Beton harcı gibi teknik özellikleri ve nakliye süresi kritik olan girdilerin aşırı düşük teklif açıklamasında maliyet hesabına dahil edilmediğinin tespiti halinde ne gibi yaptırımlar uygulanabilir?
Cevap: İhale komisyonları veya kurullar, bu tür girdilerin üretim ve taşıma maliyetlerinin aksi ispat edilmediği sürece teklif maliyet hesabında yer almadığını ve dolayısıyla aşırı düşük fiyat açıklamasının mevzuata uygun olmadığını değerlendirebilir. Bu durumda, teklif elenebilir veya itiraz sürecinde açıklama reddedilebilir.
Soru: Teknik şartnamede üretim ve taşıma süresi gibi zorunluluklar bulunmayan bir işte aşırı düşük teklif açıklamasında benzer maliyet açıklamaları zorunlu mudur?
Cevap: Teknik şartlarda özel süre ve mesafe sınırlaması yoksa, malzemenin temin edildiği mesafe veya üretim organizasyonu konusunda aşırı ayrıntılı maliyet açıklaması beklenmeyebilir. Ancak işin niteliğine göre, toplam maliyetin gerçekçi olduğuna dair makul ve somut açıklamalar sunulmalıdır. Bu konuda net düzenleme yoksa idarenin ve kurulların takdir yetkisi ön plandadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin beton harcını iş yerinde tesis kurarak üretebileceğine ilişkin iddiası neden aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına engel olmamıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin tesis kurma iddiasına rağmen, beton santralinin kurulumu ve üretim ile taşınma maliyetlerine ilişkin herhangi bir açıklama sunmaması nedeniyle, teknik şartnamede belirtilen taşınma süresine uygun bir üretim organizasyonu gösterilememiştir. Bu yüzden açıklama uygun bulunmamıştır.
Soru: Beton harcının teknik şartlara uygun mesafeden temin edilmemesi neden teklifin gerçekçi olup olmadığının değerlendirilmesi açısından önemlidir?
Cevap: Betonun teknik özellikleri nedeniyle, karıştırma donanımlı araçlarla en fazla 120 dakika içinde boşaltılması gerekmektedir. Bu sürenin aşılmaması için betonun sahaya teknik şartlara uygun mesafede üretilmesi zorunludur. Aksi halde, taşınma süresi ve kalitesinde oluşacak olumsuzluklar teklifin maliyet hesabının gerçekçi olduğunu göstermez.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmamasında hangi somut tespitler etkili olmuştur?
Cevap: İdare, beton harcının temin edildiği firmanın iş yerine teknik şartlarda öngörülen mesafeden çok uzak olduğunu tespit etmiş, ayrıca beton santrali kurulumu ve üretim-maliyet giderlerine ilişkin bilgi sunulmadığını belirlemiştir. Bu somut tespitler açıklamanın uygun bulunmamasına temel teşkil etmiştir.
Soru: Kurulun aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varmasında hangi delillere bakılmıştır?
Cevap: Kurul, başvuru sahibinin beton harcını teknik şartlara uygun mesafeden temin ettiğine dair sunduğu tutanak ve faturaların bu husustaki açıklamaları içermediğini ve beton santrali kurulumu ile bağlantılı maliyetlere ilişkin açıklama yapılmadığını dikkate alarak, teknik şartların sağlanmadığına karar vermiştir. Bu değerlendirme açıklamanın mevzuata uygun olmadığının temelidir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, bir yapım işine ilişkin ihalede sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının, C 30/37 beton harcı girdisine dair teknik şartları karşılamadığı gerekçesiyle uygun bulunmamasıyla ilgilidir. Başvuru sahibi, bu girdinin iş yerinde kurulan bir santral aracılığıyla üretilebileceğini ve bu sebeple mesafe veya taşıma süresi açısından bir eksiklik bulunmadığını ileri sürmüştür. Ancak idare, sunulan açıklamada söz konusu betonun işin yapılacağı yere teknik şartnamede belirtilen süre içinde taşınmasının mümkün olmadığını, ayrıca santral kurulumuna ilişkin herhangi bir maliyet veya organizasyon bilgisinin yer almadığını tespit ederek açıklamayı yetersiz bulmuştur.
