KÜNYE
- Toplantı No: 2023/028
- Gündem No: 10
- Karar Tarihi: 10.05.2023
- Karar No: 2023/UY.I-732
- Başvuru Sahibi: Kontrolmatik Tek. Enerji ve Müh. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2022/1419314
- İhale Adı: Asya Bölgesi Kayıp Kaçak ve Basınç Yönetimi Projesi 2
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklifin reddi ve düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı, teklifin mevzuata aykırı olduğu ve yeterlik kriterlerini sağlamadığı iddiasıyla itirazen şikâyette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde Kamu İhale Kanunu 38. madde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 60. madde ve Kamu İhale Genel Tebliği 45. maddesindeki düzenlemeleri esas almıştır. İhale konusu işin yapım amacı ve işlevi kapsamında, teklif edilen iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının mevzuata uygun sunulması gerektiği, işçilik bedellerinin ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmaması gerektiği, fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensubu tarafından düzenlenmesi zorunluluğu ve bu tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olması gerektiği tespit edilmiştir. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının bazı iş kalemlerine ilişkin fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanakları düzenlemediği, bazı fiyat tekliflerinin ise ilgili dönemde satışının bulunmadığı beyan edildiği, bu nedenle açıklamaların mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, yeterlik kriterleri yönünden iş ortaklığı beyannamesi, banka referans mektubu, bilanço rasyoları, iş hacmi ve iş deneyim belgelerinin mevzuata uygun olduğu, teknik katalogların teklif kapsamında sunulduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında maliyet ve satış tutarlarına ilişkin belgelerin düzenlenme zamanı ve düzenleyici kişi kim olmalıdır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarına dayanak oluşturan maliyet ve satış tutarı tespit tutanakları, son ya da bir önceki döneme ait geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmalı ve meslek mensubu (serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir) tarafından düzenlenmelidir. Bu şartların sağlanmaması halinde açıklamalar mevzuata uygun görülmeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif edilen iş kalemlerine ilişkin açıklamaların fen ve sanat kurallarına uygunluğunu sağlamak için nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamaları; teklif edilen iş kalemlerine yönelik detaylı maliyet analizleri ve yapılan satışların gerçekliğine dayandırılmalıdır. Satışların ilgili dönemde yapılmış olması gerekir. Açıklamalarda, iş kalemlerine ait fiyat tekliflerinin somut ve doğrulanabilir belgelerle desteklenmesi gerekir; aksi halde açıklamalar geçersiz sayılabilir.
Soru: Teklif sahibinin yeterlik kriterlerine ilişkin belgeleri mevzuata uygun olsa dahi aşırı düşük teklif açıklamalarının geçersiz sayılması teklifin durumunu nasıl etkiler?
Cevap: Yeterlik belgeleri mevzuata uygun olsa bile, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması halinde teklif reddedilir. Yani yeterlik kriterlerinin sağlanması aşırı düşük teklif değerlendirmesinde olumlu sonuç için tek başına yeterli değildir.
Soru: İşçilik bedellerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi kıstasa göre değerlendirilmesi gerekir ve neden önemlidir?
Cevap: İşçilik bedelleri, ihale tarihindeki yürürlükte olan asgari ücretin altında olmamalıdır. Bu kıstas, teklifin gerçekçilik ve fenni şartlara uygunluğunun bir göstergesidir; aksi halde işçilik bedellerinin düşük gösterilmesi, teklifin aşırı düşük olarak değerlendirilmesine ve açıklamaların geçersiz sayılmasına yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması halinde idarenin ihale sürecinde nasıl hareket etmesi gerekir?
Cevap: Açıklamalar mevzuata uygun bulunmadığında, teklifin reddi zorunludur ve idare, ihale işlemlerini aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmayan kısmı nedeniyle iptal etmeksizin; geçersiz açıklama nedeniyle reddedilen teklifin etkilerinden arındırarak, gerekli düzeltmeleri yapıp ihaleyi mevzuata uygun şekilde sürdürmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi somut noktalarda mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir?
Cevap: İş ortaklığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında özellikle teklif edilen iş kalemlerine ait maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarını düzenlememiş, ayrıca bazı fiyat tekliflerinin dayandığı satışların ilgili vergi beyanname döneminde mevcut olmadığı beyan edilmiştir. Bu durum, açıklamaların mevzuat hükümlerine uygun olmamasına yol açmıştır.
Soru: İş ortaklığının yeterlik kriterleri açısından hangi belgeleri mevzuata uygun bulunmuş ve bu durum ihale sonucunu nasıl etkilemiştir?
