KÜNYE
- Toplantı No: 2022/050
- Gündem No: 69
- Karar Tarihi: 03.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1352
- Başvuru Sahibi: Yapı Sts İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. / İm-Sa İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/657999
- İhale Adı: Şanlıurfa - Suruç Yolu Km:102+600 - 132+296 Kesimi Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklifin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak teklifinin reddedilmesini mevzuata aykırı saymakta, özellikle beton çelik çubuğu ve doğalgaz/motorin girdilerine ilişkin açıklamaların hatalı değerlendirildiğini iddia etmektedir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’ini oluşturan iş kalemleri için idarece belirlenen analiz formatına uygun açıklamalar istenmiş, başvuru sahibinin sunmuş olduğu açıklamalarda “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø14- Ø32mm” girdisi için Tebliğ’in 45.1.13 maddesine uygun açıklama yapılmamış, “Doğal gaz (LNG)” girdisi yerine “Mazot (Motorin)” girdisi kullanılarak analiz formatı değiştirilmiş ve bu durum mevzuata aykırı bulunmuştur. Ayrıca, sunulan fiyat teklifleri ve destekleyici belgeler mevzuata uygun ve yeterli bulunmuştur. Yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin ağırlığı ve teknik içerik dikkate alınarak idarenin değerlendirmesi yerinde görülmüştür.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece belirlenen analiz formatına neden uyulması zorunludur?
Cevap: İdareler, aşırı düşük teklif açıklamalarında belirledikleri analiz formatını kullanmak zorundadır çünkü bu format, yaklaşık maliyetin önemli iş kalemleri için teknik ve ekonomik girdilerin doğru ve karşılaştırılabilir şekilde değerlendirilmesini sağlar. Format dışına çıkılması veya girdilerin değiştirilmesi; açıklamaların güvenilirliğini ve tutarlılığını zedeler, teklifin reddedilmesi sonucunu doğurabilir.
Soru: Bir iş kalemi için belirlenmiş olan girdinin farklı bir girdi ile açıklanması aşırı düşük teklif değerlendirmesinde ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Mevzuat ve idare tarafından belirlenen girdiler, işin teknik şartnamesi ve yaklaşık maliyet analizine uygun olarak seçilir. Bu girdilerin farklı bir malzeme veya enerji türüyle değiştirilmesi açıklamaların mevzuata uygunluğunu ve analiz formatına uygunluğunu ihlal eder. Bu da idarenin aşırı düşük teklif açıklamasını reddetmesine ve teklifin elenmesine yol açabilir.
Soru: Yaklaşık maliyet içinde önemli ağırlığı olan iş kalemlerinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının desteklenebilir olmaması ne tür hukuki sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin büyük bölümünü oluşturan iş kalemleri için sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarenin istediği format ve içerikte olmaması veya teknik şartnameye uygun bulunmaması, teklifin esaslı unsurlarının mevzuatla uyumsuz olduğu anlamına gelir. Bu durumda idare, teklifi hakkaniyete ve kamu yararına uygun şekilde reddedebilir; iptal veya itirazen şikayet başvurularında da benzer gerekçelerle ret kararı verilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde teknik şartnameye uygunluk ne ölçüde önemlidir?
Cevap: Teknik şartname, işin gerekliliklerini ve kullanılacak malzemeleri tanımladığı için aşırı düşük teklif açıklamalarının, teknik şartname hükümlerine uygun olması önemlidir. Şartnameye aykırı açıklamalar, idarenin işin teknik bütünlüğünü ve kalite standartlarını koruma görevine aykırılık oluşturur ve bu nedenle teklifin reddine temel teşkil edebilir.
Soru: Diğer destekleyici belgeler uygun olsa da aşırı düşük teklif açıklamalarının biçim ve içerik açısından mevzuata uygun olmaması halinde teklifin durumu nedir?
Cevap: Destekleyici belgeler fiyat teklifinin doğruluğunu gösterse bile aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından belirlenen analiz formatına ve teknik şartnameye uygun olmaması, teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya reddedilmesi için yeterli bir nedendir. Çünkü açıklamalar teklifin ekonomik gerçekliğini ve teknik gerekçeliliğini sağlam temellere oturtmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarında talep ettiği analiz formatına uygunluk neden ihlal edilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, beton çelik çubuğu için istenen teknik ve ekonomik açıklamaları Tebliğ’de belirtilen kriterlere uygun yapmamış ve doğal gaz (LNG) girdisi yerine mazot (motorin) girdisini kullanarak idarenin belirlediği analiz formatını değiştirmiştir. Bu durum, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde aranan şekil ve içerik şartlarını ihlal ettiği için teklifin reddine neden olmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük fiyatın desteklenmesi için sunduğu diğer belgeler neden yeterli bulunmamıştır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında asıl önem taşıyan yaklaşık maliyetin %80’ini temsil eden iş kalemleri için istenen teknik ve ekonomik analiz formatına uyulmaması nedeniyle, diğer belgeler ne kadar mevzuata uygun ve yeterli olsa da bu eksiklikler teklifin geçerli kabul edilmesini engellemiştir.
