KÜNYE
- Toplantı No: 2023/040
- Gündem No: 10
- Karar Tarihi: 02.08.2023
- Karar No: 2023/UY.I-1065
- Başvuru Sahibi: Evsa Taahhüt İnşaat Proje Mühendislik Müşavirlik Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Kilis Belediye Başkanlığı
- İKN: 2023/122835
- İhale Adı: İmar Yolları Açılması, Yağmursuyu Hattı ve Betonarme Menfez Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mal sahibi olmadığını tevsik edememesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı yapıldığını ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale üzerinde bırakılan istekli, ekskavatör (300 HP), kazıcı yükleyici ve titreşimli silindir için kendi malı edinme bedeli ile açıklama yapmış ancak bu makinelerin kendisine ait olduğunu gösteren noter tespit tutanağı veya meslek mensubu raporu sunmamıştır. Sunulan kira sözleşmeleri ve ruhsatlar ise makinelerin isteklinin malı olmadığını göstermektedir. Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmamış, mazot fiyatları ise EPDK tarafından belirlenen fiyatların %90 altına düşmemiştir. İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması usulü ve açıklama istenen iş kalemleri mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında belirtilen iş makinelerinin isteklinin malı olduğunu göstermek için hangi tür belgeler sunulmalıdır?
Cevap: İş makinelerinin isteklinin malı olduğunu kanıtlamak amacıyla genellikle noter tespit tutanağı veya ilgili meslek mensubu tarafından hazırlanan kesin ve resmi nitelikteki raporlar talep edilir. Kira sözleşmeleri, ruhsatlar veya benzeri belgeler genellikle makinelerin mülkiyetini değil kullanım hakkını gösterdiği için mal sahipliğinin tevsikinde yeterli sayılmaz.
Soru: İhalelerde aşırı düşük teklif sorgulamasında idare hangi esaslara göre açıklama talep edebilir ve değerlendirme yapabilir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif gerekçelerini açıklaması için teklif sahibinden, önceden belirlenen iş kalemleri üzerinden ve mevzuata uygun kriterlerle açıklama isteyebilir. Sorgulama süreci, işçilik, malzeme, iş makinesi kullanımı gibi kalemleri kapsayabilir. Bu açıklamaların usul ve kapsamı, ihaleye ilişkin ilgili mevzuat ve uygulama esasları çerçevesinde yapılmalıdır.
Soru: İşçilik ve yakıt (mazot) fiyatlarının aşırı düşük teklif sorgulamasında değerlendirilmesinde hangi kriterler dikkate alınır?
Cevap: İşçilik fiyatlarında ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücret esas alınarak, teklif edilen ücretin bunun altında olmaması aranır. Mazot fiyatları ise ilgili dönem için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) açıkladığı fiyatlar baz alınarak, genellikle belirlenen oranın altında olmaması beklenir. Bu kıstaslara uyan tekliflerin bu yönleri aşırı düşük olarak değerlendirilmeyebilir.
Soru: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında ileri sürdüğü mal sahipliğine dair belgelerin yetersizliği teklifin akıbetini nasıl etkiler?
Cevap: Mal sahipliğini yeterli şekilde tevsik edemeyen isteklilerin söz konusu açıklamaları güvenilir bulunmaz ve bu durum tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. İdare, aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan belgelerin doğruluğunu ve yeterliliğini mutlaka denetlemelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması sonrasında yapılan itirazlarda, sorgulamanın usulüne uygunluğu nasıl bir etkiye sahiptir?
Cevap: İtirazlarda aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata, ihale dokümanına ve belirlenen usullere uygun yapılması önemlidir. Usulüne uygun yapılmış sorgulamalar, açıklamalara dayanılarak verilen kararları güçlendirir ve itirazlarda reddedilme olasılığını artırır. Usul eksiklikleri ise kararların iptaline sebep olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli, aşırı düşük teklif açıklamalarında iş makinelerinin kendisine ait olduğunu nasıl tevsik etmeliydi?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan istekli, aşırı düşük teklif açıklamasında belirttiği iş makinelerinin kendisine ait olduğunu, noter tespit tutanağı veya meslek mensubu tarafından düzenlenmiş rapor gibi resmi ve kesin nitelikte delillerle tevsik etmek zorundaydı. Kira sözleşmeleri veya ruhsatlar ise makinelerin isteklinin malı olmadığını gösterdiği için yeterli kabul edilmedi.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ve mazot fiyatlarına dair tespitlerin ihale kararına etkisi ne olmuştur?
