KÜNYE
- Toplantı No: 2021/019
- Gündem No: 59
- Karar Tarihi: 20.05.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1044
- Başvuru Sahibi: Kızılırmak İnş. Tic. ve San. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/699302
- İhale Adı: Beypazarı-Nallıhan Yolu Km:115+400-138+750 Arası Toprak Tesviye Sanat Yapıları Ve Üstyapı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu ve itirazen şikayet başvurusunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılıklar olduğunu iddia ederek itirazen şikayet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İdare tarafından yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri belirlenmiş ve sorgulama kapsamındaki iş kalemlerine ilişkin açıklamalar istenmiştir. İdare, nakliye mesafelerini yolun orta noktası baz alınarak hesaplamış ve hazır beton için TS 13515 standardı ile Karayolu Trafik Yönetmeliği’nde belirtilen azami mesafeyi 180 km olarak belirlemiştir. İstekliler de bu mesafe içinde fiyat teklifleri sunmuşlardır. Fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanakları ve fiyat teklifleri mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş, meslek mensubu beyanları ve imzaları uyumlu bulunmuştur. Bazı iddialar (örneğin, nervürlü çelik iş kaleminin sorgulanmaması, aritmetik hata iddiaları, nakliye mesafelerinin hesaplanması) yerinde bulunmamıştır. Ancak bazı fatura bilgileri tablosundaki alıcı bilgileri eksikliği nedeniyle bir isteklinin satış tutarı tespit tutanağı mevzuata uygun hazırlanmadığı tespit edilmiştir. Yeterlik belgelerine ilişkin iddialar ise idareye şikayet aşamasında ileri sürülmediğinden ve süresinde yapılmadığından incelenmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında iş kalemlerinin tespitinde yaklaşık maliyet oranları nasıl kullanılmalı ve bu tespitlerin doğruluğu hangi ölçütlerle denetlenir?
Cevap: İdareler, aşırı düşük teklif açıklamalarında yaklaşık maliyetin belirli bir oranını (genellikle %80) oluşturan iş kalemlerini tespit ederek bu kalemler üzerinden sorgulama yapabilir. Bu tespitlerin doğruluğu, iş kalemlerinin kapsamının ve miktarlarının ihalenin teknik şartnamesine uygunluğu ile nakliye mesafeleri gibi hesaplamaların mevzuata ve ilgili standartlara uygun yapılması ile denetlenir. Belgelerde somut, ölçülebilir ve standartlarla uyumlu kriterler esas alınmazsa açıklamalar hukuki sorun yaratabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında meslek mensubu beyanları ve imzalarının eksik veya uygunsuz olması ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Satış tutarı tespit tutanaklarında meslek mensubunun beyan ve imzalarının bulunması, açıklamanın mevzuata uygunluğunu gösteren temel unsurlardandır. Bu belgelerin eksik veya uygunsuz olması halinde açıklama geçersiz sayılır ve ilgili teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak meslek mensubu beyan ve imzaları varsa, bu durum açıklamanın doğruluğu ve güvenilirliğine güçlü bir delil teşkil eder.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında aritmetik hata iddialarının doğruluğu nasıl tespit edilir ve bu tür iddialar teklif değerlendirmesini etkiler mi?
Cevap: Aritmetik hata iddiaları, teklif ve açıklama belgeleri dikkatle incelenerek tespit edilir; küçük yazım veya toplam hataları doğrudan açıklamanın reddini gerektirmez. Ancak hata ihale konusu işin maliyet hesabında veya doğrulukta temel sorunlar yaratıyorsa, teklifin elenmesine yol açabilir. İdari ve teknik belgelerde uyum varsa, aritmetik hata iddiaları genellikle haklı bulunmaz.
Soru: İtirazen şikayet sürecinde iddiaların hangi aşamada ve nasıl ileri sürülmemesi, iddiaların değerlendirilmesini engeller?
Cevap: İhalenin şikayet süresi içinde, idareye önceki aşamalarda bildirilmemiş veya eksik ileri sürülmüş iddialar genellikle şekil yönünden reddedilir ve esas yönünden incelenmez. Bu nedenle, yeterlik ve aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin tüm gerekçeler, itirazen şikayet başvurusu öncesinde ve yasal sürelerde idareye iletilmelidir. Aksi takdirde bu iddialar sonradan değerlendirilmeyerek hak kaybına sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye mesafelerinin hesaplanmasında belirlenen yöntem ve kriterlerin uygunluğu ne kadar önemlidir?
Cevap: Nakliye mesafelerinin belirlenmesi, aşırı düşük teklif açıklamalarının gerçekçilik ve doğruluk denetiminde önemli rol oynar. Mesafe hesaplarının yolun orta noktası esas alınarak ve ilgili standartlar ile yönetmeliklerde belirtilen azami mesafe sınırları dikkate alınarak yapılması mevzuata uygun kabul edilir. Uygun olmayan mesafe hesapları itiraz ve yargılamalarda teklifin reddini gerektirebilir. Bu nedenle idarelerin hesaplama yöntemleri somut ve mevzuatla uyumlu olmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki satış tutarı tespit tutanağında alıcı bilgileri eksik ise bu açıklama nasıl değerlendirilir?
