KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-698
- Başvuru Sahibi: Özber Loj. İnş. Tic. Ltd. Şti. - Örensan İnş. Elek. Nak. İş Mak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Udk Müh. Müş. İnş. Nak. Tem. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/403529
- İhale Adı: Eskişehir - Sarıcakaya - Nallıhan İl Yolu Km: 2+500 - 41+855 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygunluğu, sunulan belgelerin noter onay şartları ve teknik kriterlere uygunluk esasına göre reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması gerektiğini, özellikle iş makinelerinin ruhsat ve teknik belgelerinin yeterli olduğunu, fiyat tekliflerinin geçerli olduğunu ve belgelerin mevzuata uygun sunulduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacına ve teknik içeriğine ilişkin olarak, dozer ve ekskavatör gibi iş makinelerinin motor gücü ve teknik özelliklerinin ruhsat ve meslek mensubu raporlarıyla tevsik edilmesi gerektiğini; ayrıca, fiyat tekliflerinin üçüncü kişilerden alınan belgelerle desteklenmesi ve bu belgelerin noter onaylı, aslına uygunluk şerhli olması gerektiğini tespit etmiştir. İdari şartnamede belirtilen kendi malı olma şartları ve belgelerin sunuluş şekli mevzuat hükümleriyle uyumlu olarak değerlendirilmiştir. Akaryakıt girdisi için sunulan fiyat teklifinin EPDK fiyatlarının %90 altına düşmediği, dolayısıyla uygun olduğu belirlenmiştir. Bazı belgelerde noter onayında aslına uygunluk şerhi bulunmaması veya kapasite raporunu onaylayan kişinin yetkili olmaması gibi eksiklikler tespit edilmiştir. Ayrıca, amortisman hesabında kullanılan makine gücünün teknik olarak uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan belgelerin noter onaylı ve aslına uygunluk şerhli olması neden önem taşır ve onay eksikliği ne tür sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Noter onaylı ve aslına uygunluk şerhli belgeler, belgelerin gerçekliğini ve doğruluğunu teyit eder. Bu güvence sağlanmadığında, ihale komisyonu belgelerin doğruluğundan şüphe duyabilir ve sunulan açıklamaları yeterli bulmayabilir. Sonuç olarak, eksik veya uygun olmayan noter onayları, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddine yol açabilir.
Soru: İş makinelerinin teknik özelliklerini belgeleyen raporların mutlaka meslek mensubu tarafından düzenlenmesi neden zorunludur ve bu şartın sağlanmaması nasıl değerlendirilir?
Cevap: Teknik kriterlerin doğru ve objektif şekilde tespit edilmesi için raporların yetkili teknik kişilerce hazırlanması gerekir. Eğer raporlar yetkili meslek mensubu tarafından düzenlenmemişse, teknik özelliklerin güvenilirliği tartışmaya açılır ve bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesine sebep olur.
Soru: Fiyat tekliflerinin aşırı düşük bulunmasının açıklanmasında üçüncü taraf belgelerinin kullanılması zorunlu mudur ve bu belgelerin nasıl bir niteliğe sahip olması beklenir?
Cevap: Üçüncü taraf belgeleri, fiyat tekliflerinin gerçekçi ve piyasa koşullarına uygun olduğunu desteklemek için önem taşır. Bu belgelerin noter onaylı veya aslına uygunluk şerhli olması beklenir. Eksik veya teyidi zayıf belgeler, teklifin aşırı düşük olup olmadığının kesin olarak anlaşılamamasına neden olur ve açıklamaların reddedilmesine yol açabilir.
Soru: İdari şartnamede belirtilen kendi malı olma şartının aşırı düşük teklif değerlendirmesine etkisi nedir ve bu belgenin sunuluş şekli neden önemlidir?
Cevap: İş makinelerinin kendi malı olduğunun kanıtlanması, amortisman ve teknik kapasite hesaplarında esas alınır. Bu şartın idari şartnamede belirtilmesi, ihale komisyonunun belli belge türleri ve usulüne uygunluk açısından denetim yapmasına yol açar. Belgenin mevzuata uygun şekilde, örneğin noter onaylı olarak sunulmaması, açıklamaların reddini doğurabilir.
Soru: Amortisman hesabında teknik kriterlere uyulmaması durumunda aşırı düşük teklif açıklamalarının geçerliliği nasıl etkilenir?
Cevap: Amortisman hesabında kullanılan teknik ölçütlerin işin yapım amacı ve şartlarına uygun olmaması, maliyet hesaplarının gerçek dışı ve yanıltıcı olduğu anlamına gelir. Böyle bir durumda, açıklamalar güvenilir bulunmayabilir ve komisyon tarafından reddedilmesine neden olabilir. Teknik esaslara uygunluk, açıklamaların kabulü için kritik bir unsurdur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetme gerekçesi olarak gösterdiği noter onaylı belgelerde aslına uygunluk şerhi eksikliği başvuru sahibi açısından ne anlama gelmiştir?
Cevap: Noter onaylı belgelerde aslına uygunluk şerhi bulunmaması nedeniyle ihale komisyonu, belgelerin doğruluğu ve güvenilirliği konusunda tereddüt yaşamış, bu yüzden aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmamıştır. Başvuru sahibi tarafından sunulan belgeler noter onay şartlarına tam olarak uymadığı için açıklamalar geçersiz sayılmıştır.
Soru: İş makinelerinin teknik özelliklerinin tevsiki neden başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinde belirleyici olmuştur?