Cevap: İsteklinin işçilik fiyatları ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında olmadığı ve mazot fiyatlarının EPDK tarafından belirlenen fiyatların %90’ının altına düşmediği tespit edilmiş, bu kısımlar itibarıyla aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata aykırı bulunmamıştır. Dolayısıyla bu yönlerden teklif değerlendirme dışında bırakılmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı olduğu iddiası ne şekilde sonuçlanmıştır?
Cevap: Kurul tarafından yapılan incelemede idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne ve açıklama istenen iş kalemlerine uygun yapıldığı, dolayısıyla bu iddianın haklı olmadığı ve reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında iş makinelerinin tevsik edilememesi üzerine ne yapılmıştır?
Cevap: İsteklinin iş makinelerini kendisine ait olduğunu yeterince kanıtlayamaması nedeniyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, bu sebeple ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına dayanmakta olup, temel sorun, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde kullandığını belirttiği iş makinelerinin mülkiyetini belgeleyip belgeleyemediğidir. Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını hatalı yürüttüğünü ve bu isteklinin açıklamalarının yetersiz olduğunu ileri sürmüştür. Yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, idarenin sorgulama usulüne, açıklama istenen kalemlere ve değerlendirmenin genel çerçevesine dair inceleme yapılmış, uyuşmazlık bu yönüyle ele alınmıştır.
Somut olayda tartışma, iş deneyimi kapsamında değil, aşırı düşük teklif açıklamasında gösterilen maliyet unsurlarının gerçeğe uygun şekilde tevsik edilip edilmediğine odaklanmıştır. Özellikle iş makinelerinin maliyetlerinin düşük gösterildiği iddiası üzerine yapılan sorgulamada, ilgili makinelerin isteklinin kendi malı olduğu belirtilmiş, böylece gider kalemlerinden tasarruf sağlandığı savunulmuştur. Ancak bu mal sahipliğinin ispatı konusunda noter tespit tutanağı ya da meslek mensubu raporu gibi resmi ve bağlayıcı belgeler yerine, kira sözleşmeleri ve ruhsat gibi ikincil nitelikte belgeler sunulmuş; bu da makinelerin fiilen isteklinin malı olmadığını ortaya koymuştur.
Bu vakada Kurul, teklifin esaslı bir unsuruna yönelik somut bir eksiklik tespit etmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamaları, isteklinin teklifinin dayanağını oluşturan temel unsurlardır ve bu unsurların doğruluğu, teklifin güvenilirliğine doğrudan etki eder. Bir makinenin isteklinin malı olup olmadığı, teklif ettiği maliyetin gerçekçiliğini belirleyen kritik bir değişkendir. Dolayısıyla, mülkiyetin yeterince tevsik edilememesi, açıklamanın bütünü üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olmuş, yalnızca şekli bir eksiklik olarak değerlendirilmemiştir.
Pilot ortak veya benzeri bir yapılandırmada isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında, maliyet düşüklüğünü izah eden temel argümanın makinelerin kendi mülkiyeti olduğu yönünde kurulmasında, bu mülkiyetin ispatı hayati öneme sahiptir. Kurulun değerlendirmesinde belirtilen belgeler, maddi gerçekliği göstermeye elverişli bulunmadığı için teklifin tamamı bu gerekçeyle dışlanmıştır. İşçilik ve yakıt gibi diğer maliyet kalemlerinde olağan dışı bir düşük tutar ortaya konmadığı tespit edilse de, makinelerle ilgili açıklamanın yetersizliği teklifin reddine sebebiyet vermiştir.
Son olarak, Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını usule ve mevzuata uygun yürüttüğünü, sorgulama konusu iş kalemlerinin yerindeliğini kabul etmiş ve başvuru sahibinin bu yöndeki iddialarını yerinde görmemiştir. Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarında yer alan makinelerin mülkiyetine dair tevsik bakımından öngörülen usulün sağlanamaması, değerlendirme dışı bırakılma sonucunu doğurmuştur. Sonuç olarak, ihale işlemlerinin bu nedenle yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.