Soru: Doğalgaz (LNG) girdisinin açıklaması yerine mazot (motorin) girdisinin kullanılması neden mevzuata aykırı sayılmıştır?
Cevap: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde iş kalemlerine ilişkin girdi türleri şartnamede ve analiz formatında belirlenmiş olup bu kapsamda doğalgaz (LNG) kullanılması gerekirken, başvuru sahibi farklı bir girdi olan mazot (motorin) göstermek suretiyle belirlenen usul ve içerik kurallarını ihlal etmiş, bu durum teklifin reddi sonucunu doğurmuştur.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyetin büyük bölümünü oluşturan iş kalemlerinde yaptığı değerlendirme neden teklifin reddedilmesi yönünde olmuştur?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için istenen aşırı düşük teklif açıklamalarının, başvuru sahibince verilen analiz formatına uygun ve desteklenebilir nitelikte olmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle teklifin esaslı unsurlarında hukuka uygunluk sağlanamadığı ve teknik şartnamelere uyulmadığı gerekçesiyle reddi uygun bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu edilen durumda temel uyuşmazlık, başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarenin belirlemiş olduğu analiz formatına uygun olup olmadığı ve bu çerçevede teklifin reddinin haklılığı üzerindedir. İdare, yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerine yönelik detaylı analizler talep etmiş, başvuran tarafından sunulan belgelerin hem şekli düzenlemeler hem de teknik içerik bakımından yeterli olmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmuştur. Başvuru sahibi ise özellikle iki girdi, beton çelik çubuğu ve doğal gaz kullanımı kapsamında idarece yapılan değerlendirmeyi hatalı bulmuş ve teklifinin mevzuata aykırı biçimde reddedildiğini ileri sürmüştür.
Uyuşmazlıkta öne çıkan konu, iş deneyiminden ziyade, aşırı düşük teklif açıklamalarında istenen analiz formatının ne ölçüde takip edildiğidir. Teknik ve ekonomik gerekçelerin açıklanmasının istendiği bu aşamada, başvuranın “Beton çelik çubuğu” girdisi için Tebliğ’de belirtilen usule uygun açıklama yapmadığı, ayrıca idarenin formatında yer alan “doğalgaz (LNG)” girdisi yerine izinsiz biçimde “motorin” ifadesini kullandığı tespit edilmiştir. Bu şekilde analiz formatının esas yapısı değiştirilmiş ve açıklamanın teknik gerekliliklerden saptığı değerlendirilmiştir. Sunulan belgeler eksik olmamakla birlikte, hatalı girdilerin kullanılması açıklamanın dayanak zeminini zayıflatmıştır.
Esaslı unsur kavramı bu vakada, yaklaşık maliyetin %80 gibi yüksek bir oranını oluşturan iş kalemlerine yapılan açıklamaların teknik uygunluğu üzerinden değerlendirilmiştir. Söz konusu oran, teklifin teknik ve ekonomik bütünlüğü açısından belirleyicidir. Bu nedenle açıklamalardaki şekli eksiklik değil, açıklamanın esas yapısına dair uyumsuzluk esaslı unsur düzeyinde bir aykırılık olarak kabul edilmiştir. Doğru girdilerin kullanılması yalnızca formalite değil; işin niteliğine, idarenin ihtiyaçlarına ve teknik tanımlara sadakat anlamına geldiğinden, bu unsurların değiştirilmesi teklifi doğrudan geçersiz kılacak niteliktedir.
Başvuru sahibinin sunduğu teklifin pilot ortak niteliğiyle değerlendirilmesi, iş deneyimi açısından ayrıca bir itiraz nedeni oluşturmasa da, teklif açıklamalarının teknik içerik olarak desteklenebilir olmaması nedeniyle pilot ortaklık statüsü de sonucu değiştirmemiştir. Yani iş deneyimi veya geçici teminat gibi diğer yeterlik koşulları uygun olsa dahi, teknik analizlerin idare tarafından belirlenen usule göre yapılmaması teklifin geçerliliğini sağlamaya yetmemiştir. Açıklamalardaki yetersizlik, yalnızca bir ortaklığa değil, teklifin bütününe etki eden bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde idarenin analiz formatına uygunluk kriterini ön planda tutmuş ve özellikle teknik şartnamede belirtilen girdilerin değiştirilmesini kabul edilemez bularak bu yöndeki açıklamayı yetersiz saymıştır. Sunulan belgelerin içeriği ayrı ayrı mevzuata uygun olsa da, bunların belirlenen çerçeveye oturmaması teklifin bütününde açıklanabilirliği ortadan kaldırmıştır. Bu yönüyle Kurul, idarenin değerlendirmesini yerinde bulmuş ve itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir. Analizlerin şekli değil, içeriği ve format sadakati açısından değerlendirilmesi, bu kararda temel belirleyici olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.