KÜNYE
- Toplantı No: 2023/042
- Gündem No: 14
- Karar Tarihi: 16.08.2023
- Karar No: 2023/UY.I-1115
- Başvuru Sahibi: Yazıcıoğlu Yol Yapı İnşaat ve Taahhüt Tic. A.Ş. - Genç Yıldız İnşaat Nak. Elekt. Elk. Tek Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası Yol Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü
- İKN: 2023/270970
- İhale Adı: İstanbul Geneli Yollarda Köprü ve Alt-Üst Geçitlerin Yapım, Bakım, Onarım, Boyanması ve Zemin Kaplaması Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki usulsüzlük nedeniyle ikinci teklif sahibinin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan ilk iki istekli tarafından verilen geçici teminatların teklif bedelinin %3’ünden az olduğunu, yeterlik belgelerinin güncel ve mevzuata uygun olmadığını, iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmadığını, bilanço ve iş hacmi kriterlerinin sağlanmadığını, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu ve fiyat dışı unsurların değerlendirilmemesinin kamu kaynaklarının verimli kullanılmasına aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve işlevi kapsamında benzer işlerin köprü, alt-üst geçit yapımı ve onarım işleri olduğu, iş deneyim belgelerinin bu kapsamda değerlendirildiği; imalat kalemleri ve teknik içerik açısından aşırı düşük teklif açıklamalarının idari şartname ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak incelendiği; yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’lik kısmına giren iş kalemleri için açıklama istenildiği ve analiz girdilerinin %3 ve %15 sınırlarına göre sorgulama yapıldığı; motorin girdisinde kullanılan yoğunluk katsayısının mevzuata aykırı olduğu; saatlik asgari ücretin tekliflerde uygun şekilde kullanıldığı; iş hacmi ve bilanço kriterlerinin EKAP üzerinden teyit edilerek yeterlik şartlarının sağlandığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan fiyat analizlerinde hangi unsurların mevzuata uygunluğunun sorgulanması kritik hata riskini azaltır?
Cevap: Fiyat analizlerinde yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin önemli bir kısmı için (örneğin %80) açıklama istenmeli ve bu açıklamalar, ilgili mevzuat ve Kamu İhale Genel Tebliği kriterlerine göre değerlendirilmelidir. Özellikle kullanılan girdilerde (yakıt, işçilik, malzeme gibi) yoğunluk katsayıları, birim fiyatlar ve hesaplama yöntemlerinin mevzuata uygunluğu titizlikle incelenmelidir. Mevzuatla uyumsuz katsayı veya yöntemler, aşırı düşük teklif açıklamalarının geçersiz sayılmasına yol açabilir.
Soru 2: Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin yeterlik şartlarına ilişkin belgelerin değerlendirilmesinde hangi hususlar tereddüte yol açabilir?
Cevap: Yeterlik belgelerinin kapsamı, iş deneyim belgelerinin benzer işe uygunluğu, bilanço ve iş hacmi kriterlerinin EKAP gibi kaynaklardan teyit edilmesi sırasında farklı yorumlar ve eksik bilgiler tereddüt yaratabilir. Belgelerin güncelliği ve mevzuata uygunluğu dikkatle kontrol edilmeli, benzer iş kapsamında değerlendirilecek işlerin kapsamı somut işin niteliği göz önünde bulundurularak doğru belirlenmelidir.
Soru 3: Aşırı düşük teklif açıklamalarında teknik ve mali girdilerin hesaplanmasında hangi hesaplama yöntemleri firmanın teklifinin kabul edilmesini riske atabilir?
Cevap: Girdi yoğunluk katsayılarının ve birim fiyatların usul ve esaslara uygun seçilmemesi, yani mevzuat dışı veya gerçekçi olmayan değerlerin kullanılması, açıklamaların mevzuata uygun bulunmamasına neden olur. Bu da teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir. Teklif sahipleri, maliyet analizlerini mevzuat ve idari şartname doğrultusunda, gerçekçi ve desteklenebilir verilerle hazırlamalıdır.
Soru 4: İhale sürecinde geçici teminatın teklif bedeline oranı neden önemli olup, bu konuda yapılan hatalar nasıl sonuçlanabilir?
Cevap: Geçici teminatın teklif bedelinin altında olması mevzuata aykırıdır ve bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir. Teminat oranları idari şartnamede belirtilen minimumlar dikkate alınarak kontrol edilmeli, düşük teminat veren istekliler ihale dışı bırakılmalıdır. Yanlış veya eksik teminat uygulamaları idari işlemlerin iptaline yol açabilir.
Soru 5: İhale aşamasında fiyat dışı unsurların değerlendirilmemesi hangi riskleri doğurabilir ve mevzuata uygun yaklaşım nasıl olmalıdır?
Cevap: Fiyat dışı unsurların ihale dokümanında yer almasına rağmen değerlendirilmemesi, rekabetin ve şeffaflığın zedelenmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanılmaması gibi sonuçlar doğurabilir; bu durum itiraz ve incelemelere sebebiyet verir. İhale komisyonları fiyat dışı unsurları idari şartnameye uygun biçimde ve tutarlı kriterlerle değerlendirmeli, bu süreci belgeleyerek kararlara yansıtmalıdır. Aksi halde işlemlere itiraz edilme riski artar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi unsur nedeniyle usulsüzlük tespit edilmiştir?
