KÜNYE
- Toplantı No: 2022/039
- Gündem No: 19
- Karar Tarihi: 17.08.2022
- Karar No: 2022/UY.II-993
- Başvuru Sahibi: Baran Yapı İnşaat Metal Nak. Mad. San. Ticaret A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2022/404559
- İhale Adı: Ankara İli, İmrahor Vadisi 1 Etap Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması metraj farklılıklarının teklif sıralamasını değiştirmemesi gerekçesiyle mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını metraj farklılıkları gerekçesiyle reddetmesinin hukuka aykırı olduğunu, açıklamalarının uygun bulunması ve teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş anahtar teslimi götürü bedel iş olup, imalat miktarları idare tarafından isteklilere verilmemektedir; istekliler metrajları proje ve mahal listeleri üzerinden hesaplamaktadır. Başvuru sahibinin açıklamasında 56 iş kaleminden 13’ünde metrajlar idarenin metrajından %1,5 ila %97,5 oranında düşük, 19 iş kaleminde yüksek, 24 iş kaleminde ise aynıdır. Metraj farklılıkları nedeniyle sağlanan fiyat avantajının teklif sıralamasını değiştirmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle metraj farklılıklarının açıklamaların reddi için yeterli sebep olmadığı değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklamalarını, başvuru sahibinin metrajlarının idarenin metrajlarından önemli ölçüde düşük olması nedeniyle reddetmiş ve diğer tekliflerin yüksek bulunması nedeniyle ihaleyi iptal etmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Anahtar teslim götürü bedel işlerde isteklilerin metrajlarındaki farklılıklar aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi için tek başına yeterli bir gerekçe olarak değerlendirilebilir mi?
Cevap: Anahtar teslim götürü bedel işlerde idarenin metrajları doğrudan vermemesi nedeniyle istekliler metraj hesaplarını proje ve mahal listelerine göre yapmak durumundadır. Bu durumda metrajların bazı iş kalemlerinde farklılık göstermesi beklenen bir durumdur. Metraj farklılıkları aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi için tek başına yeterli bir gerekçe sayılmayabilir, özellikle bu farklılıklar teklif sıralamasını değiştirmiyorsa açıklamaların reddi hukuken uygun bulunmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ithal ürünlere ilişkin belgelerin kapsamı nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: İthal ürünlere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında fatura ve gümrük giriş beyannamesinin birlikte sunulması yeterli görülmektedir. Bu durumda ayrıca maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunma zorunluluğu bulunmamaktadır. Belgelerin eksiksiz ve mevzuata uygun olması, açıklamaların geçerliliği açısından önemlidir.
Soru: İdarenin maliyet tespit tutanağında yer almayan girdilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer almaması açıklamaların reddedilmesine yol açar mı?
Cevap: Maliyet tespit tutanağı standart bir forma sahip olup, içeriğindeki girdilerin tamamı açıklamalarda yer almak zorunda değildir. İdarenin maliyet tutanağında bulunmayan bazı girdilerin açıklamada olmamasını açıklamaların reddi gerekçesi olarak kabul etmesi doğru değildir. Eksik girdiler tek başına açıklamaların usulüne uygun şekilde değerlendirilmesine engel teşkil etmeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının reddinde metraj farklılıklarının teklif sırasına etkisi nasıl ele alınmalıdır?
Cevap: Metraj farklılıkları nedeniyle açıklamaların reddedilmesi, ancak bu farklılıkların teklif sıralamasını değiştirdiğinin somut olarak tespit edilmesi durumunda mümkün olabilir. Eğer metraj farklılıkları teklifin sıralamasında değişiklik yaratmıyorsa, açıklamaların reddi mevzuata aykırı olabilir ve teklif değerlendirmeye alınmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde idarenin hangi kriterlere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken açıklamaların somut ve yeterli belgelerle desteklenip desteklenmediğine, metraj farklılıklarının işin bütünü üzerindeki etkisine ve açıklamaların teklifin sıralamasını değiştirme olasılığına dikkat etmesi gerekir. Teklif sıralamasını değiştirmeyen metraj farklılıkları açıklamaların reddi için tek başına yeterli olmamalıdır. Belgelerin mevzuata uygunluğu ve açıklamaların samimiyeti öncelikli kriterlerdir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını metraj farklılıkları gerekçesiyle reddetmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: İdarenin metraj farklılıklarının teklif sıralamasını değiştirmemesi gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetmesi mevzuata aykırıdır. İncelemede, iş anahtar teslimi götürü bedel olduğundan metrajlarda bazı farklılıklar olmasının beklenmesi gerektiği, başvuru sahibinin metrajlarının bazılarının düşük bazılarının yüksek olduğunu ve bu set farklılıkların teklifin sıralamasını etkilemediği tespit edilmiştir. Bu nedenle açıklamaların reddi hukuka uygun bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin ithal ürünlere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarını gümrük giriş beyannamesiyle yapması geçerli midir?
