KÜNYE
- Toplantı No: 2023/020
- Gündem No: 2
- Karar Tarihi: 22.03.2023
- Karar No: 2023/UY.I-486
- Başvuru Sahibi: Burakcan İnş. ve Tic. Ltd. Şti. - Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü
- İKN: 2022/1406292
- İhale Adı: Kars 500 Yataklı Devlet Hastanesi Yapımı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının hatalı, eksik ve yetersiz olduğunu, idarenin değerlendirmelerinin mevzuata ve piyasa şartlarına uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını, Kamu İhale Genel Tebliği ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre incelemiştir. İsteklinin 93 iş kalemine ilişkin açıklamalarında; 68 iş kaleminde kamu kurumlarınca yayımlanmış 2022 yılı 3. dönem birim fiyatları %25 kar ve genel gider dahil kullanılmış, analiz formatları ve girdileri idarece gönderilen formatlara uygun bulunmuştur. Sunulan 15 adet fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanakları mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş ve fiyat teklifleri %80 alt sınırını aşmamıştır. İşçilik girdileri ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında olmamış, akaryakıt girdisi EPDK verilerine uygun olarak açıklanmıştır. Nakliye girdileri ve makine ekipman fiyatları mevzuata uygun rayiçlerle desteklenmiştir. Stok ve kendi üretimi mallara ilişkin açıklama bulunmamakla birlikte, bu durum lehine veya aleyhine değerlendirilmemiştir. İdarenin aşırı düşük teklif açıklama isteme yazıları ve süreci mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında fiyat analizleri ve girdilerin belirlenmesinde nasıl bir yaklaşım benimsenmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, fiyat analizlerinin dayandırıldığı birim fiyatlar kamu kurumlarınca yayımlanan güncel fiyat cetvellerine veya piyasa rayiçlerine uygun şekilde kullanılmalıdır. İşçilik, malzeme, nakliye gibi girdiler de ihale tarihindeki güncel ve resmi veriler (örneğin asgari ücret, EPDK fiyatları) dikkate alınarak açıklanmalı, analiz formatları ise idarece belirlenen formlara uygun olmalıdır. Bu yaklaşım, açıklamaların mevzuata uygun bulunmasında kritik rol oynar.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme sürecinde hangi usul kurallarına dikkat edilmelidir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması isteme talebini mevzuatta öngörülen usul ve esaslara uygun olarak, açık ve anlaşılır şekilde yazılı olarak yapmalı ve isteklilere yeterli süre tanımalıdır. Bu süreçte taleplerin gerekçeleri net olmalı ve istekli tarafından sunulan açıklamalar, Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili yönetmelik hükümleri ışığında değerlendirilmelidir. Usulüne uygun yürütülmeyen istem süreçleri, işlem iptaline veya itirazen şikayetlerde haklı gerekçeye yol açabilir.
Soru: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında stok ve kendi üretimi mallara ilişkin açıklama yapmaması nasıl değerlendirilir?
Cevap: Stok ve kendi üretimi mallara ilişkin açıklamalar sunulmasa da, bu durumun belirtilmemesi mutlaka olumsuz bir sonuç doğurmayabilir. İdare ve kurul, açıklamalar yoksa bunu lehine veya aleyhine değerlendirmeyebilir; diğer hususların mevzuata uygunluğu ve yeterliliği esas alınır. Ancak stok veya kendi üretimle ilgili açıklama gerektiği durumlar varsa bunların sunulmaması risk oluşturabilir.
Soru: Asgari ücretin altında işçilik girdisi gösterilmesi aşırı düşük teklif değerlendirmesinde ne tür sonuçlar doğurur?
Cevap: İşçilik fiyat teklifleri ihale tarihindeki geçerli asgari ücretin altında olmamalıdır. Bu sınırın altında açıklamalar yapılması, mevzuata uygun olmayan fiyatlandırma olarak değerlendirilip teklifin elenmesine veya aşırı düşük gerekçesiyle reddine yol açabilir. İşçilik girdilerinin asgari ücret ve mevzuata uygun rayiçlerle desteklenmesi gereklidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında piyasa rayiçleri veya resmi fiyat verilerinin uygunluğu neden önemlidir?
Cevap: Piyasa rayiçleri ve resmi veri kaynakları (örneğin EPDK fiyatları, kamu birim fiyatları) aşırı düşük teklif açıklamalarının objektif ve somut dayanaklarını oluşturur. Bu kaynaklara uygunluk, açıklamaların güvenilirliğini artırır ve teklifin ekonomik gerçekliği ile uyumlu olduğunu gösterir. Bu nedenle, idarece talep edilen belgelerde fiyatların bu kaynaklara paralel olması sıkça aranan bir şarttır. Uygunluk sağlanmazsa, teklifin doğruluğu sorgulanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi hususlar mevzuata uygun bulunmuştur?
