KÜNYE
- Toplantı No: 2022/057
- Gündem No: 43
- Karar Tarihi: 07.12.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1531
- Başvuru Sahibi: Arhat Ener. A.Ş. - Medsan Ener. İnş. ve Mad. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/712038
- İhale Adı: (Yusufeli-Sarıgöl) Ayrım Öğdem İl Yolu Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel İşleri, Köprü İşleri ve Üstyapı İşleri Yapılması (İkmal) İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye formüllerinin usulüne uygun kullanılmaması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğunu, nakliye girdilerinin idari şartnamede belirtilen formüllerle değil fiyat teklifiyle açıklanmasının kabul edilmesi gerektiğini savunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapımında önemli olan nakliye girdilerinin açıklanmasında idari şartnamede belirtilen Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ‘Birim Fiyat Tarifi’ kitabındaki formüllerin kullanılması gerektiğini, başvuru sahibinin ise bu formüller yerine fiyat teklifi alarak açıklama yaptığını tespit etmiştir. Ayrıca, nakliye analiz girdisinde işçilik saati katsayısının 3,50 saat olması gerekirken 2,50 saat kullanılması nedeniyle maliyetin eksik hesaplandığı anlaşılmıştır. Bu teknik içerik ve işin yapım amacına uygunluk açısından yapılan tespitler, açıklamaların mevzuata uygun olmadığını göstermiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, idari şartnamede belirtilen spesifik hesaplama yöntemlerinin yerine teklif fiyatına dayalı açıklama yapılması ihale sürecinde nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdari şartnamede aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılacak hesaplama yöntemleri genellikle bağlayıcıdır ve bu yöntemlere uyulması beklenir. Bu yöntemlerin dışına çıkılarak farklı veya teklif fiyatından türetilen değerlerin kullanılması, teknik açıdan eksik veya hatalı açıklama olarak kabul edilebilir. Kurullar, şartnamede belirtilen yöntemlerin usulüne uygun şekilde uygulanmaması durumunda açıklamaları uygun bulmayarak teklifin reddedilmesini destekleyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik saati katsayısının yanlış uygulanması teklif değerlendirmesinde hangi hukuki riskleri doğurabilir?
Cevap: İşçilik saati katsayısı gibi analiz girdilerinin doğru ve şartnamede öngörülen şekilde kullanılması maliyet hesaplarının gerçekçi olup olmadığının tespiti açısından önemlidir. Yanlış katsayı kullanımı, maliyetin eksik gösterilmesine ve dolayısıyla açıklamaların gerçeği yansıtmamasına yol açabilir. Bu durum, Kurullar tarafından teknik hata ve usulsüzlük olarak görülüp teklifin reddi sonucunu doğurabilir.
Soru: İdari şartnamede belirtilen formüller veya hesaplama esasları aşırı düşük teklif açıklamalarında zorunluysa, bu kurallara uyulmaması halinde teklifin reddedilmesi mevzuata aykırı mıdır?
Cevap: Genel uygulamada, idari şartnamede açıkça belirlenen yöntemlere uyulmaması teknik uygunluk ve açıklama şeffaflığı açısından dikkate alınmakta, bu tür eksiklikler teklifin reddi için geçerli ve mevzuata uygun bir gerekçe olarak kabul edilmektedir. Kurullar, şartname dışı ya da eksik açıklamalar nedeniyle teklifin reddedilmesini haklı bulmaktadır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, nakliye gibi temel girdilere ilişkin formül ve katsayıların kullanılmasının önemi nedir?
Cevap: Nakliye gibi girdiler işin maliyetinde önemli yer tutar ve bunların açıklanmasında şartnamede öngörülen formüllerin ve katsayıların kullanılması, maliyet analizlerinin karşılaştırılabilir ve denetlenebilir olmasını sağlar. Bu kurallara uyulmaması maliyet hesabının dayanağını zayıflatır, tespit ve denetim güçleşir, dolayısıyla açıklamalar uygun bulunmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan analiz yöntemlerinde teknik doğrulukla şartname uygunluğu arasında nasıl bir ilişki vardır?
Cevap: Teknik doğruluk ve şartname uygunluğu birbirini tamamlayan unsurlardır. Açıklamalar hem işin teknik gerçeklerine uygun; hem de idari şartnamede belirtilen format ve yöntemlere uygun olmak zorundadır. Şartname dışı teknik yöntemler ya da eksik hesaplamalar, açıklamaların geçerliliğini zedeler ve bu durum Kurullarca sıklıkla teklifin reddi için temel oluşturur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin nakliye girdilerini Karayolları Genel Müdürlüğü’nün “Birim Fiyat Tarifi” kitabındaki formüller yerine fiyat teklifi üzerindeki değerlerle açıklaması aşırı düşük teklif açıklamalarının neden uygun bulunmamasına yol açtı?
Cevap: İdari şartnamede nakliye girdilerinin açıklanmasında söz konusu kitapta belirtilen formüllerin kullanılması zorunludur. Başvuru sahibi bu zorunluluğa uymayıp kendi fiyat teklifindeki değerlerle açıklama yapınca, Kurul bu yöntemi teknik açıdan işin gerektirdiği usule aykırı bulmuş ve açıklamaları analiz formatına uygun görmemiştir. Bu durum, açıklamaların uygun bulunmamasına sebep olmuştur.
