KÜNYE
- Toplantı No: 2022/039
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 17.08.2022
- Karar No: 2022/UY.II-987
- Başvuru Sahibi: Men-Ka Elek. Tar. ve Hay. İnş.Taş. İth. Ve İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Doğumir İnş. Eml. Tem. Elek. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Van İl Milli Eğitim Müdürlüğü
- İKN: 2022/321813
- İhale Adı: Edremit İlçesi Spor Lisesi Kompleks Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu ve belgelerin yeterliliği nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu, analiz girdilerinin eksik ve hatalı olduğunu, maliyet ve satış tutanaklarının uyumsuz olduğunu, işçilik maliyetlerinin usule uygun olmadığını, fiyat tekliflerinin meslek mensubu beyanı taşımadığını, kamu pozlarına aykırı fiyatlandırma yapıldığını, metrajların yanlış hesaplandığını ve belgelerin usulsüz olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği ve 4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi kapsamında incelendiğini, açıklama istenen iş kalemlerinin poz numarası, sayısı ve biriminin uyumlu olduğunu, metrajların idarece hesaplananlardan yüksek veya aynı olduğunu, bu durumun isteklinin aleyhine olduğunu, kullanılan işçilik fiyatlarının geçerli asgari ücretin altında olmadığını, açıklamalarda kullanılan kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatlarının güncel ve kârsız fiyatlar olduğu, kar oranlarının doğru hesaplandığını, fiyat tekliflerinin meslek mensubu tarafından onaylandığını ve TÜRMOB kaşesi taşıdığını, fiyat tekliflerinin ilgili satış tutarı tespit tutanakları ile uyumlu olduğunu, teklif edilen birim fiyatların satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını, fiyat tekliflerine konu firmaların ilgili iş kalemlerinde faaliyet gösterdiğini, açıklama istenen iş kalemlerinde analiz formatlarının idarece hazırlanmadığını ve bu iş kalemlerinin anahtar teslimi götürü bedel kapsamında olduğu için tek fiyat üzerinden açıklama yapılmasının mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları talep edilen iş kalemlerinde analiz formatları idarece hazırlanmadığında nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: İhale mevzuatı ve uygulama kararlarında genellikle, açıklama istenen iş kalemleri için analiz formatlarının idarece hazırlanması beklenir. Ancak, iş kalemleri anahtar teslimi götürü bedel kapsamında ise tek fiyat üzerinden açıklama yapılması mevzuata aykırı sayılmayabilir. Böyle durumlarda, analiz formatlarının bulunmaması açıklamanın usulsüzlüğüne gerekçe oluşturmaz.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan fiyat tekliflerinin, kayıtlı ve onaylı meslek mensubu beyanı ile desteklenmemesi halinde ne olur?
Cevap: Kamu ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin makul ve belgelerle desteklenmesi gerekir; fiyat tekliflerinin meslek mensubu tarafından onaylanması ve ilgili meslek kuruluşu kaşesi taşıması önemli bir güvenilirlik unsurudur. Bu desteğin bulunmaması veya yetersiz olması çoğu uygulamada açıklamaların reddine yol açabilir. Fakat değerlendirme somut ve yeterli başka belgelere göre de yapılabilir; karar somut dosya koşullarına bağlıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kullanılan işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olması ne tür sonuçlar doğurur?
Cevap: İhale mevzuatı gereği, işçilik maliyetlerinde geçerli asgari ücretin altında ücret gösterilmesi genellikle kabul edilmez. Bu durumda açıklamalar yeterli bulunmayabilir ve teklif elenebilir. Ancak asgari ücretin karşılanması tek başına yeterli olmayabilir; açıklamaların bütünsel olarak tutarlılığı ve belgelerin yeterliliği de incelenir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif edilen metrajların, idarece hesaplanan miktarlardan daha düşük olması ihale değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: Metrajların idarece hesaplananlardan düşük gösterilmesi, genellikle isteklinin kendi aleyhine bir durum olarak değerlendirilir. Metrajların yüksek veya aynı olması, teklifin gerçekçi olduğuna dair bir gösterge kabul edilirken, düşük metraj kullanımı açıklamaların yetersiz bulunmasına ve hatta teklifin elenmesine sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde, teklif edilen birim fiyatların ilgili satış tutarı tespit tutanaklarındaki ağırlıklı ortalama birim satış fiyatına göre ne şekilde karşılaştırılması gerekir?
