KÜNYE
- Toplantı No: 2022/032
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 15.06.2022
- Karar No: 2022/UY.I-725
- Başvuru Sahibi: Kisan İnşaat Mühendislik San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/245280
- İhale Adı: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğüne Bağlı Yollarda Malzeme İdareden Soğuk Yol Çizgi Boyası ile Yatay İşaretleme Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu, analiz girdilerinin değiştirilerek sunulduğunu ve rayiç fiyatların usulsüz şekilde düşürüldüğünü iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale komisyonunun aşırı düşük teklifleri tespit edip, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının idarece belirlendiği şekilde açıklama istediğini; işçilik girdilerinde ihale tarihindeki asgari ücretin (22,24 TL/saat), makine girdilerinde ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2022 yılı rayiç fiyatlarının esas alındığını tespit etmiştir. Analiz girdilerinin idarenin belirlediği miktarlarla uyumlu olduğu, rayiç fiyatların usulüne uygun kullanıldığı ve açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1 maddeleri çerçevesinde yapıldığı belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında idarece belirlenen analiz girdilerinin değiştirilmesi veya farklı miktarların kullanılması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Analiz girdilerinin idarece ihale öncesinde belirlenmiş olan ve yaklaşık maliyetle uyumlu miktarlar üzerinden yapılması esastır. İdarece belirlenen girdiler değiştirilip farklı miktarlar esas alınırsa; bu durumda açıklama tutarsız kabul edilerek teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya reddi gündeme gelebilir. Ancak, analiz girdilerinde mevcudiyeti ve tutarlılığı somut olarak belgelemek gerekir.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan işçilik ücretini hangi kıstaslara göre kontrol etmeli ve nelere dikkat etmelidir?
Cevap: İşçilik ücretlerinin ihale tarihi itibarıyla geçerli olan resmi asgari ücret ya da mevzuat gereği esas alınması gereken ücret değerleriyle uyumlu olması beklenir. Komisyon, teklif sahibi tarafından bildirilen işçilik bedelini bu resmi referanslarla karşılaştırmalı, önemli farklılık varsa açıklama talebinde bulunmalıdır. Ancak, işçilik ücretlerinin farklılaştırılması ancak objektif ve mevzuata uygun sebeplerle savunulabilir.
Soru: Rayiç fiyatların aşırı düşük teklif açıklamasında esas alınması zorunlu mudur, rayiç fiyatların güncelliği nasıl tespit edilir?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde rayiç fiyatların açıklamada esas alınması gerekir. Rayiç fiyatların güncel olması, ihale tarihine yakın bir dönemde yayımlanmış olması ile belirlenir. Eskiye ait veya güncelliğini yitirmiş rayiç fiyat kullanılması açıklamanın geçerliliğini zedeler. İdareler rayiç fiyatları Bakanlık veya ilgili resmi kurumların yayımladığı en güncel fiyatlar arasından seçmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının idarenin belirlediği yaklaşık maliyetle bağlantısı nasıl değerlendirilir?
Cevap: Açıklama kapsamındaki iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içinde anlamlı ve orantılı bir paya sahip olması gerekir; genellikle yaklaşık maliyetin yüzde 80’ini oluşturan kalemlere ilişkin açıklama istenir. Bu bağlantının sağlanması, teklifin gerçekçi ve mantıklı olarak açıklanabilmesi açısından önem taşır. İdarece talep edilen kapsam dışındaki kalemler açıklamada esas tutulmayabilir.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygunluğunu tespit ederken hangi belge ve kriterlere öncelik vermelidir?
Cevap: Komisyon, öncelikle Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri doğrultusunda aşırı düşük teklif tespit kriterlerini uygulamalı; idarenin önceden belirlediği analiz girdileri ile miktarlarının uygunluğunu ve tutarlılığını kontrol etmeli; teklif sahibinin rayiç fiyat dayanaklarını ve açıklamalarını somut belgelerle destekleyip desteklemediğini incelemelidir. İşçilik ve makine girdilerinin mevzuata uygunluğuna özel dikkat gösterilmelidir. Belirsizlik halinde Kurul kararları ve uygulama rehberleri de yol gösterici olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında hangi kriterlere göre analiz girdilerinin uygunluğu değerlendirildi?
Cevap: Analiz girdilerinin uygunluğu, idarenin ihale tarihindeki belirlediği iş kalemi miktarları esas alınarak ve bu girdilerin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturması dikkate alınarak değerlendirildi; bu noktada işçilik girdileri için asgari ücret tutarı, makine girdileri için ise Bakanlık tarafından ilan edilen rayiç fiyatlar kullanıldı.