Cevap: İkinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında motorin girdisi için kullandığı yoğunluk katsayısının mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının usulsüz sayılmasına neden olmuştur.
Soru 2: İkinci teklif sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına hangi tespit neden olmuştur?
Cevap: Motorin girdisiyle ilgili aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata aykırı yoğunluk katsayısının kullanılması nedeniyle, teklif mevzuata uygun açıklama yapamamış ve bu yüzden teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru 3: Başvuru sahibi tarafından ileri sürülen geçici teminat, yeterlik belgeleri ve iş deneyim belgeleriyle ilgili iddialar Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, geçici teminatların teklif bedelinin %3’ünden az olmadığı, yeterlik belgelerinin güncel ve mevzuata uygun olduğu, iş deneyim belgelerinin köprü, alt-üst geçit yapımı ve onarım işleri kapsamında uyumlu olduğu sonucuna varmıştır. Bu iddialar yerinde bulunmamıştır.
Soru 4: İhale işlemleri Kurul kararı sonrası hangi aşamada ve nasıl devam edecektir?
Cevap: İkinci teklif sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakıldıktan sonra ihale işlemleri bu aşamadan itibaren mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülecektir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan teknik verilere dayanmaktadır. Başvuru sahibi, teklif bedeli üzerinden sağlanması gereken teminat şartlarının sağlanmadığını, yeterlik belgeleri ile iş deneyim belgelerinin uygun olmadığını ve aşırı düşük teklif kapsamında yapılan açıklamaların usule aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu kapsamda yapılan incelemede, özellikle ikinci sıradaki isteklinin sunduğu teknik açıklamalarda yer alan malzeme girdilerine yönelik hesaplama yönteminin mevzuatla uyumsuz olduğu tespit edilmiştir. Kurul değerlendirmesinde, bu durumun rekabet ve eşit muamele ilkesine aykırılık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İhale süreci kapsamında değerlendirilen iş deneyimi belgeleri, benzer iş tanımı çerçevesinde köprü, alt-üst geçit yapım ve onarım işleri ile ilişkilendirilmiş, böylece bu alandaki deneyim belgelerinin geçerliği kabul edilmiştir. Ancak, iddialar yalnızca iş deneyimi ile sınırlı kalmayıp, geçici teminat oranı, bilanço ve iş hacmi kriterlerini de içermekteydi. Kurul, bu belgelerin EKAP üzerinden teyit edildiğini ve sunulan yeterlik belgelerinin de güncel ve usulüne uygun olduğunu tespit etmiş; bu doğrultuda söz konusu iddialara itibar etmemiştir. Aşırı düşük teklif açıklamaları özelindeki tartışma ise özellikle enerji girdilerine yönelik analizlerin doğruluğu üzerinden şekillenmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde esaslı unsur olarak kabul edilen, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan maliyet analizlerinin doğruluğu konusu bu vakada belirleyici rol oynamıştır. Özellikle motorin girdisinde öngörülen yoğunluk katsayısı, teklifin önemli bir bölümünü etkileyen teknik ve sayısal bir unsur olduğu için açıklamanın geçerliliği üzerinde doğrudan etkili olmuştur. Kurul, kullanılan değerlerin mevzuatta tanımlı sınır ve modellemelere uymadığını tespit etmiş; basit aritmetik farkların ya da önemsiz hesaplama hatalarının değil, teklifin bütünlüğünü etkileyen teknik verilerin esaslı unsur olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde bir yaklaşım sergilemiştir.
Pilot ortağa ilişkin herhangi bir özel vurgunun yapılmadığı olayda, teklifin bütüncül olarak değerlendirildiği görülmektedir. Kurul, iş deneyimi belgelerini, işin niteliği dikkate alınarak benzer işler kapsamında yeterli bulmuş; teknik yeterliğin bununla sağlandığını kabul etmiştir. Bununla birlikte, yeterlik belgelerinin uygunluğuna rağmen, teklifin değerlendirme dışı kalmasına neden olan unsur, teklifin mali boyutundaki teknik analiz hatası olmuştur. Bu da, sadece belgelerin değil, bunların nasıl kullanıldığına ve teklifin finansal yapısına nasıl entegre edildiğine ilişkin değerlendirmelerin önemini ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, ikinci sıradaki isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında, motorin girdisi için kullanılan yoğunluk katsayısının mevzuatla uyumlu olmaması nedeniyle açıklamanın geçerli olmadığını değerlendirmiştir. Belirli teknik girdilere ilişkin hataların, ihale sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikte olduğu kabul edilmiş ve söz konusu isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır. Kurul, ihale işlemlerinin bu aşamadan itibaren yeniden yürütülmesine karar vererek, sürecin hukuka uygun biçimde sürdürülebilmesi için gerekli müdahaleyi yapmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.