KÜNYE
- Toplantı No: 2021/007
- Gündem No: 57
- Karar Tarihi: 17.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-433
- Başvuru Sahibi: Makimsan Asfalt Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/624736
- İhale Adı: 715-08 KK Nolu Silifke-Mut-3BlHdyolu Km:12+100-12+500 Kesimi Heyelan Islahı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında makine bedellerinin piyasa fiyatının üzerinde sabitlenmesi iddiası reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında makine bedellerinin piyasa fiyatının üzerinde sabitlenmesinin mevzuata aykırı olduğunu, bu durumun avantajlı koşulların ortaya konmasını engellediğini ve analizlerin yenilenmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale komisyonunun aşırı düşük teklifleri değerlendirirken yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve avantajlı koşullar gibi hususları dikkate aldığını; iş makineleri analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan makinelerin satın alma bedeli üzerinden yapılabileceğini, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ise sadece resmi rayici bulunmayan makineler için kullanılabileceğini tespit etmiştir. İdare tarafından belirlenen makine fiyatlarının altında başka fiyat kullanılması halinde ise dayanak belgelerin sunulması gerektiği, ancak idarece belirlenen fiyatlarla açıklama yapılması halinde ek belge sunma zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonları aşırı düşük teklif analizlerinde makine bedellerini belirlerken resmi rayiçlerin dışında hangi fiyatları dikkate alabilir?
Cevap: İhale komisyonları, resmi rayiçler bulunmayan makineler için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerini kullanabilir. Ayrıca, isteklinin kendi malı olan makineler için, makinenin satın alma bedeli de geçerli bir fiyat olarak kabul edilir. Ancak, makine bedelleri idarece belirlenen fiyatların altında kullanılacaksa, bunun doğruluğunu ve kaynağını belgelemek gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken idarece belirlenen makine fiyatlarının kullanılması zorunlu mudur, bu durumda ek belge sunulması gerekir mi?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece belirlenen makine fiyatlarının kullanılması tercih edilirse, bu durumda teklif sahibi ek belge sunmak zorunda olmayabilir. İdare fiyatlarını esas alan açıklamalarda, fiyatların mevzuata uygunluğu varsayılır ve ilave belge talebi zorunlu değildir.
Soru: İdare fiyatlarının üzerinde makine bedeli gösterilmesinin aşırı düşük teklif analizlerinin yenilenmesini gerektiren bir sonucu olur mu?
Cevap: Makine bedellerinin idarenin piyasa fiyatlarının üzerinde sabitlenmesi, tek başına aşırı düşük teklif analizlerinin yenilenmesini gerektiren mevzuata aykırı bir durum oluşturmaz. İhale komisyonları teknik çözümler ve ekonomik yapım yöntemleri gibi unsurları da dikkate alarak değerlendirme yapabilir.
Soru: İdarece belirlenen makine fiyatlarının altında fiyat bildiren isteklilerden hangi belgeler talep edilir ve neden?
Cevap: İdarece belirlenen fiyatların altında fiyat gösteren istekliler, teklif ettikleri makine bedellerinin dayanaklarını belgelemekle yükümlüdür. Bu belgeler, makine maliyetinin gerçekçi ve geçerli olduğunu göstermek için gereklidir ve aksi takdirde teklifin değerlendirilmesi sırasında tereddüt doğabilir.
Soru: İsteklilerin kendi makineleri için kullandıkları fiyatların aşırı düşük teklif açıklamalarında kabul edilme koşulları nelerdir?
Cevap: İsteklilerin kendi makineleri için kullandıkları fiyatların aşırı düşük teklif açıklamalarında kabul edilmesi için fiyatların makinenin satın alma bedeli olması yeterli sayılır. Bu durumda, resmi rayiç esas alınmadan açıkça satın alma bedeli gösterilebilir ve ek belge sunma zorunluluğu genellikle doğmaz. Ancak maliyetin gerçek dışı olduğuna dair şüphe varsa, inceleme yapılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi, makine bedellerinin piyasa fiyatının üzerinde sabitlenmesinin aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir. Kurul bu iddiayı nasıl değerlendirmiştir?
Cevap: Kurul, ihale komisyonunun aşırı düşük teklifleri yapım yönteminin ekonomik olması, teknik çözümler ve avantajlı koşullar açısından değerlendirdiğini belirtmiştir. Makine bedellerinin resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan makinelerin satın alma bedeli üzerinden açıklanmasının mevzuata uygun olduğunu; resmi rayiçi olmayan makineler için ise üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılabileceğini tespit etmiştir. İdarenin belirlediği fiyatlarla açıklama yapılması halinde ek belge sunulması zorunlu olmadığından, başvuru sahibinin iddiası reddedilmiştir.
Soru: İdare tarafından belirlenen makine fiyatlarından daha düşük bir fiyatla aşırı düşük teklif açıklaması yapılması halinde ne tür bir belge sunulması gerekir?
