KÜNYE
- Toplantı No: 2024/048
- Gündem No: 17
- Karar Tarihi: 18.12.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1672
- Başvuru Sahibi: Haslan İnşaat Mühendislik Enerji Makina San. ve Tic. A.Ş. - Şirinyol İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2024/1243331
- İhale Adı: Ankara’nın Çevre İlçelerinde Kilitli Parke Taşı ile Yol ve Meydan Yapım İşi-5
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın bir kuruşun altında olmaması gerektiği yönündeki Kamu İhale Genel Tebliği hükmüne uyulmaması nedeniyle itirazen şikâyetin kabulü
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdisi için birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın 0,01 TL olarak gösterilmesinin uygun olduğunu, idarenin bu tutarın 0,00000003328 TL olduğu yönündeki değerlendirmesinin yanlış olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3 maddesine göre açıklama istenilmeyen analiz girdilerinde birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutar için bir kuruşun altında bedel öngörülemez; bu tutar yarım kuruş ve üzerindeyse bir kuruşa tamamlanır. Başvuru sahibinin açıklamasında bu tutar 0,01 TL olarak gösterilmiş ve Tebliğ’e uygun olduğu tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, açıklama istenilmeyen analiz girdisi için birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın 0,00000003328 TL olduğunu ve bu nedenle açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3 maddesine uygun olmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinden bazılarında birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın çok küçük ve bir kuruştan düşük olması halinde nasıl değerlendirme yapılmalıdır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen ilkeye göre, aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinde açıklama istenilmeyen durumlarda birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutar bir kuruşun (0,01 TL) altında gösterilemez. Eğer bu tutar yarım kuruş (0,005 TL) veya daha yüksekse bir kuruşa tamamlanır. Uygulamada bazı idareler çok küçük değerleri olduğu gibi (örneğin 0,00000003 TL gibi) esas alarak açıklamayı reddedebiliyorlar; bu, Tebliğ’in amacına ve kurallarına uygun değildir. Bu nedenle, bu tür küçük değerler Tebliğ esaslarına göre yuvarlanarak değerlendirilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, bir analiz girdisi için açıklama talep edilmemişse ve bu girdi için birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutar bir kuruşun altındaysa ihale işleminde nasıl yaklaşılır?
Cevap: İdareler Genel Tebliğ’de belirlenen esaslara göre, açıklama istenilmeyen girdilerde tutarın en az bir kuruş olarak kabul edilmesini sağlamalıdır. Eğer idare, bu tutarı bir kuruşun altında kabul eder ve bu nedenle açıklamayı uygunsuz sayarsa, bu değerlendirme hatalı olabilir. Yani idare açıklama talep etmediği girdilerdeki tutarların Tebliğ’de belirtilen alt sınır ve yuvarlama kurallarına uygunluğunu kontrol etmek zorundadır.
Soru: Çok küçük tutarların (birim fiyat x miktar) hesaplanması sırasında ondalık hassasiyeti ve yuvarlama uygulaması aşırı düşük teklif açıklamalarında neden önemlidir?
Cevap: Aktivite fiyatları ve miktarların çarpımı sonucu doğan tutarlar çok küçük olabilir; ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nde bu tür hesaplamalarda aşırı küsuratlar dikkate alınmaz ve tutarlar en az bir kuruşa tamamlanır. Uygulamada kesin ve çok hassas ondalık değerlerin esas alınması, hukuki uyuşmazlıklara ve gereksiz teklif elenmelerine yol açabilir. Bu nedenle ondalık hassasiyetin belirli sınırlar içinde tutulması, Tebliğ hükümlerine uyulması açısından kritik önemdedir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında küçük tutarların bir kuruştan az gösterilmesi durumunda teklif sahibini ihale dışı bırakması mevzuata uygun mudur?
Cevap: İdarenin, aşırı düşük teklif açıklamasındaki analiz girdilerinden birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu hesabı bir kuruşun altında ise ve bu nedenle açıklamayı reddetmesi halinde, Tebliğ’in 45.1.3 maddesine uygun olmayan değerlendirme yapmış olur. Böyle durumlarda ihale dışı bırakma işlemi yargı veya isteklilerce iptal edilebilir. Çünkü Tebliğ, bu tutarın bir kuruşa tamamlanmasını zorunlu kılar, dolayısıyla açıklama bu şekliyle geçersiz kabul edilemez.
Soru: İtirazen şikâyet sürecinde aşırı düşük teklif açıklamasında hesaplama şekli nedeniyle itiraz edilmesi durumunda uygulanacak genel ilke nedir?
Cevap: İtirazen şikâyet incelemesinde, aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdileri için hesaplanan birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu tutarların Tebliğ’de öngörülen asgari bir kuruş sınırına uygunluğu temel kriter olarak değerlendirilir. İdarenin uygulamasının bu kurala aykırı olması durumunda itirazen şikayet kabul edilir, başvuru sahibinin hakları korunur ve ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde tekrar yürütülür. Bu yaklaşım, idari uygulamada sıklıkla karışıklık yaşanan “küçük tutarların hesaplanması ve değerlendirilmesi” alanında bağlayıcıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdisi için birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın bir kuruşun altında olup olmaması neden önemlidir?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3 maddesi, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinde birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın bir kuruşun altında olamayacağını ve eğer tutar yarım kuruş veya üzerindeyse bir kuruşa tamamlanması gerektiğini belirtiyor. Bu hükme uyulmaması halinde açıklama geçersiz sayılır. Somut vakada, tutarın bir kuruşun altında gösterilmesi şikâyete konu olmuş, ancak başvuru sahibinin 0,01 TL (bir kuruş) olarak gösterdiği açıklama Tebliğ’e uygun bulunmuştur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasındaki tutarın 0,00000003328 TL olduğu yönündeki değerlendirmesi neden hatalı bulunmuştur?
