KÜNYE
- Toplantı No: 2022/056
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 30.11.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1493
- Başvuru Sahibi: Şa-Ra Ene. İnş. Tic. ve San. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/938292
- İhale Adı: Ankara İli Mücavir Alan Sınırları İçerisinde Çelik Oto Korkuluk Yapım İşi
Özet
İtirazen şikayet başvurusunun süresinde yapılmaması nedeniyle reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin hatalı belirlendiğini, sınır değerin yanlış hesaplandığını ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması yapamadığını iddia ederek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İdari şartnamede aşırı düşük tekliflerin sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden açıklama isteneceği, açıklama yapılmayan tekliflerin reddedileceği düzenlenmiştir. Başvuru sahibi idarece belirlenen sürede aşırı düşük teklif açıklaması sunmamıştır. Ayrıca, başvuru sahibinin ilk şikayet başvurusunun reddedilmesinden sonra on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmadığı, sonraki başvuruların süresini yeniden başlatmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle itirazen şikayet başvurusunun süresinde yapılmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklaması yapılmadığı gerekçesiyle teklifin reddedildiğini, şikayet başvurusunu reddettiğini ve itirazen şikayet başvurusunun süresinde yapılmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması için idarece verilen sürenin aşılması durumunda teklif değerlendirme dışı bırakılır mı, yoksa bu konuda esneklik sağlanabilir mi?
Cevap: İdarece aşırı düşük teklif açıklaması için belirlenen süre, teklif sahibinin bu açıklamayı yapması için tanınan kesin bir süredir. Bu sürenin geçirilmesi halinde, idare açıklama sunmayan teklifi değerlendirme dışı bırakabilir. Uygulamada sürelerin işletilmesinde genellikle esneklik tanınmaz, çünkü süreler idari şartname ve mevzuatta bağlayıcıdır. Açıklama sunulmaması halinde teklifin reddi mevzuata uygundur.
Soru: İdari şartnamede aşırı düşük teklif açıklaması isteneceği açıkça belirtilmişse, idarece bu açıklama talebi yapılmadan teklifin reddedilmesi mümkün müdür?
Cevap: İdari şartnamede aşırı düşük teklif açıklaması isteneceği hüküm altına alınmışsa, idareye açıklama talep etmeden teklifin doğrudan reddi genellikle mevzuata aykırıdır. Uygulamada karar organları, idarenin aşırı düşük teklif sahiplerinden yazılı açıklama istemesi gerektiğini ve açıklama süresi tanıması gerektiğini sıkça vurgular. Açıklama istenmeden reddedilen tekliflerin itirazları kabul edilebilir.
Soru: Yaklaşık maliyette hata ya da eksiklik olduğu iddiasıyla aşırı düşük teklif açıklaması yapılamaması teklifin değerlendirilemeyeceği anlamına gelir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmesine ilişkin iddialar ayrı bir değerlendirme konusudur; ancak aşırı düşük teklif açıklaması istenir ve süre içinde sunulmazsa, bu durum teklifin reddi için geçerli gerekçedir. Yaklaşık maliyette hata iddiası, idarenin usulüne uygun olarak açıklama istemesi ve bu açıklamanın süresi içinde alınması koşuluyla değerlendirilebilir, aksi halde süresinde açıklama olmaması teklifin reddi ile sonuçlanır.
Soru: İtirazen şikayet başvurusu süresi geçmişse, sonraki başvurular için sürenin yeniden başlaması söz konusu olur mu?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunun öngörülen sürede yapılmaması halinde, sonraki başvuruların süresi yeniden başlamaz. Bu durumda idari işlem kesinleşir ve itirazen şikayet başvurusunun süresinde yapılmaması başvurunun reddi sonucunu doğurur. Uygulamada bu kayağı yanlış değerlendirmek başvuru sahibinin hak kaybına yol açar.
Soru: İtirazen şikayet başvurusu süresinin başlangıcı hangi kurallara göre belirlenir ve bu sürenin geçirilmesi durumunda ne sonuç doğar?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunun süresi, idari işlemin tebliğ veya ilan tarihinden itibaren işlemeye başlar ve genellikle on iş günü olarak belirlenir. Bu sürenin geçirilmesi durumunda başvuru süresinde yapılmamış sayılır ve bu nedenle Kurum tarafından başvurunun reddi söz konusu olur. Süre takibi uygulamada sıkça hata yapılan ve itirazlara neden olan bir husustur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarece belirlenen sürede aşırı düşük teklif açıklaması sunulmamasının başvuru sahibinin iddiası doğrultusunda, yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmesi nedeniyle yapılmadığı kabul edilse bile, teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırı mıdır?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmesi iddiası olmasına rağmen idarece belirlenen süre içinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması nedeniyle teklifin reddilmesi mevzuata uygundur ve bu durum Kurul kararıyla da desteklenmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin ilk şikayet başvurusunun reddedilmesinin ardından itirazen şikayet başvurusunu on gün içinde yapmaması ne sonuç doğurmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunu öngörülen on günlük sürede yapmaması nedeniyle Kurum, itirazen şikayet başvurusunun süresinde yapılmadığını tespit etmiş ve bu nedenle başvuruyu reddetmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin süresi içinde itirazen şikayet başvurusunda bulunmaması sonraki başvurularının süresini başlatır mı?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin süresinde yapmadığı itirazen şikayet başvurusu sonrası sonraki başvurular süre bakımından yeniden değerlendirilmemiş, yani süre yeniden başlamamıştır.