Soru: Başvuru sahibinin iddiasıyla Kurul neden işçilik girdilerinin asgari ücret üzerinden hesaplanmadığına dair şikayeti kabul edilmedi?
Cevap: Kurul, işçilik girdilerinin hesaplanmasında ihale tarihindeki resmi asgari ücret tutarının esas alındığını tespit ederek, bu nedenle başvuru sahibinin açıklamaların usulsüzlüğü yönündeki iddiasını reddetti.
Soru: Makine girdilerinde kullanılan rayiç fiyatlar nasıl tespit edildi ve bu tespit Kurul tarafından nasıl değerlendirildi?
Cevap: Makine girdileri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2022 yılı için belirlediği rayiç fiyatlar kullanılarak hesaplanmış ve Kurul, bu rayiç fiyatların usulüne uygun şekilde esas alındığını belirleyerek başvuru sahibinin itirazını reddetti.
Soru: Kamu İhale Genel Tebliği çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklamasının hangi şekilde yapılması gerektiği ve bu vakada ihale üzerinde bırakılan isteklinin durumu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Tebliğ gereği aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece verilen analiz girdileri doğrultusunda rayiç fiyatların esas alınmasıyla açık ve gerçekçi biçimde yapılması zorunludur. Kurul, bu vakada ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının tümüyle bu usule uygun yapıldığını ve dolayısıyla geçerli kabul edilmesi gerektiğini sonucuna vardı.
Detaylı Analiz
İhalenin temel uyuşmazlık noktası, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirilip ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığı noktasında şekillenmiştir. Başvuru sahibi, bu isteklinin açıklamalarında kullanılan analiz girdilerinin, özellikle miktarların idare tarafından belirlenenlerden farklı olduğunu ve rayiç fiyatlarda usulsüzlük yapılarak maliyetin olduğundan düşük gösterildiğini ileri sürmüştür. Bu iddialar, açıklamaların objektif temellere dayanmadığı ve bu nedenle teklifin geçersiz olması gerektiği yönündedir.
İhale sürecinde Komisyon, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan bazı önemli iş kalemleri için aşırı düşük teklif açıklaması talep etmiş ve bu kapsamdaki analizlerde yer alan işçilik ve makine girdilerinin değerlendirilmesine odaklanmıştır. İstekli tarafından yapılan açıklamalarda, işçilik kalemleri için ihale tarihindeki geçerli asgari ücret esas alınmış; makine kalemlerine dair fiyatlamalarda ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yayımladığı 2022 yılı rayiçlerine dayandırılmış açıklamalar sunulmuştur. Kurul incelemesinde bu verilerin hem kamu kaynaklı belgelerle desteklendiği hem de idarece belirlenen analiz miktarlarıyla örtüştüğü tespit edilmiştir.
Karar çerçevesinde esaslı unsur kavramı, analiz girdilerindeki miktar ve fiyatların idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet verileriyle ne ölçüde tutarlı olduğu üzerinden ele alınmıştır. Kurul, ihale dokümanlarında açıkça belirlenen analiz kalemlerine sadık kalınmaksızın yapılacak açıklamaların ciddi tutarsızlık oluşturabileceği kanaatindedir. Ancak bu vakada istem dışı bir sapma ya da belirsizlik olmadığı, teklif sahibinin açıklamalarını idari veriler ve güncel rayiçlerle desteklediği görülmüştür. Dolayısıyla Kurul, başvuru sahibinin ileri sürdüğü farkların açıklamanın esasına zarar vermediği sonucuna ulaşmıştır.
Pilot ortak ya da diğer ortaklara ilişkin iş deneyimi ya da benzeri yeterlik kriterlerine dair bir tartışma bu vakada ön planda yer almamıştır. Tüm değerlendirme, aşırı düşük teklif açıklamasının içeriğiyle sınırlı kalmış; teklif sahibinin teknik ya da mali yeterliğinden ziyade, fiyatlandırma açıklaması esas alınarak değerlendirme yapılmıştır. Bu yönüyle iş deneyimi kapsamında bir analiz yapılmasına ihtiyaç duyulmamış, uyuşmazlığın merkezinde açıklama belgelerinin mevzuata uygunluğu yer almıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen yöntemle ve resmi verilerle uyumlu biçimde yapıldığını kabul etmiş; analiz miktarlarının ve rayiç dayanakların idarece belirlenen verilerle tutarlılığı sağlandığından, teklifin geçerli olduğuna hükmetmiştir. Bu gerekçelerle itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiş, başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamıştır. Dosya kapsamında Kurul, idarenin aşırı düşük teklif değerlendirme sürecine dair herhangi bir usule aykırılık ya da takdir hatası da tespit etmemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.