Cevap: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında, 68 iş kaleminde kamu kurumlarınca yayımlanmış 2022 yılı fiyatlarının kullanılması, analiz formatlarının idarece gönderilen formlara uygunluğu, sunulan fiyat teklifleri ve satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun düzenlenmiş olması, işçilik girdilerinin ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmaması, akaryakıt girdisinin EPDK verilerine uygun şekilde açıklanması ile nakliye ve makine ekipman fiyatlarının mevzuata uygun rayiçlerle desteklenmesi mevzuata uygundur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme süreci mevzuata uygun bulunmuş mudur?
Cevap: Evet, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını isteme yazıları ve uyguladığı süreç Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili yönetmelik hükümlerine uygun bulunmuştur.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin stok ve kendi üretimi mallara ilişkin açıklama yapmaması karar üzerinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Stok ve kendi üretimi mallara dair açıklama yapılmaması, incelemede ne lehine ne de aleyhine değerlendirilmiş, dolayısıyla karar üzerinde olumsuz veya olumlu bir etkisi olmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iddialarına rağmen itirazen şikayet başvurusu neden reddedilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının hatalı, eksik ve yetersiz olduğu iddiası, Kurul tarafından istekli tarafından sunulan açıklamaların ve belgelerin mevzuata tam uygun olduğunun tespit edilmesi nedeniyle reddedilmiştir. İdari işlemde mevzuata aykırılık olmadığı için başvuru kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda uyuşmazlık, üzerinde ihale bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata ve piyasa gerçeklerine uygun olup olmadığı sorusu etrafında şekillenmektedir. Başvuru sahibi, söz konusu isteklinin açıklamalarının eksik ve yetersiz olduğunu, idarenin değerlendirmesinin de hatalı şekilde yapıldığını ileri sürerek başvurusunu gerçekleştirmiştir. Bu bağlamda Kurul’un odaklandığı konu, açıklamaların hem içerik hem de biçim açısından kamu ihale düzenlemelerine uygunluk taşıyıp taşımadığı olmuştur.
İhale süreci içerisinde özellikle iş kalemlerine dair analizlerin dayandığı veriler, açıklama formatları ve kullanılan fiyatların geçerlilik düzeyi tartışma konusu olmuştur. Kurul tarafından yapılan incelemede, istekli tarafından sunulan 93 iş kaleminin büyük bölümünde kamu kurumları tarafından yayımlanmış birim fiyatlara %25 oranında kâr ve genel gider dahil edilerek referans alındığı görülmüştür. Ayrıca, idare tarafından belirlenmiş analiz formatlarına uygun düzenlemeler yapılmış ve 15 adet fiyat teklifi ile satış tutarı tespit tutanaklarının usulüne uygun hazırlandığı tespit edilmiştir. Girdilere dayanak teşkil eden saatlik işçilik ücretlerinin ihale tarihindeki yasal asgari çizginin altında bulunmadığı ve akaryakıt açıklamalarında EPDK’nın güncel verilerine başvurulduğu belirtilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde dikkat çekici olan bir diğer konu ise, açıklamaların hangi unsurlar temelinde esaslı olarak değerlendirildiğidir. Özellikle işçilik, malzeme, nakliye ve ekipman girdilerinin karşılaştırmalı biçimde yasal belirlenmiş sınırlarla ve piyasa rayiçleriyle örtüşmesi, açıklamaların esaslı unsurları arasında yer almıştır. Buna karşılık, isteklinin stokta bulunan ya da kendi üretimi olduğu belirtilen malzeme girdilerine dair herhangi bir bilgi sunmaması, kararın sonucunu etkileyecek önemde bir unsur olarak kabul edilmemiştir. Bu durum, esaslı unsur analizi bağlamında açıklamaların kapsayıcılığı kadar belirleyiciliğinin de dikkate alındığını göstermektedir.
Vakanın özelinde, pilot ortağın iş deneyimi konusuna ilişkin herhangi bir tartışma ya da değerlendirmeye yer verilmemiştir. Dolayısıyla, uyuşmazlık konusu yalnızca ekonomik teklifin düşük olması nedeniyle yapılan açıklamaların yeterliliği ve yasal uygunluğu çerçevesinde ele alınmıştır. Pilot ortak ya da diğer ortakların teknik yeterlikleriyle ilgili bir ihtilaf ya da başvuru ileri sürülmemiştir.
Sonuç olarak Kurul, hem açıklamaların dayanak aldığı verilerin nesnelliği hem de sunulan belgelerin usul ve içerik açısından yönetmeliğe uygunluğu nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilebilir olduğuna kanaat getirmiştir. İdarenin açıklama isteme süreci de şekil ve süre yönünden yasallık taşıdığından, başvuru sahibinin iddiaları sübuta ermemiş ve itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.