Cevap: Teknik özelliklerin yeterince ve mevzuata uygun şekilde tevsik edilmemesi, özellikle makine gücünün meslek mensubu raporlarıyla belgelenmemesi, komisyonun işin gerektirdiği standardı karşılamadığı sonucuna varmasına yol açmıştır. Bu nedenle açıklamalar teknik yönden yetersiz bulunmuş ve aşırı düşük teklif kabul edilmemiştir.
Soru: Akaryakıt girdisi fiyat teklifinin değerlendirilmesinde hangi kriterlerin sağlanması nedeniyle bu kısım uygun bulunmuştur?
Cevap: Akaryakıt girdisi için sunulan fiyat teklifinin, EPDK fiyatlarının yüzde 90 altına düşmemesi nedeniyle fiyat açısından mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu yüzden akaryakıt girdisi ile ilgili açıklamalar reddedilmemiştir.
Soru: Amortisman hesabında teknik uyumsuzlukların tespiti sonucunda hangi hukuki sonuca varılmıştır?
Cevap: Amortisman hesabında kullanılan makine gücünün teknik olarak uygun olmaması, hesaplama esaslarının doğru uygulanmadığını göstermiştir. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamasının güvenilirliğini zedelemiş ve komisyonun açıklamaları reddetmesine neden olmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, başvuru sahibinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan belgelerin, gerek şekil yönünden gerekse içerik bakımından yeterli görülmemesi üzerine ortaya çıkmıştır. Özellikle iş makinelerine ilişkin teknik belgeler, fiyat tekliflerinin sunuluş şekli ve amortisman hesabının dayandığı teknik kriterler, ihale komisyonu tarafından detaylı biçimde ele alınmış, belgelerin güvenilirliğinin ve açıklamaların doğruluğunun sorgulanmasına yol açmıştır. Başvuru sahibi bu değerlendirmeleri yerinde bulmayarak belgelerinin mevzuata ve şartnameye uygun olduğunu ileri sürmüş ve açıklamalarının kabul edilmesi gerektiğini savunmuştur.
Uyuşmazlıktaki önemli noktalardan biri, iş makinelerine ilişkin teknik belgelerin ve fiyat tekliflerinin sunuluş şekline ilişkindir. Bazı belgelerde noter onayında aslına uygunluk şerhinin yer almaması dolayısıyla doğruluklarının teyit edilemediği değerlendirilmiş, bu da belgelerin geçerliliği üzerinde ciddi bir kuşku yaratmıştır. Ayrıca, makinelerin motor gücü gibi teknik kapasitesini gösterdiği iddia edilen belgelerin yetkili meslek mensupları tarafından düzenlenmemiş olması, açıklamaların teknik yeterlilik açısından esaslı eksiklikler taşıdığını ortaya koymuştur. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin de aynı şekilde yeterli belge niteliği taşımadığı tespit edilmiştir, çünkü bu belgelerin mevzuatın öngördüğü şekil şartlarına tam anlamıyla uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Kurul değerlendirmesinde “esaslı unsur” kavramı, belgelerin bilgi içeriğinden çok, o bilgilerin güvenilirliğini objektif biçimde ortaya koyan yöntem ve kaynaklarla ilgilidir. Bu vakada noter onayı bulunmayan yahut uygun şerhi taşımayan belgelerle yapılan açıklamaların, esaslı unsur açısından yetersiz kaldığı görülmektedir. Diğer bir ifadeyle, teklifin gerçekliğini ve uygulanabilirliğini gösterecek nitelikte olmayan açıklamalar, yalnızca şekilsel eksiklik nedeniyle değil, dayanakların güven kazandırmaması nedeniyle de yetersiz bulunmuştur. Bu, özellikle fiyat oluşturma kalemlerine ilişkin her belgenin, sadece var olmasıyla değil, teyit edilebilirliğiyle birlikte anlamlı olduğunu ortaya koymuştur.
Vaka kapsamında iş makinelerine ilişkin açıklamalar, bir yandan kendi malı olma ve amortisman hesabıyla doğrudan ilişkili, diğer yandan işin teknik gerekliliklerini sağlama bakımından değerlendirilmiştir. Başvuru sahibinin sunduğu iş makinelerine ait belgelerde motor gücünü, donanım özelliklerini ve sahipliği ispatlayan kayıtların güvenilir biçimde yer almaması, amortisman hesabının da sağlıklı olup olmadığı yönünde tereddüt yaratmıştır. Özellikle amortisman hesabında dikkate alınan makine özellikleri ile meslek mensubu raporlarındaki gerçek durum arasında teknik uyumsuzluk bulunması, maliyet hesaplamasında esas alınması gereken değerlerin tutarsız olduğunu göstermiştir. Bu durum, açıklamaların salt biçimsel değil, yapısal bir yetersizliğe işaret ettiğini ortaya koymaktadır.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede ihale komisyonunun yaklaşımını isabetli bulmuş ve başvuru sahibinin iddialarını yerinde görmemiştir. Değerlendirme sırasında sadece sunulan belgelerin varlığına değil, o belgelerin şartnameye, teknik gerekçelere ve şekil kurallarına uyum derecesine odaklanılmıştır. Noter onaylı belgeler üzerindeki şerh eksiklikleri, teknik belgelerin meslek mensubu imzası taşımaması ve amortisman hesabında kullanılan teknik verilerin işin ihtiyaçlarıyla örtüşmemesi gibi unsurlar, başvuru sahibinin bütüncül açıklamalarının reddedilmesine yol açmıştır. Kurulun bu yaklaşımı, aşırı düşük teklif açıklamalarının yalnızca maliyet tutarlılığıyla değil, bu tutarlılığı ortaya koyan gerekçelerin niteliğiyle de değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha göstermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.