Cevap: İş ortaklığının yeterlik açısından sunmuş olduğu iş ortaklığı beyannamesi, banka referans mektubu, bilanço rasyoları, iş hacmi ve iş deneyim belgeleri mevzuata uygun bulunmuş; teknik kataloglar da teklif kapsamında sunulmuştur. Ancak, bu belgelerin uygunluğu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle iş ortaklığının teklifinin reddine engel olmamıştır.
Soru: Kamu İhale Kurulu, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması durumunda hangi düzeltici işlemin yapılmasına karar vermiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sonucuna vararak, bu iş ortaklığının teklifinin reddedilmesine, sonrasında ihale işlemlerinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddiyle birlikte mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesi için düzeltici işlem yapılmasına karar vermiştir.
Soru: İhale konusu yapım işine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik bedellerinin hangi koşulu sağlaması gerektiği belirtilmiş midir?
Cevap: Evet, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarında, işçilik bedellerinin ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmaması gerektiği tespit edilmiş ve bu şartın sağlanması beklenmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu yapım işi kapsamında ortaya çıkan uyuşmazlıkta, temel sorun ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, iş ortaklığının teklifine dayanak olarak sunduğu açıklamaların fen ve sanat kurallarına uygun olmadığını, mevzuat gereklerini karşılamadığını ve bu nedenle teklifin geçerli kabul edilemeyeceğini ileri sürmüştür. Kurul da incelemesini bu çerçevede yaparak, açıklamaların dayanağını oluşturan belge ve bilgilerin usule, süreye ve içerik kurallarına uygunluğunu değerlendirmiştir.
İhale sürecinde en çok tartışılan husus, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulması gereken maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarının sunulmaması ve sunulan bazı tekliflerin de ilgili vergi beyanname döneminde gerçek satışlara dayanmadığının beyan edilmesidir. Bu durum açıklamaların doğruluğu ve denetlenebilirliği açısından ciddi bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca işçilik kalemlerine ilişkin bedellerin, mevzuat gereği ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmaması gerekirken, bu sınırın da gözetilmediği belirlenmiş ve teklifler bu nedenle fiziksel ve ekonomik uygulanabilirlik sınırlarının dışında kalmıştır.
Uyuşmazlıkta, açıklamaların teknik doğruluğundan ziyade, dayanak belgelerinin yasal geçerlilik taşıyıp taşımadığı esaslı unsur olarak ele alınmıştır. Kurul değerlendirmesinde, maliyet ve satış tutarı tutanaklarının yalnızca meslek mensubu tarafından hazırlanması gerektiğini ve bu belgelerin yalnızca içinde bulunulan ya da bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin veriler içermesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Bu belgelerin olmaması ya da yanlış döneme ait olması, açıklamanın bütünsel olarak geçersiz kılınmasına neden olmuş; bu da teklifin reddiyle sonuçlanmıştır. Burada, şekli gibi görünen bir eksikliğin nitelik taşıdığı ve teklifin esasını etkilediği bir duruma işaret edilmiştir.
İş ortaklığı şeklinde katılım sağlayan teklif sahibi bakımından, pilot ortağın iş deneyimi belgeleri ile diğer yeterlik kriterlerinin mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir. Sunulan iş deneyim belgelerine, banka referans mektubuna, bilanço ve iş hacmi verilerine ilişkin herhangi bir eksiklik bulunmamış; ayrıca teknik kataloglar da teklif kapsamında yer almıştır. Ancak bu yeterlik kriterlerinin mevzuata uygun bulunması, aşırı düşük teklif açıklamalarının eksiklikleri nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel olmamıştır. Bu durum, usulüne uygun bir katılımın varlığının tek başına geçerli bir teklif sunumu için yeterli olmadığını bir kez daha ortaya koymuştur.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde yalnızca şekil şartlarına değil, onların ardındaki işlevsel ve denetlenebilir yapıya da dikkat çekmiştir. Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının geçerli olmaması nedeniyle teklifin reddine karar vermiş, ancak ihalenin iptaline gitmeden, teklifin etkilerinden arındırılmış şekilde sürecin devam ettirilmesini öngörerek düzeltici işlem kararı almıştır. Bu yaklaşım, hem kamu yararı ilkesini gözeten bir denge anlayışına hem de aşırı düşük teklif açıklamalarındaki şekli eksikliklerin, eğer esaslı nitelikteyse, teklifin kaderini belirleyebilecek ağırlıkta olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.