Soru: İşçilik saati katsayısının aşırı düşük teklif açıklamalarında 3,50 saat yerine 2,50 saat olarak kullanılmasının sonuçları nelerdir?
Cevap: Doğru işçilik saati katsayısı maliyet hesabının şeffaflığı ve gerçekçiliği açısından önemlidir. Başvuru sahibinin 2,50 saatlik eksik katsayı kullanması nedeniyle nakliye maliyeti eksik hesaplanmış, bu da açıklamalarda teknik ve içerik açısından hata oluşturmuştur. Kurul, bu eksik hesaplamayı açıklamaların uygun bulunmamasına sebep saymıştır.
Soru: Nakliye formüllerinin usulüne uygun kullanılmaması ve işçilik saati katsayısındaki hata Kurulun teklifin reddedilmesi kararını nasıl etkiledi?
Cevap: Bu iki usulsüzlük birlikte açıklamaların analizlerde öngörülen format ve usule uygun olmadığını ortaya koymuştur. Kurul yapılan teknik tespitlere dayanarak, söz konusu eksikliklerin teklifin geçersiz sayılması için yeterli ve mevzuata uygun olduğu kanaatine varmış ve aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmayışı nedeniyle teklifin reddini hukuka uygun bulmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif gerekçelerini idari şartnamede belirtilen şartlar dışında açıklaması, idari şartnameyi nasıl etkiler?
Cevap: İdari şartnamede nakliye girdilerinin açıklanmasında kullanılacak yöntemler açıkça belirlenmiştir. Bu şartların haricinde açıklama yapılması, şartnamenin bağlayıcı kurallarına uyulmaması anlamına gelir ve bu durum idari şartnamenin ihlali olarak değerlendirilir. Dolayısıyla, başvuru sahibinin şartnamede öngörülmeyen yöntemle açıklama yapması açıklamaların uygun bulunmamasına ve teklifin reddine yol açmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan yöntemlerin, idari şartnamede öngörülen kurallara uygun olmamasından kaynaklanmıştır. Başvuru sahibi, teklifinin reddedilmesine karşı çıkarken, özellikle nakliye girdilerinin açıklanmasında kullanılan yöntemin esas alındığını belirtmiş; bu girdilerin fiyat teklifine dayalı olarak açıklandığını ifade etmiştir. Ancak idari şartnamede, bu açıklamaların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Birim Fiyat Tarifi” kitabındaki formüller kullanılarak yapılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bu çerçevede uyuşmazlık, idari şartname ile uyumsuz açıklama yöntemi kullanılıp kullanılmadığı ve bunun teklifin değerlendirilmesinde ne derece belirleyici olduğuna ilişkindir.
Açıklamanın yetersiz bulunduğu temel hususlardan biri, nakliye gibi maliyet kalemlerinin nasıl hesaplandığıdır. Başvuru sahibi, bu kalemleri fiyat tekliflerine dayalı değerlerle açıklamış; ancak şartnamede yer alan formüllerden sapmıştır. Buna ek olarak, nakliye analizindeki işçilik girdisinde yer alması gereken saat katsayısı hatalı şekilde eksik uygulanmıştır. Kurul, her iki noktayı da analizde usule aykırılığın göstergesi olarak değerlendirmiştir. Nakliye formülünün kullanılmaması, açıklamaların şeffaflığını ve karşılaştırılabilirliğini zayıflatmış; işçilik katsayısındaki yanlışlık ise maliyet hesabında maddi hata oluşturmuştur.
Bu vakada, açıklamalarda yer verilen bilgilerin ihalenin temel teknik kriterlerine uygunluğu kadar, esas unsurların eksiksiz ve doğru biçimde sunulması da önem kazanmıştır. İdari şartnameyle zorunlu hale getirilen hesaplama yöntemlerinden sapılması, açıklamanın dayanağını teknik olarak zayıflatmış; işin içeriğini doğrudan etkileyecek dikkate değer unsurların doğru sunulmaması sebebiyle bu eksiklik “esaslı unsur” niteliğinde değerlendirilmiştir. Dolayısıyla Kurul, açıklamanın yalnızca biçimsel değil, teknik anlamda da kabul edilebilirlik eşiğini karşılamadığını ortaya koymuştur.
Olayda pilot ortağın iş deneyimi gibi teklifi geçerli kılan diğer unsurlar tartışma konusu yapılmamış, değerlendirme yalnızca maliyet açıklamalarındaki yönteme yoğunlaşmıştır. Bu yönüyle karar, teklifin teknik unsurları arasında bazı bileşenlerin uygunluğunun yeterli olmadığını, açıklamanın bütünlüklü yapısı içinde tüm girdilerin şartnameye uygun biçimde ve doğrulukla ortaya konmasının önemli olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak, Kurul’un yaklaşımı teklifin reddine ilişkin işlemin yerindeliği üzerinden değil; açıklamaların yöntemsel ve teknik doğruluğu temelinde şekillenmiştir. Kararda, şartname hükümlerinin bağlayıcılığı açık biçimde esas alınmış ve açıklama işleminin bu hükümlere uygun yapılmaması halinde teklifin geçersiz sayılmasının mevzuata aykırı olmadığı kanaati ortaya konmuştur. Nakliye gibi maliyet belirleyici kalemler açısından öngörülen analiz kurallarına uyulmamış olması ve işçilik saat katsayısındaki açık hata bir araya geldiğinde, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına zemin hazırladığı anlaşılmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.