Cevap: Başvuru sahibinin ithal edilen ürünlere ait aşırı düşük teklif açıklamalarında gümrük giriş beyannamelerini sunması mevzuata uygundur. Fatura ve gümrük beyannamesi ile yapılan açıklamalarda ilave olarak maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulması zorunlu değildir.
Soru: İdare, maliyet tespit tutanağında yer almayan bazı girdilerin açıklamalarda bulunmaması nedeniyle açıklamaları reddedebilir mi?
Cevap: İdarenin maliyet tespit tutanağında yer almayan girdilerin açıklamalarda bulunmaması gerekçesiyle açıklamaları reddetmesi mevzuata aykırıdır. Böyle bir eksiklik, açıklamaların reddi için haklı sebep oluşturmaz.
Soru: Metraj farklılıkları ihale sonucunun sıralamasını değiştirmediğinde alınacak karar ne olmalıdır?
Cevap: Metraj farklılıkları teklif sıralamasını değiştirmediği tespit edildiğinde, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi uygun değildir. Bu durumda açıklamaların kabul edilmesi ve teklifin değerlendirmeye alınarak ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gerekir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece reddedilmesine yöneliktir. İdare, özellikle metraj farklılıklarını gerekçe göstererek açıklamaların uygun bulunmadığını belirtmiş, diğer tekliflerin nispeten yüksek bulunması nedeniyle ihaleyi iptal etmiştir. Başvuru sahibi ise teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğunu, açıklamalarının yeterli ve mevzuata uygun olduğunu savunarak değerlendirmeye alınmasını talep etmiştir. Uyuşmazlık bu bağlamda, metraj farklılıklarının açıklamaların reddi için geçerli bir gerekçe olup olamayacağı üzerinde yoğunlaşmıştır.
İhale konusu işin anahtar teslimi götürü bedel olarak ihale edildiği görülmektedir. Bu tür işlerde imalat miktarları isteklilere önceden verilmez; dolayısıyla istekliler metrajlarını mevcut proje dokümanları ve mahal listeleri üzerinden kendi analiz yöntemleriyle oluştururlar. Bu çerçevede başvuru sahibi tarafından sunulan açıklamada, açıklanan metrajların bir kısmının idare metrajına göre düşük, bir kısmının yüksek ve kalanlarının da eşit olduğu anlaşılmıştır. Kritik olan nokta, bu farklılıkların, teklifin ekonomik açıdan avantajlı konumunu koruduğu, yani sıralamayı değiştirmediğidir. Bu durum, idarenin yalnızca ölçümsel farklar üzerinden hareketle açıklamaları reddetmesinin isabetli olup olmadığını sorgulanabilir hale getirmiştir.
Kurulun değerlendirmesinde öne çıkan yaklaşım, metraj farklılıklarına ilişkin “esasa etki” kriterinin uygulanmasıdır. Kararda, iş kalemleri bazında ortaya çıkan metraj farklarının ihalenin sonucuna belirleyici bir etkide bulunmadığı, yani bu farklar nedeniyle teklif sıralamasında bir değişiklik doğmadığı vurgulanmıştır. Dolayısıyla söz konusu farklılıkların, teklifin gerçekçiliği veya açıklamanın yeterliliği yönünde esaslı nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, esasa etki etmeyen teknik farklılıkların ihale sürecinde ağır şekil şartı olarak yorumlanmasının önüne geçilmesi bakımından dikkat çekicidir.
Pilot ortağın iş deneyimi ile doğrudan bağlantılı bir değerlendirme bu vakada yer almamakla birlikte, teklif değerlendirme sürecinde açıklamaların dayandığı belgelerin yeterliliği, bu noktada önem arz etmektedir. Özellikle başvuru sahibinin ithal girdilere ilişkin verdiği gümrük beyannamesi ve fatura gibi belgeler, açıklamaların sağlam temellere dayandığını göstermektedir. Ayrıca maliyet/satış tutarı tespit tutanağı gibi ek belgelerin bu durumda zorunlu olmaması, açıklamaların mevzuatla uyumlu biçimde sunulduğunu ortaya koymaktadır. İdarenin, analiz formatında yer almayan girdilerin eksikliği gerekçesiyle reddetmeye yönelmesi ise belge değerlendirmesinde maddi içerikten ziyade biçime odaklanıldığı izlenimini doğurmaktadır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu çoğunluğu, idarenin metraj farklılıklarını esas alarak yaptığı reddin tek başına yeterli gerekçe oluşturmadığına kanaat getirmiştir. Açıklamaların somut belgelerle desteklenmiş olması, işin götürü bedel niteliği nedeniyle belli oranda metraj farklılığının olağan karşılanması ve bu farklılıkların teklif sıralamasını etkilememesi, teklifin yeniden değerlendirilmesi yönünde bir karar verilmesini beraberinde getirmiştir. Bu karar, biçimsel farklar üzerinden yapılan reddiyelerin, ihale sonuçlarında haksız dışlamalara yol açmaması adına önemli bir denetim işlevi görmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.