KÜNYE
- Toplantı No: 2022/050
- Gündem No: 69
- Karar Tarihi: 03.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1352
- Başvuru Sahibi: Yapı Sts İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. / İm-Sa İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/657999
- İhale Adı: Şanlıurfa - Suruç Yolu Km:102+600 - 132+296 Kesimi Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun bulunmaması nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, özellikle beton çelik çubuğu ve doğalgaz/motorin girdilerine ilişkin açıklamalarının uygun bulunmadığını, iş deneyim belgeleri ve diğer yeterlik belgelerinin değerlendirilmesinde usulsüzlük yapıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olduğu, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar istenmiş ve idarece verilen analiz formatına uygun olmayan açıklamalar reddedilmiştir. “ŞSY/25” poz numaralı iş kaleminde “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø14- Ø32mm” girdisi için fiyat teklifi sunulmaması ve Tebliğ’in 45.1.13 maddesine uygun açıklama yapılmaması, “ŞSY/42” poz numaralı iş kaleminde “Doğal gaz (LNG)” girdisinin “Mazot (Motorin)” girdisi ile değiştirilerek açıklama yapılması nedeniyle açıklamaların uygun bulunmaması, ayrıca sunulan fiyat tekliflerinin ve analizlerin mevzuata uygun olduğu, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığı, nakliye hesaplamalarının idarece belirlenen formüllere uygun olduğu tespit edilmiştir. İş deneyim belgesinin ihale konusu iş ve benzer iş tanımına uygun olduğu, iş deneyim tutarının yeterli olduğu, ortaklık ve yönetim bilgileri EKAP üzerinden teyit edilebildiği, birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının Tebliğ hükümlerine uygun olduğu, sunulan belgelerin geçerli olduğu ve faturaların e-arşiv faturası olarak kayıtlı olduğu belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin istemesi gereken açıklama formatı ve destekleyici belgelerin önemi nedir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklamalarının anlaşılır, detaylı ve kendisinin belirlediği analiz formatına uygun biçimde sunulmasını talep edebilir. Bu format ve destekleyici belgeler teklifin gerçekçi olduğunu ve maliyet unsurlarının mevzuata uygun biçimde karşılandığını göstermeye yöneliktir. Format ve belge talepleri, açıklamalar ile teklif arasındaki tutarlılığı denetlemeye imkân verir. Bu nedenle, açıklamaların idarenin istediği forma ve belgelere uygun olmaması durumunda teklifin reddi gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan iş kalemlerine yönelik fiyat tekliflerinin ve girdilerin doğru beyan edilmemesinin etkisi ne olabilir?
Cevap: Teklifte bulunan iş kalemlerine ilişkin fiyat tekliflerindeki eksiklikler veya girdi değişiklikleri, açıklamaların gerçeği yansıtmadığını gösterir ve idarece titizlikle inceleme konusu olur. Örneğin, önemli bir girdinin teklifte gösterilmemesi ya da başka bir girdiye yanlış şekilde dönüştürülmesi, açıklamanın uygun bulunmamasına ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir. Bu durum, ihalenin şeffaflığı ve rekabet güvenliği açısından önemlidir.
Soru: İhalelerde iş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde uygulamada sık yapılan hata veya tereddüt noktaları nelerdir?
Cevap: Uygulamada iş deneyim belgelerinin ihale konusu işin cinsine, kapsamına ve miktarına uygunluğu sıklıkla tartışılır. Benzer iş tanımı ve tutar esasına uygunluk, belge geçerliliği ve ilgili kayıtların (örneğin EKAP kayıtları) teyidi dikkatle yapılmalıdır. Eksik ya da hatalı belge değerlendirmesi, haksız elenme veya teklifin usulsüz kabul edilmesine yol açabilir. Bu nedenle iş deneyim belgeleri araştırılırken, belgenin ihaleye konu iş karşılığı olup olmadığı ve tutarının yeterli olup olmadığı netleştirilmelidir.
Soru: Nakliye ve işçilik giderlerinin hesaplanmasında idarenin belirlediği yöntemlere uyulmamasının sonuçları nelerdir?
Cevap: İdarenin nakliye ve işçilik giderlerine ilişkin hesaplama yöntemleri genellikle standart hale getirilmiş olup, tekliflerin karşılaştırılabilirliğini sağlamak açısından önem taşır. Bu yöntemlere uygun olmayan hesaplamalar, teklifin değerlendirilmesinde geçersizlik sebebi olabilir veya teklifin aşırı düşük sayılmasına neden olabilir. İdarenin belirlediği formüllere uygunluk sağlanmalı, aksi halde ihale işlemlerinde itiraz veya iptal riskleri doğabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan faturaların ve diğer destekleyici belgelerin mevzuata uygunluğu nasıl denetlenir?
Cevap: Destekleyici belgelerin geçerliliği, fatura tarihleri, kayıt türleri (örn. e-arşiv faturası) ve içeriklerinin ihaleye konu hizmet veya mal ile ilişkilendirilmesi açısından incelenir. Belgelerin mevzuata uygun olmaması, örneğin usulsüz düzenlenmiş fatura veya ilişkilendirilemeyen belge sunulması, açıklamaların reddedilmesine sebep olabilir. Bu nedenle belgeler mutlaka yasal düzenlemelere ve idarenin belirttiği formatlara uygun olarak sunulmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının neden reddedildiği bu vakada nasıl belirlenmiştir?