Cevap: İdare, birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarı noktasal hassasiyetle değerlendirerek 0,00000003328 TL olarak tespit etmiştir. Ancak söz konusu tutarın bir kuruşun altında olması ve böyle detaylı kesri değer üzerinden değerlendirilmesi, Tebliğ’de belirtilen yuvarlama kuralına aykırıdır. Tebliğ uyarınca tutar yarım kuruştan düşük olsa bile en az 0,01 TL olarak gösterilmelidir. Bu nedenle idarenin değerlendirmesi hukuken geçersiz sayılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun bulunmasının sonuca etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması Tebliğ’e uygun bulunduğundan itirazen şikâyeti haklı bulunmuştur. Bu nedenle, başvuru sahibinin ihale dışı bırakılması hukuka aykırı hale gelmiş ve başvuru bedeli iade edilmiştir. Ayrıca, ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmek üzere iptal edilmiştir.
Soru: Bu vakada itirazen şikâyetin kabul edilmesi sonucunda idare ne tür bir işlem yapmak zorundadır?
Cevap: İtirazen şikâyetin kabulü üzerine idare, ihale işlemlerini mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirmek zorundadır. Bu kapsamda, aşırı düşük teklif açıklamalarının Tebliğ’e uygun şekilde değerlendirilmesi sağlanacak ve ilgili teklif hakkında doğru hukuki işlem yapılacaktır. Ayrıca, başvuru sahibinin ödemiş olduğu itirazen şikâyet başvuru bedeli iade edilir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen analiz girdilerinden biri için yapılan hesaplamada ortaya çıkmıştır. Özellikle teklif sahibi tarafından sunulan belgede, açıklama istenilmeyen bir analiz girdisine dair birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucunda oluşan tutarın bir kuruş altında gösterilip gösterilemeyeceği hususu tartışma konusudur. Başvuru sahibi, ilgili tutarı bir kuruş olarak gösterdiği halde, idare bu tutarın çok daha düşük bir bedeli yansıttığını iddia etmiş ve açıklamayı yeterli görmemiştir. Bu nedenle başvuru sahibi ihale dışı bırakılmış ve süreç Kamu İhale Kurumu’na taşınmıştır.
Uyuşmazlıkta temel nokta, analiz girdisi için açıklama istenmemiş olmasına rağmen, teklif dosyasında yer verilen birim fiyat ve miktar çarpımının sonucunda ortaya çıkan değerin nasıl değerlendirileceğidir. İdare, bu çarpım sonucunun 0,00000003328 TL olduğunu ileri sürerek açıklamanın Tebliğ’e aykırı olduğunu savunmuştur. Buna karşılık başvuru sahibi, söz konusu tutarın 0,01 TL alınmasının Tebliğ’de öngörülen yuvarlama kuralına uygun olduğunu belirtmiş ve teklifin geçerli olduğunu ileri sürmüştür. Burada tartışmanın odağında, herhangi bir açıklama zorunluluğu bulunmayan bir analiz girdisi için sunulan sayısal değerin yüz milyonda birler düzeyinde ele alınıp alınamayacağı yer almaktadır.
Vaka, Tebliğ’de yer alan esaslı unsur yaklaşımının somut bir örneğini teşkil etmektedir. Tebliğ’in ilgili kuralı, tutarın yarım kuruş ve üzeri olması halinde bir kuruşa tamamlanmasını öngörerek, teknik hesaplama ile hukuki uygunluk arasında bir denge kurma amacı taşımaktadır. Bu bağlamda, başvuru sahibinin teklifinde yer verdiği “0,01 TL” değeri, yuvarlama kurallarına tam olarak uygun bulunduğundan esaslı bir eksiklik olarak değerlendirilememiştir. Tutarın noktasal hassasiyetle ve virgülden sonra sekiz haneye kadar götürülerek yorumlanması ise Tebliğ’in amacına aykırı düşmektedir. Bu durum, idarenin ölçüsüz bir teknik değerlendirme ile esaslılık sınırlarını aştığını göstermektedir.
Pilot ortak yönünden belirli bir değerlendirme yapılmamıştır; çünkü ihtilaf, ortaklık yapısı yahut deneyim belgelerinden değil, teklif içerisindeki hesaplama yöntemiyle ilgilidir. Dolayısıyla ihale dışı bırakma kararının dayanağı iş deneyimi değil, aşırı düşük teklif açıklamasındaki küçük bir tutarın Tebliğ’e uygun gösterilip gösterilmediğine ilişkindir. Ancak bu değerlendirme, açıklama yükümlülüğü olmayan bir analiz girdisi üzerinden yapıldığından, pilot ortak gibi teklif yapısı içindeki aktörlerin teknik yeterliğini tartışma dışında bırakmıştır.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan değerlendirme, idarenin yüksek teknik hassasiyete dayalı yorumunun Tebliğ hükümleriyle bağdaşmadığını ortaya koymuştur. Kurul, tutarın 0,01 TL olarak sunulmasının mevzuat kuralına uygun olduğunu ve teklifin geçerli sayılması gerektiğini tespit etmiştir. Bu nedenle şikâyet yerinde görülmüş, başvurucunun ihale dışı bırakılması işlemi iptal edilmiş, başvuru bedelinin iadesine ve ihale işlemlerinin yenilenmesine karar verilmiştir. Karar, Tebliğ’in öngördüğü yuvarlama kurallarının ihale değerlendirmelerinde bağlayıcı olduğu yönündeki içtihadı pekiştirmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.