KÜNYE
- Toplantı No: 2022/039
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 17.08.2022
- Karar No: 2022/UY.I-977
- Başvuru Sahibi: Ren Yol Yapı A.Ş. -Akzemin Mühendislik A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Büyükşehir Belediye başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/311922
- İhale Adı: Ankara’nın Muhtelif Yol, Cadde ve Kavşaklarında Bariyer, Bordür ve Kaldırım Yapım İşi-2
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmaması nedeniyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesi, bilanço ve iş hacmi belgeleri ile tüzel kişilik ortaklık bilgileri ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyeti ve teknik içeriği dikkate alınarak, aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanağı olan faturaların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olması ve fiyat teklifine konu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılması gerektiği tespit edilmiştir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu açıklama belgelerinde bu şartların sağlanmadığı, faturaların meslek mensupları tarafından talep edilmesine rağmen sunulmadığı veya eksik sunulduğu, dolayısıyla açıklamaların usulüne uygun olmadığı belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında dayanak olarak sunulan belgelerde, satış miktarının Tebliğde öngörülen oranını kanıtlamak neden önemlidir?
Cevap: Satış miktarının en az 1/20 oranında gösterilmesi, teklif fiyatının gerekçelendirilmesinde o mal veya hizmetin sektör ve piyasa koşullarında somut bir deneyime dayandığını ispatlar. Bu şart sağlanmadığında, açıklama belgelerinin teklif fiyatını ekonomik ve teknik açıdan desteklemediği kabul edilir ve belgeler usulüne uygun sayılmaz. Belgenin içerdiği miktar esas alınmadan sadece belge sunulması yeterli görülmez.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları için sunulan faturaların hangi dönemlere ait olması gereklidir ve bu kriterin ihlal edilmesi nasıl sonuçlanır?
Cevap: Açıklamalara dayanak faturaların, ihale tarihi itibarıyla son geçici vergi beyannamesi dönemi veya bir önceki dönemden olması beklenir. Daha eski dönem faturaları, güncel maliyet ve piyasa koşullarını yansıtmayacağı için kabul edilmez. Bu gereklilik karşılanmazsa, belgeler usulüne uygun kabul edilmez ve aşırı düşük teklif gerekçelendirmesi geçersiz sayılır.
Soru: Meslek mensupları tarafından talep edilen aşırı düşük teklif açıklama belgelerinin, yüklenicilerce sunulmaması veya eksik sunulması halinde ne tür hukuki sonuçlar doğabilir?
Cevap: Bu durumda açıklamaların dayanağı olan belgelerin gerçeği yansıtmadığı veya yeterince desteklenmediği kabul edilir. Sonuç olarak, teklifin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle yapılan açıklamalar usulüne uygun görülmez, teklif değerlendirme dışı bırakılabilir ve ihale süreci yeniden yürütülebilir.
Soru: İhale üzerine bırakılan istekli aşırı düşük teklif açıklamalarını usulüne uygun yapmadığında idarenin izleyebileceği prosedür nedir?
Cevap: İdare, söz konusu isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakabilir ve ihaleyi mevzuata uygun olarak tekrar gerçekleştirebilir. Bu uygulama, piyasa dürüstlüğünün korunması ve fiyat tekliflerinin uygunluğunun sağlanması açısından gereklidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmayan yönlerinin tespiti, isteklinin diğer yeterlilik belgelerinin mevzuata uygunluğu hakkında kesin kanaat oluşturur mu?
Cevap: Hayır, aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmaması sadece teklifin değerlendirme dışı kalmasına yol açar. İsteklinin iş deneyim belgeleri, bilanço bilgileri veya ortaklık yapısı gibi diğer belgeler hakkında somut ve ayrı inceleme olmaksızın kesin bir yargıya varmak mümkün değildir; bu belgeler için ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanağı olarak sunulan faturaların hangi özellikleri usulüne uygunluk açısından kritik olmuştur?
Cevap: Faturaların usulüne uygun olması için son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olması ve açıklamalarda belirtilen mamul/mal/hizmet miktarının fiyat teklifine konu miktarın en az 1/20’sine denk gelmesi gerekmektedir. Bu vakada, sunulan faturaların bu zaman ve miktar şartlarını sağlamadığı tespit edilmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin belgeleri meslek mensuplarından talep edilmesine rağmen neden söz konusu açıklamalar usulüne uygun bulunmamıştır?
