KÜNYE
- Toplantı No: 2023/028
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 10.05.2023
- Karar No: 2023/UY.II-742
- Başvuru Sahibi: Aydın DEMİRTAŞ
- İhaleyi Yapan İdare: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2023/56937
- İhale Adı: Ankara İli Çankaya İlçesinde Bulunan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Merkez Yerleşkesi A Blok 6. Kat ve 8. Katta Çeşitli Tadilatların Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında eşitlik ilkesine aykırılık ve usul eksikliği nedeniyle işlemin yenilenmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklaması istenen isteklilerin eşit şekilde sorgulanmadığını, açıklamaların mevzuata aykırı olduğunu ve işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklamaları tüm aşırı düşük teklif sahiplerinden eşit şekilde istememiş, bazı isteklilere ek süre ve farklı yazılar göndermiştir. Ayrıca, açıklama istenilen iş kalemleri ve analiz girdileri yazılarda belirtilmemiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 ve devamı maddeleri uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdilerinin tutar ve oranları belirlenerek, eşitlik ilkesine uygun şekilde açıklama istenmesi gerekmektedir. Bu usul ve eşitlik ilkesine aykırılık tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken iş kalemleri ve analiz girdilerinin açıkça belirtilmemesinin uygulamada yol açtığı sorunlar nelerdir?
Cevap: İş kalemleri ve analiz girdileri belirtilmeden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi, isteklilerin hangi unsurların sorgulandığını net olarak bilmemesine yol açar. Bu durum, açıklamaların somut ve ölçülebilir verilere dayanmasını engeller, şeffaflık ve eşitlik ilkelerine aykırılık doğurabilir. Sonuç olarak, yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması usul yönünden eksik sayılır ve işlemin iptali ya da yenilenmesi gerekebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken bütün isteklilere eşit ve aynı kapsamda açıklama talep edilmezse ne tür hukuki sonuçlar oluşur?
Cevap: Açıklama istenen iş kalemleri ve analiz girdileri kapsamının değişken olması veya açıklama talebinin sadece bazı isteklilere yöneltilmesi, eşit muamele ilkesinin ihlali anlamına gelir. Bu durum, yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının geçerliliğini zedeler; ihalenin yenilenmesi veya ilgili işlem basamaklarının yeniden yapılması gerekebilir.
Soru: İhale komisyonlarının aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama talep ederken dikkat etmesi gereken temel usuller nelerdir?
Cevap: Komisyon, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden önce hangi iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin sorgulanacağı konusunda somut ve ölçülebilir kriterler belirlemeli; açıklama talebini bütün isteklilere eşit, şeffaf ve aynı şekilde iletmelidir. Bu usullere uyulmaması halinde yapılan sorgulama usul eksikliğine dayanarak iptal edilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması sırasında açıklama istenen iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Açıklama istenen iş kalemleri, genellikle yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını (örneğin %80 ve üzeri) oluşturan kalemler olmalıdır; aksi halde sorgulamanın kapsamı belirsiz kalabilir. Bu aşamada, büyük oran tutan iş kalemlerinin her istekliden eşit şekilde açıklanması gerekir. Bu uygulama hem eşitlik hem de şeffaflık ilkeleri açısından önem taşır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasından kaynaklanan usul hataları itirazen şikayet sürecinde başvuru bedelinin iadesi için nasıl değerlendirilir?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunda yalnızca usule ilişkin belirli ihlaller tespit edilse bile, başvuruda ileri sürülen tüm iddiaların kabul edilmesi ve önemli bir hak kaybı söz konusu olması beklenir. Sadece aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin usul eksikliği sebebiyle işlemin yenilenmesine karar verilmesi, başvuru bedelinin iadesi için yeterli görülmeyebilir. Bu nedenle, usul hatasının kapsamı ve sonuçlarına göre iade konusu ayrıca değerlendirilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklamalarını sadece bazı isteklilerden eşit olmayan şekilde istemesi ihale sürecinde ne tür bir hukuki sonuç doğurur?
Cevap: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklaması talebini sadece bazı isteklilerden ve eşit şekilde yapmaması, eşitlik ilkesine aykırı olduğu için aşırı düşük teklif sorgulama işleminin mevzuata uygun yapılmaması sonucunu doğurur ve ihale işleminin yenilenmesi gerekliliğini ortaya çıkarır.
Soru: Açıklama yazılarında iş kalemleri ve analiz girdilerinin belirtilmemesi ihale açısından neden sorun teşkil etmiştir?
