KÜNYE
- Toplantı No: 2022/009
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 16.02.2022
- Karar No: 2022/UY.I-254
- Başvuru Sahibi: Antsu Müh. Mim. İnş. Eml. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Ark Su İnş. Pro. Müh. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/463584
- İhale Adı: Antalya-Serik Kırkgeçit Göleti İkmali Tamamlama İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun yapılmaması nedeniyle itirazen şikayet başvurusu reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında açık hata yapıldığını, açıklama isteme yazılarının hukuka aykırı düzenlendiğini ve açıklamaların uygun değerlendirilmediğini iddia etmiş; ayrıca bilgi ve belgelerin ticari sır niteliğinde olduğu gerekçesiyle açıklamaların uygun bulunmamasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu, aşırı düşük teklif açıklamalarını Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre değerlendirmiş, elektrikli kapsül için sunulan satış miktarının ihale konusu işte kullanılması öngörülen miktarın 1/20’sinin altında olduğunu ve portland çimento fiyat teklifinde onaysız düzeltme yapıldığını tespit etmiştir. Bu tespitler, açıklamaların reddedilmesi için yeterli bulunmuştur. Ayrıca, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunu idarenin karar verme süresi bitiminden sonra yapması nedeniyle başvurunun süre yönünden reddi gerektiği belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde hangi durumlar açıklamaların reddi için yeterli kabul edilebilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi için, teklif edilen malzeme veya iş kalemlerinin teknik olarak gerçeği yansıtmaması, kullanılan miktarların ihale konusu işin gerektirdiği seviyenin çok altında olması veya fiyat tekliflerinde mevzuata uygun olmayan, örneğin onaysız düzeltmeler yapılması gibi somut ve geçerli gerekçeler çoğu zaman yeterli kabul edilir. Bu durumlarda idari merciler açıklamaları reddedebilir ve değerlendirme dışı bırakabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin itirazların süresi nasıl işlemektedir ve süresi geçerse ne olur?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik itirazen şikayet başvuruları, idarenin karar verme süresi içinde yapılmalıdır. Süre, ihale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklamalarını inceleyip kararını bildirdiği tarih itibarıyla işlemeye başlar. Bu süre içinde itiraz edilmezse, başvuru süresi geçmiş sayılır ve başvurular süresinden dolayı reddedilir. Süreye uyulmaması durumunda başvurunun esastan incelenmesi mümkün olmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ticari sır niteliği iddiası hangi koşullarda idarenin değerlendirmesinde öncelik taşır?
Cevap: Ticari sır iddiası, aşırı düşük teklif açıklamaları sırasında sunulan bilgilerin ve belgelerin paylaşılmasını kısıtlayabilir ancak idare için açıklamaların teknik ve mevzuata uygunluğu esas olup ticari sır itirazı bu değerlendirmede belirleyici olmaz. Yani, açıklamalar teknik anlamda geçerli ve mevzuata uygun değilse, ticari sır iddiası nedeniyle reddin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmaz. Ticari sır, belgelerin gizliliği için önemli olsa da açıklamaların kabul edilmesi için yeterli dayanak sağlamayabilir.
Soru: İhale komisyonları aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken nelere dikkat etmelidir?
Cevap: İhale komisyonları aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken, mevzuat ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygunluk ilkesine bağlı kalmalıdır. Sunulan miktarların teknik gereksinimlerle karşılaştırılması, fiyat tekliflerinin doğruluğu ve mevzuata uygunluğu (örneğin onaylı düzeltme olup olmadığı) titizlikle incelenmelidir. Bu inceleme sonucunda teknik veya mevzuata aykırılık tespit edilirse açıklamalar reddedilebilir; aksi halde açıklamalar uygun bulunabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun yapılmaması halinde hangi hukuki sonuçlar doğabilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun yapılmaması veya idare tarafından usule uygun değerlendirilmemesi, ihale sürecinde itiraz ve uyuşmazlıklara yol açabilir. Ancak usulüne aykırı işlemin doğrudan teklifin geçersiz sayılması veya açıklamanın reddi sonucunu doğurması için somut mevzuat, Tebliğ veya yüksek kurullar kararlarında bunun açıkça belirtilmiş olması gerekir. Uygulamada açıklamaların usulüne uygun yapılmaması, ihale sürecinde itirazlara sebep olmakla birlikte, bu durumun sonucu, somut koşullara göre değişebilir ve her zaman otomatik olarak ihale işleminin iptali anlamına gelmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin itirazen şikayet başvurusunun neden süre yönünden reddedildi?