Cevap: Meslek mensuplarca talep edilen faturalar ya tam olarak sunulmamış ya da eksik sunulmuştur. Bu eksiklikler nedeniyle, açıklamaların dayanağı olan belgeler gerçeği yansıtmamış ve Tebliğde öngörülen şartlarla uyuşmamıştır; dolayısıyla açıklamalar usulüne uygun kabul edilmemiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmaması halinde hangi işlem yapılmıştır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi, aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iddiaları hangi konulara ilişkindir ve bu iddialar karar üzerinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesi, bilanço ve iş hacmi belgeleri ile tüzel kişilik ortaklık bilgileri ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını iddia etmiştir. Bu iddialardan özellikle aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmaması tespit edilmiş, bu husus kararda belirleyici olmuş ve isteklinin teklifi dışlanmıştır. Diğer belgelerle ilgili somut bir değerlendirme sonucu kararda yer almamıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada temel uyuşmazlık, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına dayanak olarak sunduğu belgelerin usulüne uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Özellikle faturalara ilişkin yapılan değerlendirme sonucunda, bu belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ve Tebliğde öngörülen satış miktarı şartını sağlayıp sağlamadığı hususları belirleyici olmuştur. Başvuru sahibi, yalnızca aşırı düşük teklif açıklamalarıyla sınırlı kalmayıp iş deneyimi, bilanço ve tüzel kişilik yapılarına dair başka bazı belgelerin de ihale şartlarına uygun olmadığını ileri sürmüş; ancak yapılan değerlendirme, ağırlıklı olarak fiyat açıklamalarının dayanaklarının yetersizliği üzerine kurulmuştur.
İhale sürecinde tartışılan temel konu, teklif fiyatının nasıl oluştuğunu belgelemek amacıyla sunulan faturaların geçerliliği ve yeterliliğidir. Açıklamaların usulüne uygun kabul edilebilmesi için söz konusu faturaların, ihale tarihi itibarıyla en güncel geçici vergi beyannamesi dönemine ya da bir önceki döneme ait olması ve fiyat teklifine konu edilen mamul ya da hizmet miktarının en az yirmide biri kadar satış gerçekleştirilmiş olduğunu gösterecek nitelikte bulunması icap etmektedir. Ancak bu vakada, talep edilen faturaların ya hiç sunulmadığı ya da eksik sunulduğu anlaşılmış; ayrıca sunulan belgelerin yeterli miktarda satış gerçekleştiğini kanıtlamadığı değerlendirilmiştir.
Esaslı unsur kavramı çerçevesinde bakıldığında, açıklamaların dayanağını oluşturan belgelerin yalnızca şekli olarak değil, içerik açısından da yüklenicinin teklifini açıklayacak düzeyde olması gerektiği kabul edilmiştir. Faturaların yalnızca varlığı değil, içeriğinde belirtilen satış miktarının Tebliğ’de öngörülen oranı sağlaması ve süreç olarak belirlenen zaman dilimine denk gelmesi bu bağlamda “esaslı unsur” niteliği taşımaktadır. Faturaların bu nitelikleri taşımaması, teklifin geçerliliğini doğrudan etkilemiş; açıklamalar teknik gerekçeye dayalı biçimde yetersiz bulunmuştur.
Vaka kapsamında pilot ya da diğer ortakların iş deneyim belgesi yönünden somut bir uyuşmazlığa temas edilmemiştir. Başvuru sahibi taraf bu belge grubuna ilişkin bazı iddialar öne sürse de, Kurulun kararında yalnızca aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik uyumsuzluk üzerinden değerlendirme yapıldığı gözlemlenmektedir. Dolayısıyla pilot ortağın yeterlik belgeleri kapsamında özellikle iş deneyimi yönünden bir değerlendirme ya da ret gerekçesi yer almamış; karar aşırı düşük açıklamanın şekil ve içerik açısından yetersizliğine indirgenmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının usul, içerik ve zamanlama açısından yetersiz olduğu kanaatine varmıştır. Bu açıklamaların, teknik olarak tutarlı ve mali açıdan gerçekçi bir temele dayanmadığı tespit edilmiş; ayrıca açıklamaları desteklemesi gereken belgeler eksik ya da geçersiz kabul edilmiştir. Böylece teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin yeniden yapılmasına hükmedilmiştir. Bu karar, belgelerin hem biçimsel hem de maddi içeriği yönünden kamu ihale uygulamalarına güvenilirlik kazandırmak amacıyla alınmış yerinde bir müdahaleyi ifade etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.