Açıklamaya konu teknik bileşen olan beton harcı, taşıma süresi açısından özel şartlara tabidir. Teknik şartnameye göre bu tür beton, üretimden itibaren 120 dakika içinde boşaltılmalıdır. Bu nedenle betonun temin edildiği konum ile işin yürütüldüğü yer arasındaki mesafe, yalnızca lojistik değil, teknik uygunluk bakımından da önem arz etmektedir. Başvuru sahibinin sunduğu fiyat teklifinin dayanağında yer alan belgelerde bu teknik süreyi sağlayacak mesafeye dair açık bir beyan veya doğrulayıcı içerik yer almamıştır. Ayrıca betonun bu süre içinde sahaya ulaşması için gerekli olabilecek alternatif yöntem –örneğin yerinde üretim– konusunda da detaylı bir açıklama sunulmamış, özellikle santral kurulumuna ilişkin maliyetler hesaba katılmamıştır.
Somut olayda, aşırı düşük teklifin kabul edilip edilemeyeceği değerlendirilirken “esası etkileyen unsur” dikkate alınmıştır. Beton harcının teknik özellikleri gereği belirli sürede uygulanması, bu girdinin temin şekli ve maliyet hesabındaki yeri açısından belirleyicidir. Dolayısıyla, yalnızca fiyatın uygun olduğu izlenimi yeterli görülmemiş, teklifin teknik gerekleri ve maliyet bileşenlerini açıklayacak nitelikte sunulmaması esaslı bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Açıklamada yer alan tutanak ve faturaların, betonun teknik şartnamede belirtilen süreye uygun şekilde temin edildiğini ortaya koyacak içeriği barındırmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, açıklamanın sadece bazı unsurlarının eksik kalmasından değil, açıklamanın bütününün teklifin gerçekçiliğini ispatlar nitelikte olmamasından kaynaklı olarak önem taşır.
İhale sürecinde pilot ortağın iş deneyimi gibi doğrudan yeterlik unsurları bu uyuşmazlığın merkezinde yer almamıştır. Uyuşmazlık esas itibarıyla teklifin maliyet hesabına ve teknik gereklere uygunluk düzeyine odaklanmıştır. Bu bağlamda ortaklık yapısı ya da ortağa ait deneyim belgelerinden ziyade, teknik girdilerin ölçülebilir kriterlerle açıklanıp açıklanmadığı hususu değerlendirilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında, teklif sahibinin yalnızca uygun maliyet sunması yeterli görülmemekte; ayrıca yaptığı maliyet analizinin dayanaklarıyla birlikte tutarlı ve gerçeğe uygun olması beklenmektedir.
Kamu İhale Kurulu, teknik şartnamedeki zaman kısıtı ile tedarik noktası arasındaki mesafenin, teklifin geçerliliği açısından belirleyici nitelikte olduğunu vurgulamıştır. Kurulun değerlendirmesinde, açıklama belgeleri olan tutanak ve faturaların taşınma süresine uygunluğu ortaya koymadığı, ayrıca yerinde üretim seçeneği beyan edilmiş olsa da bu iddianın hiçbir üretim, kurulum veya taşıma maliyetiyle desteklenmediği ifade edilmiştir. Bu kapsamda yapılan değerlendirme sonucunda, teklifin gerçek maliyetleri yansıttığına dair şüphelerin giderilememiş olduğu kanaatiyle başvuru sahibi tarafından yapılan itirazen şikayetin reddine karar verilmiştir. Dolayısıyla Kurul, teknik şartların yalnızca teorik olarak değil, maliyet açıklamalarıyla somut şekilde karşılanması gerektiği yönünde bir tutum ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.