Cevap: Başvuru sahibi, idarenin karar verme süresi içinde aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin itirazen şikayet başvurusunu yapmamış, karar verme süresi geçtikten sonra başvuruda bulunmuştur. Bu nedenle başvuru, süre kurallarına uygun yapılmadığı için süresi geçtikten sonra yapılmış sayılmış ve süre yönünden reddedilmiştir.
Soru: İhale komisyonu neden başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetti?
Cevap: Komisyon, elektrikli kapsül satış miktarının işin gerektirdiği miktarın yirmide biri kadar olduğunu ve portland çimento fiyat teklifinde onaysız düzeltmeler yapıldığını tespit etmiştir. Bu veriler, açıklamaların mevzuata ve teknik gerekçelere uygun olmadığını gösterdiği için açıklamalar reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi sırasında ticari sır iddiası dikkate alındı mı?
Cevap: Başvuru sahibi ticari sır niteliği iddiasıyla açıklamaların uygun bulunmamasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüşse de, Kurul bu iddiayı esastan değerlendirmemiş; ilgili açıklamaların teknik ve mevzuata uygun olmaması sebebiyle reddine karar vermiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunda, aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin usul hususları nasıl ele alındı?
Cevap: İdari merciler aşırı düşük teklif açıklamalarını Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun şekilde inceledi, açıklamaların gerekçeleri ve dayanakları mevzuata uygun bulunmadı ve onaysız düzeltmeler tespit edildiğinden açıklamalar reddedildi. Bu usule uygunluğa ilişkin başvuru sahibinin itirazı ise başvuru süresi dolduğundan değerlendirmeye alınmadı.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesine yönelik yapılan başvuruda, esas uyuşmazlık teklif açıklamalarının hem yöntemsel açıdan hem de içerik bakımından ihale mevzuatına uygun değerlendirilmediği iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, söz konusu açıklamalarda açık hata yapıldığını ve açıklama isteme sürecinin hukuka aykırı yürütüldüğünü ileri sürmüş; ayrıca bazı belgelerin ticari sır niteliğinde olduğundan hareketle reddin hukuka aykırı olduğunu savunmuştur. Ancak bu iddialar incelenmeden önce, başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
İhale sürecinde yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında, özellikle malzeme miktarı ve fiyat tekliflerinin teknik yeterlilikle bağdaşıp bağdaşmadığı konusu tartışılmıştır. İhale komisyonu, özellikle elektrikli kapsül kaleminde sunulan satış miktarının eldeki işin gerektirdiği miktarın oldukça altında olduğunu ve bu miktarın teklifin ciddiyeti veya gerçekleştirilebilirliği açısından yetersiz kaldığını tespit etmiştir. Bunun yanı sıra portland çimento fiyat teklifinde gerçekleştirilen ancak onay içermeyen düzeltmeler, belgenin güvenilirliğini zedeleyici nitelikte değerlendirilmiştir.
Değerlendirmede, açıklamaların teknik uygunluğunun ötesinde “esaslı unsur” niteliği taşıyıp taşımadığı yönünde bir ölçüt de kurul tarafından dikkate alınmıştır. Açıklamaların dayanağını oluşturan miktar ve fiyat gibi unsurların, teklifin ekonomik değerlendirilmesi üzerinde belirleyici etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu nedenle eksik veya usulüne aykırı şekilde düzenlenen bu unsurlar, sadece şekli hata olarak değil, teklifin bütününü etkileyecek düzeyde esaslı eksiklikler olarak kabul edilmiştir. Böylece açıklamaların reddi somut gerekçelere dayandırılmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi bu başvuru özelinde tartışma konusu yapılmamıştır. Dolayısıyla ihale sürecinde iş deneyimine ilişkin herhangi bir eksiklik ya da değerlendirme sorunundan söz edilmemektedir. Uyuşmazlık, tamamen ekonomik teklifin açıklanması safhasına yoğunlaşmış olup, pilot ortağın rolü ya da iş deneyiminin yeterliliği başvuruya dayalı ihtilafın kapsamına girmemektedir.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan incelemede, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirme süreci, Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen yöntemler çerçevesinde yürütülmüş kabul edilmiştir. Kurul, teklif açıklamalarındaki nicel verilerin teknik gereklilikle örtüşmediğine ve belgelerde usulüne uygun olmayan değişiklikler yapıldığına dikkat çekmiştir. Ancak nihai karar, iddiaların esasına girilmeden önce süresinde yapılmayan başvurunun süre yönünden reddedilmesi suretiyle verilmiştir. Böylelikle hem açıklamaların içeriği hem de başvuru süresine ilişkin unsurlar değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde kesin sonuca ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.