Cevap: Açıklamaların reddedilme nedeni, idarece istenen analiz formatına uygun olmaması ve bazı iş kalemlerine dair açıklamaların mevzuata uygun destekleyici belgelerle sunulmaması olarak tespit edilmiştir. Özellikle beton çelik çubuğu için fiyat teklifinin sunulmaması ve doğal gaz girdisinin mazot ile değiştirilmesi bu reddi doğurmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin iş deneyim belgelerine ilişkin iddiası bu dosyada nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: İş deneyim belgesinin ihale konusu iş ve benzer iş tanımına uygun olduğu, tutarın yeterli olduğu ve ortaklık ile yönetim bilgilerinin EKAP üzerinden teyit edildiği belirlenmiş, bu nedenle iş deneyim belgelerine ilişkin iddia kabul edilmemiştir.
Soru: İdarenin nakliye ve işçilik giderlerinin hesaplanmasına ilişkin tespitler bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İşçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olmadığı ve nakliye hesaplamalarının idarece belirlenen formüllere uygun olduğu tespit edilmiş; bu kısımlarda herhangi bir mevzuata aykırılık ya da hata bulunmamıştır.
Soru: İtirazen şikâyetin reddedilmesi kararı hangi esaslara dayanmıştır?
Cevap: İtirazen şikâyet, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarenin belirlediği analiz formatına uymaması ve açıklamaların mevzuata uygun destekleyici belgelerle desteklenmemesi nedeniyle teklifin reddedilmesinin hukuka uygun bulunması nedeniyle reddedilmiştir. Bu nedenle şikâyet yerinde görülmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik itirazen şikâyete konu uyuşmazlık, tekliflerin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi sürecinde sunulan açıklamaların idarece belirlenen formatlara uygun olmaması ve bu bağlamda destekleyici belgelerin mevzuata elverişli biçimde temin edilmemesi üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, özellikle beton çelik çubuğu ile doğalgaz girdilerine yönelik açıklamalarının reddedilmesini hukuka aykırı bulmuş, ayrıca iş deneyim belgeleri ve yeterlik kriterlerinin değerlendirilmesinde usulsüzlük olduğu iddiasında bulunmuştur.
Tartışmanın merkezinde yer alan hususlardan biri, idarece verilen analiz formatına aykırı sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarıdır. Somut olayda, yaklaşık maliyetin yüzde seksenini karşılayan iş kalemlerine ilişkin açıklama istenmiş, ancak bazı önemli girdilere yönelik sunumların yetersiz veya uygunsuz olduğu belirlenmiştir. Özellikle beton çelik çubuğu girdisi için herhangi bir fiyat teklifinin sunulmamış olması, bu kalem açısından açıklamanın tamamlanmamış olduğu izlenimini vermektedir. Benzer şekilde, doğal gaz girdisinin mazotla değiştirilerek açıklanması ise, teknik farklılığı bulunan iki girdinin aynı maliyet unsuru gibi sunulmasından kaynaklı ciddi bir uyumsuzluğa yol açmıştır.
Vakada, teklif açıklamalarında yer alan eksikliklerin, esaslı unsur nitelendirmesiyle ilişkilendirilerek değerlendirildiği görülmektedir. Beton çelik çubuğu ve enerji girdileri, işin yapımı açısından temel ve maliyet belirleyici unsurlar olduğundan, bu girdilere yönelik eksik ya da hatalı açıklamalar, sadece şekli değil, teklifin içeriğini doğrudan etkileyen nitelikte kabul edilmiştir. Bu yaklaşım, açıklamanın yüzeysel değil, ihale konusu işin mali yapısını ortaya koyacak şekilde kapsamlı ve gerçeğe uygun olmasının beklendiğini ortaya koymaktadır.
Başvuru sahibinin iş deneyim belgesiyle ilgili iddiaları ise Kurul tarafından geçersiz bulunmuştur. Değerlendirme sonucunda, belge konusu işin ihale konusu iş ile aynı nitelikte olduğu, tutarının yeterli bulunduğu ve belgeye konu ortaklık ilişkilerinin EKAP kayıtlarıyla doğrulandığı hususları açıklık kazanmıştır. Dolayısıyla başvuru sahibinin yeterlik yönünden herhangi bir olumsuz durumu bulunmadığı tespit edilmiştir ve bu doğrultuda itirazın bu yönüyle sonuç alınamamıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklama formatına uyulmaması ve sunulan belgelerin mevzuata uygunluğunun sağlanmaması gerekçeleriyle teklifin reddine ilişkin idare kararını yerinde bulmuştur. Özellikle teklifin temel maliyet unsurlarına yönelik açıklamalardaki eksiklikler tek başına teklifin geçersiz kabul edilmesine yeterli görülmüştür. Açıklama sürecinin şekli değil, maddi içeriği ortaya koyacak biçimde yürütülmesi gerektiği yönündeki yaklaşımın sürdürüldüğü ve bu doğrultuda itirazen şikâyet başvurusunun reddedildiği anlaşılmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.