Cevap: İdare tarafından belirlenen makine fiyatlarının altında bir fiyat kullanılması durumunda, dayanak olarak gerekli belgelerin sunulması gerekir. Bu belgeler, teklif edilen fiyatın doğruluğunu ve makine bedelinin niteliğini kanıtlamak amacıyla istenir.
Soru: Başvuru sahibinin iddiasında belirtilen “makine bedellerinin piyasa fiyatının üzerinde sabitlenmesi” nedeniyle aşırı düşük teklif analizlerinin yenilenmesi talebinin hukuki dayanağı nedir?
Cevap: Kurulun değerlendirmesine göre, makine bedellerinin idare tarafından belirlenen fiyatlarla sabitlenmesi mevzuata uygundur ve açıklamalarda bu fiyatların kullanılması halinde ek belge sunma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle, makine bedellerinin piyasa fiyatının üzerinde sabitlenmesinin aşırı düşük teklif analizlerinin yenilenmesini gerektiren bir hukuki gerekçesi olmadığı sonucuna varılmıştır.
Soru: Kurulun aşırı düşük teklif açıklamalarında makine bedellerine ilişkin kabul ettiği fiyat kriterleri, isteklilerin kendi makineleri için de geçerli midir?
Cevap: Evet, Kurul isteklilerin kendi malı olan makineler için satın alma bedelini esas almalarının mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. Bu durumda, makine bedelleri resmi rayiçlere bağlı kalmaksızın, mevcut satın alma bedeli üzerinden açıklanabilir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamalarında makine bedellerinin idare tarafından sabitlenen fiyatlar üzerinden ve piyasa fiyatlarının çok üzerinde gösterilmesinin mevzuata uygun olup olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, bu durumun avantajlı koşulların ortaya konmasına olanak tanımadığını, rekabeti sınırladığını ve açıklamaların geçerliliğini etkilediğini öne sürerek, analizlerin yeniden yapılmasını talep etmiştir. Böylelikle uyuşmazlık, teknik maliyet kalemleri içinde yer alan makine bedellerinin açıklanma biçimiyle, açıklamanın inandırıcılığı arasındaki denge ekseninde şekillenmiştir.
İhale sürecinde tartışılan esas konu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında makine girdilerine ilişkin maliyetlerin hangi kaynaklara dayanılarak ortaya konulabileceği ve bu çerçevede açıklamaların yeterli kabul edilip edilemeyeceğidir. Başvuru sahibinin iddiası, idarece belirlenen makine fiyatlarının piyasanın üzerinde olduğu ve bu fiyatların sabit tutulmasının, teklif sahiplerinin kendi maliyet avantajlarını gösterme imkanını ortadan kaldırdığı yönündedir. Ancak bu iddialar, açıklamanın dayandığı belge türleri ile idare tarafından tanınan ölçütlere uygunluk bakımından değerlendirilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde “esaslı unsur” kavramı doğrudan tartışılmadıysa da, kararın gerekçesi içinde örtük biçimde bu kavrama yaklaşılmıştır. Aşırı düşük tekliflerin geçerli sayılması için açıklamaların yapıma ilişkin ekonomik yöntemler, teknik çözümler ve maliyet avantajlarını yansıtması beklenmektedir. Ancak makine fiyatlarının sabit tutulması, Kurulun yaklaşımına göre bu gereklilikleri ortadan kaldırmaz. Zira idarece belirlenen fiyatların kullanılması halinde, açıklamanın doğruluğunu kanıtlayacak ek belgelerin sunulması gerekmemekte, dolayısıyla teklif sahibinin açıklamasının varsayılan geçerliliği korunmaktadır. Bu çerçevede, idare fiyatlarının piyasa üzerinde oluşu, açıklamayı esaslı biçimde sakatlayan bir unsur olarak görülmemiştir.
Vaka özelinde pilot ortak veya iş deneyimine ilişkin doğrudan bir değerlendirme bulunmamaktadır. Kararın ana ekseninde teknik gider kalemlerinden biri olan makine bedelleri yer almakta, isteklilerin sundukları açıklamaların idarece belirlenmiş parametrelerle değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorgulanmaktadır. Dolayısıyla firmaların kapasite yeterliği ya da iş deneyimine dayalı bir uyuşmazlık başlıkta yer almamış, Kurulun değerlendirmesi de bu bağlamda yürütülmemiştir.
Sonuç olarak Kurul, idarece belirlenen makine fiyatlarının kullanılması halinde isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygun sayılacağını; bu durumda ek belge sunma zorunluluğu doğmadığını ve bu yöntemin rekabeti olumsuz etkilemediğini belirtmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin, idarenin makine fiyatlarını piyasa değerlerinin üzerinde sabitlemesi nedeniyle açıklamaların geçersiz sayılması gerektiği yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır. Kurulun yaklaşımı, ihale komisyonlarının teknik çözümleri bütünsel olarak değerlendirme yetkisini vurgularken; idarenin belirlediği maliyet parametrelerinin sınır teşkil ettiğini de kabul ederek, açıklama sisteminin istikrarını koruma yönünde olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.