Cevap: Bu durumda, ilgili isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmaz ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekir.
Soru: İdarenin nakliye mesafelerini yolun orta noktası baz alarak ve hazırlanan hesap yöntemiyle belirlemesi aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde nasıl etki yapar?
Cevap: Yolun orta noktası baz alınarak hesaplama yapılması ve Mort hesabı uygulanması mevzuata uygun bulunduğu için idarenin bu yöntemi aşırı düşük teklif açıklamalarında kabul edilebilir ve itirazlara gerekçe oluşturmaz.
Soru: Yeterlik belgelerine ilişkin iddiaların ihale üzerinde bırakılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik itirazen şikayet başvurusunda dikkate alınmama nedeni nedir?
Cevap: Çünkü yeterlik belgelerine ilişkin iddialar, itirazen şikayet başvurusundan önce idareye bildirilmemiş ve mevzuatta öngörülen şikayet süresi aşılmıştır; bu sebeple söz konusu iddialar şekil yönünden reddedilmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan diğer aşırı düşük teklif sahiplerinin açıklamalarının mevzuata uygun bulunması itirazen şikayet sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: Diğer aşırı düşük teklif sahiplerinin açıklamaları mevzuata uygun olduğu için itirazen şikayet başvurusu reddedilmiş; yani, mevzuata aykırı tek bir açıklamanın olması ihalenin iptalini gerektirmemiştir.
Detaylı Analiz
İtiraz konusu ihale sürecinde, başvuru sahibi; ihale üzerinde bırakılan istekli ile diğer aşırı düşük teklif sahiplerinin açıklamalarında mevzuata aykırılıklar bulunduğunu ileri sürmüştür. Şikâyetin temelinde, özellikle fiyat tekliflerinin dayanağını oluşturan belgelerdeki eksiklikler ile nakliye mesafelerinin belirlenme biçiminin yer aldığı görülmektedir. Bu doğrultuda ihale mercileri, aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun yapılıp yapılmadığına ve bu açıklamaların ihale sonucuna etkisine odaklanmıştır.
İhale sürecinde tartışmaya konu olan başlıca hususlar, satış tutarı tespit tutanaklarındaki eksiklikler ile nakliye hesaplarına ilişkindir. İdare, yaklaşık maliyetin %80’ini kapsayan iş kalemlerini dikkate alarak açıklama istemiştir. Bu kapsamda, tekliflere dayanak belgeler incelenmiş ve genelde mevzuata uygunluk sağlandığı anlaşılmıştır. Ancak bir istekli tarafından sunulan açıklamada, satış tutarı tespit tutanağında alıcı bilgileri eksik bırakılmıştır. Bu tek başına, ilgili açıklamanın yeterli ve geçerli sayılmaması sonucunu doğurmuştur. Diğer belgelerde meslek mensubu imzalarının ve beyanlarının uygun bulunması ise bu yönüyle sürecin genel anlamda usulüne uygun yürütüldüğünü göstermiştir.
Vakada dikkat çeken noktalardan biri de idare ve Kurulun, hangi unsurların açıklamanın esasını oluşturduğunu belirlemeye yönelik yaklaşımıdır. Aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alması gereken belgelerin içeriği açısından, satış tutarı tespit tutanaklarında alıcıya dair bilgilerin eksiksiz olması, açıklamanın esaslı unsurlarından kabul edilmiştir. Bu yönüyle, alıcı bilgisi gibi temel bir bileşenin eksikliği; basit bir şekil hatası değil, açıklamanın hukuken geçerliliğini doğrudan etkileyen bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
İhale üzerinde bırakılmış olan isteklilerden yalnızca birinin açıklamasında bu türden bir eksiklik tespit edilmiş, diğerlerinin açıklamaları ise hem nakliye mesafeleri hem de belge içerikleri yönünden yeterli görülmüştür. Bu değerlendirme yapılırken idare tarafından nakliye mesafelerinde kullanılan orta nokta esaslı hesaplama ve 180 km sınırının uygulanması da yerinde bulunmuş, açıklamaların dayandırıldığı fiyat teklifleri ile bu teklifler için sunulan meslek mensubu onaylı belgeler içerik yönünden uygun değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, Kurul yalnızca bir isteklinin açıklamasının mevzuata uygun bulunmadığını değerlendirerek bu isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Ancak bu eksikliğin ihalenin sonucunu değiştirecek nitelikte etkili olmaması nedeniyle itirazen şikayet başvurusu tümden reddedilmiştir. Diğer taraftan, yeterlik bilgi belgelerine ilişkin ileri sürülen iddialar süresinde idareye iletilmediği için işin esasına girilmemiştir. Tüm bu çerçevede, başvurunun kapsamına giren temel hususlar değerlendirilmiş ve belirlenen eksikliklerin ihale sonucunu değiştirmediği gerekçesiyle başvuru sonuçsuz kalmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.