KÜNYE
- Toplantı No: 2021/014
- Gündem No: 56
- Karar Tarihi: 07.04.2021
- Karar No: 2021/UY.II-773
- Başvuru Sahibi: Arhat Enerji Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/292705
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının analiz formatına, birim fiyat tariflerine, teknik şartnamelere ve mevzuata aykırı olduğunu, işçilik bedellerinin asgari ücretin altında belirlendiğini, motorin fiyatlarının uygun olmadığını, fiyat tekliflerinin dayanağının mevzuata uygun olmadığını, beton harcı fiyat tekliflerinin teknik şartlara aykırı olduğunu, makine amortisman hesaplarının hatalı olduğunu, nakliye girdilerinin yanlış hesaplandığını ve fiyat dışı unsur puanlamasının hatalı yapıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinde ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatlarına, birim fiyat tariflerine ve teknik şartnamelere uygunluk esas alınmıştır. İdarece belirlenen analiz girdileri ve miktarları üzerinden yapılan açıklamalarda, açıklama istenmeyen analiz girdilerinde aritmetik hata bulunmasına rağmen bu hataların ihale komisyonunca re’sen düzeltilmesi gerektiği ve bu durumun açıklamanın reddini gerektirmediği tespit edilmiştir. İşçilik bedellerinin 2020 yılı saatlik asgari ücretin altında olmadığı, motorin fiyatlarının EPDK tarafından yayımlanan fiyatların %90’ının altında olmadığı ve litre-kilogram dönüşümünün TS EN 590 standardına uygun yapıldığı belirlenmiştir. Ancak beton harcı için yapılan açıklamalarda, işin yapılacağı yer ile üretim yeri arasındaki mesafenin teknik vasıfları bozulmadan taşınmaya uygun olmaması ve beton santrali kurulumuna ilişkin maliyetlerin açıklamada yer almaması nedeniyle açıklamanın mevzuata aykırı olduğu saptanmıştır. Ayrıca, bazı isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının benzer içerikte ve aynı fiyat teklifleri üzerinden yapıldığı, bu durumun rekabeti bozucu ve ihale kararını etkileyici davranış olarak değerlendirildiği ve bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan analiz formatlarının ihale dokümanına ve teknik şartnamelere uygunluğu neden önemlidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamaları, ihale dokümanı kapsamında belirlenen analiz formatı ve teknik şartnamelere uygun şekilde hazırlanmalıdır. Uygunsuz format veya şartname dışı açıklamalar, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir çünkü söz konusu belgeler, tekliflerin karşılaştırılabilir ve mevzuata uygun olmasını sağlar. Bu nedenle, açıklamalar sadece talep edilen analiz girdileri ve birim fiyat tarifleri esas alınarak ve teknik koşullarla uyumlu biçimde yapılmalıdır.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında yapılan aritmetik hatalar nasıl değerlendirilmeli, teklif reddi gerekir mi?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklama istenmeyen analiz girdilerinde aritmetik hata tespit etmesi durumunda, bu hataların komisyon tarafından re’sen düzeltilmesi mümkün olabilir. Böyle bir düzeltme yapılabilirse, açıklamanın doğrudan reddi zorunlu değildir. Ancak düzeltme imkanı yoksa veya hata açıklamanın temel unsurlarını etkiliyorsa, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan işçilik ve malzeme fiyatlarının asgari ücret ve piyasa değerlerinin altında gösterilmesi durumunda hangi kriterler dikkate alınır?
Cevap: İşçilik bedellerinde saatlik asgari ücretin altında bir fiyat teklif edilip edilmediği ve malzeme fiyatlarının güncel piyasa veya mevzuatta belirlenen referans fiyatlarla uyumlu olup olmadığı incelenir. İşçilik veya malzeme fiyatları asgari ücretin ya da kabul edilen piyasa fiyatlarının altında gerçekleşirse, açıklamanın yeterli ve gerçekçi olmadığı düşünülerek teklif invalid sayılabilir. Ancak burada kullanılan fiyatların resmi veya genel kabul görmüş kaynaklara dayandırılması önemli görülür.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının içerik ve fiyat bazında benzerlik taşıması ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: İhalede farklı isteklilerce benzer içerikte ve aynı fiyatlar üzerinden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması rekabeti bozucu ve ihalenin objektifliğini zedeleyici davranış olarak değerlendirilir. Bu tür durumlarda Kurul, söz konusu isteklilerin tekliflerini değerlendirme dışı bırakabilir. Bu yaklaşım, gerçekçi ve bağımsız açıklamaların yapılmasını teşvik etmek amacı taşır.
Soru: Teknik şartnamede belirtilen taşıma koşullarına uygun olmayan fiyat kalemlerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alması durumunda hangi işlem yapılır?
Cevap: Teknik şartnamede istenilen özellikleri ve taşıma koşullarını sağlamayan fiyat teklifleri veya açıklamalar, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı kabul edilmesine neden olabilir. Bu durumda, teknik uygunluğu sağlanamayan fiyat kalemleri açıklama kapsamından çıkarılmalı veya açıklamalar düzeltilmelidir. Aksi takdirde, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olması iddiası bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İşçilik bedellerinin 2020 yılı saatlik asgari ücretin altında olduğu iddiası incelenmiş ve bu bedellerin asgari ücretin altında olmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla bu husus ihale komisyonu tarafından olumsuz değerlendirilmemiştir.