Soru: İdari şartnamede aşırı düşük tekliflere ilişkin açıklama istenmesine yönelik düzenleme ve bu düzenlemenin uygulanması sonucunda Kurul nasıl bir karar vermiştir?
Cevap: İdari şartnamede aşırı düşük teklif açıklaması yapılmaması durumunda teklifin reddedileceği açıkça belirtilmiş, başvuru sahibi bu açıklamayı yapmadığı için teklifin reddi mevzuata ve şartnameye uygun görülmüş ve itirazen şikayet başvurusu da süresinde yapılmadığından reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, teklifin aşırı düşük bulunması üzerine istenen açıklamanın süresinde yapılmaması ve takip eden itirazen şikayet başvurusunun da süresi içinde Kuruma iletilmemesi nedeniyle yaşanmıştır. Teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığını öğrenen başvuru sahibi, bu durumun yaklaşık maliyetin yanlış belirlenmesi ve sınır değerin hatalı hesaplanmasından kaynaklandığını ileri sürerek mevzuata aykırılık iddiasında bulunmuştur. Ancak süreç içerisinde idare tarafından belirlenen ve şartnamede açıkça belirtildiği şekilde tanınan açıklama süresi içinde istenen belgeler sunulmamış, ilk şikayet başvurusunun reddinden sonra da itirazen başvuru zamanında gerçekleşmemiştir.
İhale sürecinde tartışma konusu olan temel unsur, aşırı düşük teklif açıklamasının süresinde yapılmamasıdır. Her ne kadar başvuru sahibi, bu eksikliğin esasen yaklaşık maliyetin doğru tespit edilmemesinden kaynaklandığını ileri sürse de, belirlenen açıklama süresine uymamak bağımsız bir işlem olarak değerlendirilmiştir. Kurul değerlendirmesinde, yaklaşık maliyet hatasına ilişkin iddiaların dikkate alınmasının açıklama yapılmamış olma gerçeğini ortadan kaldırmadığı açık bir şekilde ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda, asli sorun olan açıklama yükümlülüğünü süresinde yerine getirmemenin, idare açısından teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını haklı kıldığı görülmektedir.
Esaslı unsur tartışması bu vakada özellikle süresi içinde açıklama sunulup sunulmaması bağlamında ele alınmıştır. Yaklaşık maliyetin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı gibi teknik olduğu kadar yoruma açık konular, açıklama yapılmaması gibi şekli ama bağlayıcı işlem karşısında tali görülmüştür. Kurul, toplam fayda-zarar değerlendirmesinden ziyade sürenin bağlayıcılığına ve ihale düzenlemelerinin öngördüğü yapı içinde işlem tesis edilip edilmediğine odaklanmıştır. Bu yaklaşımda süreklilik arz eden bir ilke benimsenmiş; açıklama çağrısı yapılıp süre verildiğinde, gerekçesi ne olursa olsun bu sürenin üzerinde işlem tesis edilmediği sürece idarenin işleminde bir aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi ya da yeterlik durumu bu uyuşmazlıkta esas tartışma konusu olmamıştır. Değerlendirme, iş deneyimine değil, teklifin içerik açısından şeklen uygun şekilde ilerletilip ilerletilmediğine odaklanmıştır. Bu çerçevede başvuru sahibi, açıklama süresine uymamış olmasının iş deneyimi ya da yeterlik koşullarıyla telafi edilemeyeceğini doğrudan ya da dolaylı kabul ettirmiştir. Bu da teklifin teknik niteliğinden veya sahip olunan belgelerden ziyade, idari sürecin doğru işletilmesi gerekliliğini öncelikli hale getirmiştir.
Kamu İhale Kurulu, başvuru sahibinin teklifinin, belirlenmiş süre içinde açıklama sunulmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmasında herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, ilk şikayet başvurusunun reddini takiben öngörülen sürede itirazen başvuru yapılmamış olması başvurunun şekli yönünden de reddine neden olmuştur. Kurulun kararında dikkat çeken husus, sürecin her aşamasında tarafların yükümlülüklerinin açık olduğunu ve sürelerin dışına çıkılmasının hak arama yollarını geçersiz kılabileceğini vurgulamasıdır. Yapılan değerlendirme, sürelere bağlılık ve idari düzenlemelere sadakat yönünden istikrarlı bir uygulamayı ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.