Cevap: İş kalemleri ve analiz girdilerinin açıklama yazılarında açıkça belirtilmemesi, isteklilerin aşırı düşük tekliflerini açıklama konusunda şeffaf ve somut veri sunmalarını engellediği için sürecin mevzuata uygun yürütülmediği anlamına gelir; böylece aşırı düşük teklif sorgulamasında usul eksikliği ortaya çıkar.
Soru: Başvuru sahibinin işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olduğu iddiası neden tam anlamıyla kabul edilmemiştir?
Cevap: Çünkü başvuru sahibinin işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olduğu iddiası yalnızca bu vakada aşırı düşük teklif sorgulamasının eşitlik ilkesine aykırı yapılması nedeniyle reddedilmiş; dolayısıyla bu iddia usul ve esas yönünden inceleme ve kabul aşamasına geçmemiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmamasının sebebi nedir?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunda bulunan kişinin tüm iddiaları haklı bulunmadığı için, sadece aşırı düşük teklif sorgulamasında usul hatası tespit edilmiş ve bu nedenle şikayet başvuru bedelinin iadesi koşulları oluşmamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye konu uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi isteklilerden ve ne şekilde istendiği meselesine dayanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale komisyonunun tüm aşırı düşük teklif sahiplerine aynı koşullarla açıklama talebinde bulunmadığını, bazı isteklilere farklı içerikte ya da sürede yazılar gönderildiğini, ayrıca açıklama taleplerinde hangi iş kalemleri ve analiz girdilerinin açıklanmasının istendiğinin açıkça belirtilmediğini ileri sürmüştür. Uyuşmazlık, bu durumun istekliler arasında rekabet eşitliğini zedeleyip zedelemediği ve teklif sorgulamasının mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediği noktasında yoğunlaşmıştır.
İhalenin bu aşamasında asıl tartışma, iş deneyimi veya teknik yeterlikten ziyade, tekliflerin ekonomik açıdan elverişli olup olmadığının değerlendirilmesinde izlenen yönteme ilişkindir. Komisyonun bazı isteklilere belirli iş kalemleriyle ilgili açıklama yapma yükümlülüğü getirmemesi veya bu kalemlerin açıklama yazılarında açıkça belirtilmemesi, açıklama yapacak firmaların hangi unsurların sorgulandığını önceden bilmemelerine neden olmuştur. Bu eksiklik, açıklamaların ölçülebilir ve somut verilere dayandırılmasını zorlaştırmakta ve bu yönüyle ciddi bir usul eksikliğinin varlığına işaret etmektedir.
Esaslı unsur kavramı bağlamında, yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerinin sorgulanması aşırı düşük teklif incelemesinin esaslı bölümünü oluşturmaktadır. Kurul bu vakada, söz konusu iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin %80’ini aştığını ve bu kalemlere ilişkin açıklamaların tüm isteklilerden eşit şekilde talep edilmediğini tespit etmiştir. Dolayısıyla, sadece şekli bir usul hatasından ibaret olmayan bu durum, doğrudan tekliflerin kıyaslanmasını ve ihale sonucunun güvenilirliğini etkileyebilecek ölçüde önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
İhalenin bu kısmında pilot ortağın ya da özel bir isteklinin iş deneyimi gibi teknik yeterlik unsurları değil, teklifin makul olup olmadığı yönüyle yapılan değerlendirme ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle, analiz iş deneyimi boyutundan ziyade, tüm isteklilere gönderilen açıklama taleplerinin kapsamı ve yöntemi yönünden yapılmıştır. Kurul kararı, bu yönüyle teknik yeterlik değil, ekonomik değerlendirme sürecindeki eşitlikten sapmayı incelemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, tüm isteklilerden yaklaşık maliyeti oluşturan esaslı iş kalemlerine ilişkin açıklamaların aynı usullerle istenmemesini ve açıklama yazılarında yeterli teknik bilginin yer almamasını açıkça eşitlik ilkesine ve ihale mevzuatına aykırı bulmuştur. Bu aykırılık işlemin iptalini değil, yalnızca aşırı düşük teklif değerlendirme sürecinin usulüne uygun olarak yenilenmesi sonucunu doğurmuştur. Başvuru sahibinin diğer iddiaları yerinde görülmediği için başvuru bedeli de iade edilmemiştir. Karar, ihale komisyonlarının açıklama taleplerini tüm isteklilere net, somut ve eşit biçimde iletme yükümlülüğünü bir kez daha vurgulayıcı niteliktedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.