Soru: Beton harcı fiyat tekliflerinin teknik şartnameye aykırı olduğu iddiası karşısında Kurul nasıl bir sonuca varmıştır?
Cevap: Beton harcı fiyat tekliflerinin, işin yapılacağı yer ile üretim yeri arasındaki mesafenin teknik vasıfları bozulmadan taşınmaya uygun olmaması ve beton santrali kurulum maliyetlerinin açıklamada yer almaması nedeniyle mevzuata aykırı olduğu saptanmıştır. Bu nedenle ilgili aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Soru: Aynı içerikte ve fiyat teklifleri üzerinden benzer aşırı düşük açıklamalar yapan isteklilere ilişkin Kurul nasıl bir değerlendirme yapmıştır?
Cevap: Bazı isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının benzer içerikte ve aynı fiyat teklifleri esas alınarak yapıldığı tespit edilmiştir. Kurul bu durumu rekabeti bozucu ve ihale kararını etkileyici davranış olarak değerlendirmiş ve bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine karar vermiştir.
Soru: İdarece yapılan aritmetik hatalar aşırı düşük teklif açıklamalarının reddini gerektirmiş midir?
Cevap: İdarece açıklama istenmeyen analiz girdilerinde tespit edilen aritmetik hatalar bulunmuş, ancak ihale komisyonu tarafından bu hatalar re’sen düzeltilmiştir. Bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının reddini gerektirmemiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale dokümanına ve teknik şartnameye uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği üzerinden şekillenmiştir. Şikâyet başvurusunda bulunan istekli, özellikle birim fiyat analizlerinin dayanağını oluşturan fiyat tekliflerinin şekli ve içeriği ile beton harcı nakliye koşullarına dikkat çekmiş; sunulan açıklamaların rekabeti zedeleyen ölçüde birbirine benzediğini vurgulamış ve bazı girdilerde piyasa gerçekliğini yansıtmayan bedellerin esas alındığını ileri sürmüştür. Bu çerçevede Kurul, değerlendirmesini doküman hükümleri, teknik şartname gerekleri ve Kamu İhale Genel Tebliği doğrultusunda gerçekleştirmiştir.
İş deneyim belgelerinden ziyade fiyat analizlerinin yeterliği üzerinden yürüyen analiz kapsamında, özellikle beton harcı fiyat tekliflerinin, nakliye ve üretim koşulları yönünden düzenlenen açıklamalar ön plana çıkmıştır. İhale konusu işin yapılacağı yer ile fiyat teklifinde belirtilen üretim noktası arasındaki mesafe, betonun teknik vasıflarını koruyarak taşınmasına olanak verip vermediği yönünden değerlendirilmiş, santral kurulumu gibi esaslı maliyet unsurlarının açıklamalara dahil edilmemesi de dikkate alınarak, ilgili açıklamaların yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, açıklamaların belirlenen analiz formatlarındaki maddi kapsam açısından eksik ve teknik açıdan yetersiz olduğuna işaret etmiştir.
Kurul, açıklamalarda yer alan kimi unsurlarda hata bulunmasına karşın, açıklama istenmeyen analiz kalemlerine ilişkin aritmetik hataların idari bir işlemle düzeltilebilecek nitelikte olduğuna karar vermiştir. Bu hatalar, teklifin esasını oluşturan unsurlar üzerinde etkili görülmemiştir. Ancak beton harcı gibi, teknik yeterlik ve nakliye koşullarının doğrudan etkilediği önemli maliyet kalemlerinde yapılan eksik beyanlar “esaslı unsur” kapsamında değerlendirilmiş ve açıklamaların bütününün sağlıklı ve anlamlı kabul edilmesini engelleyecek nitelikte görülmüştür.
Pilot ortağın iş deneyimine ilişkin açık ve belirgin bir değerlendirme metne yansımamıştır. Dolayısıyla ortaklık yapısındaki teknik yeterlilik paylaşımlarının bu özel inceleme çerçevesinde münferit etkileri yer almamış, açıklamaların genel geçer teknik uyumu ve belge dayanaklarının esas alınması öne çıkmıştır. Tartışma, deneyim düzeyinden ziyade, açıklama belgelerinin objektif yeterliği ve teknik uygunluğuna odaklanmıştır.
Kamu İhale Kurulu, bu vakada hem esasa dair teknik uyumsuzlukları hem de şekli benzerliklerin yol açtığı rekabet ihlallerini dikkate alarak, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması yönünde karar vermiştir. Aynı içerikle ve aynı fiyat teklifleri ile açıklama yapan birkaç istekli hakkında rekabeti bozucu davranış tespit edilmiş, bu durum tek başına dahi ihale sonucunu etkileyici mahiyette görülmüştür. Sonuç olarak Kurul, yalnızca bazı açıklamaların teknik eksikliklerini değil, aynı zamanda ihale ortamında oluşan yapay fiyat benzerliklerinin yarattığı rekabet zafiyetini de gözeterek, hukuka ve ihale mevzuatına uygunluk yönünden sürecin yeniden işlemesini gerekli görmüştür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.