Cevap: Uygulamada, teklif edilen birim fiyatların ilgili satış tutarı tespit tutanaklarında belirlenen ağırlıklı ortalama birim satış fiyatının belli bir oranının (örneğin %80) altında olmaması beklenir. Bu eşik, fiyatların piyasa gerçekçiliği açısından kıstas oluşturur. Bu oranın altında kalan fiyatlar çoğunlukla açıklamaların kabul edilmemesine neden olur; ancak kesin oranlar ihale koşullarına göre değişebilir ve esneklik sağlanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan işçilik fiyatlarının usule uygun olmadığı iddiası nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kurul kararı doğrultusunda, işçilik fiyatlarının geçerli asgari ücretin altında olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle işçilik maliyetlerinin usule aykırı olduğu iddiası yerinde bulunmamıştır.
Soru: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunduğu fiyat teklifleri ile satış tutarı tespit tutanakları arasındaki uyumsuzluk iddiası nasıldı?
Cevap: Fiyat tekliflerinin ilgili satış tutarı tespit tutanakları ile uyumlu olduğu, teklif edilen birim fiyatların tutanaklarda belirtilen ağırlıklı ortalama birim satış fiyatının %80’inin altında olmadığı yönünde tespit yapılmıştır. Dolayısıyla uyumsuzluk iddiası kabul edilmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdilerinin eksik ve hatalı olduğu iddiası nasıl sonuçlandı?
Cevap: Kurul, açıklama istenen iş kalemlerinde analiz formatlarının idarece hazırlanmadığını ve işlerin anahtar teslimi götürü bedel kapsamında olduğu için tek fiyat üzerinden açıklama yapılmasının mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle analiz girdilerinin eksik olduğu iddiası reddedilmiştir.
Soru: İhalede aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında metraj hesaplamalarına ilişkin idari inceleme sonucu nedir?
Cevap: İdarece yapılan incelemede, isteklinin metrajlarının ihale makamınca hesaplananlardan yüksek veya aynı düzeyde olması, bu durumun isteklinin aleyhine olduğunun belirlenmesi nedeniyle, metrajların yanlış hesaplandığı yönündeki itiraz geçersiz bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu ve sunulan belgelerin teknik yeterliliği yönündeki iddialar üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu açıklamalarda belge eksiklikleri, fiyat analizlerinde hatalar, metraj hesaplamalarında yanlışlıklar ve ticari belgelerde tutarsızlıklar bulunduğunu ileri sürerek bu dokümanların geçersizliğini iddia etmiştir. Sorunun özünde, ihale sürecinin şeffaf ve denetlenebilir biçimde yürütülüp yürütülmediği ile açıklamaların gerçekçi mali değerler üzerine kurulup kurulmadığına ilişkin bir denetim talebi yer almaktadır.
İhale sürecinde en çok tartışılan noktalardan biri, anahtar teslimi götürü bedel türündeki iş kalemleri için yapılan açıklamalarda poz ve analiz uyumunun olup olmadığıdır. Aşırı düşük teklif açıklamalarında detaylı analiz girdilerinin gerekliliği, genelde iş kaleminin niteliğine bağlıdır. Bu vakada, açıklama istenen iş kalemlerinin analiz formatlarının idare tarafından hazırlanmadığı ve iş kalemlerinin tek fiyat üzerinden değerlendirildiği görülmüştür. Kurul, bu yaklaşıma dayanarak, anahtar teslimi işlerde açıklamanın poz bazında değil, toplam bedel düzeyinde yapılmasının mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşmıştır. Bu değerlendirme, analiz girdilerinin eksikliği iddiasını hükümsüz kılmıştır.
Esaslı unsur kavramı bu vakada, açıklamalarda yer alan bazı eksikliklerin açıklamaların bütününü geçersiz kılacak düzeyde olup olmadığı bağlamında gündeme gelmiştir. Metrajların ihale makamınca hesaplanandan yüksek ya da aynı olması, açıklamaların isteklinin kendi aleyhine olacak şekilde düzenlendiğini ortaya koymuştur. Bu da, yapılan poz–metraj uyumu eleştirilerinin esasa etkili bulunmamasına neden olmuştur. Diğer yandan, işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olmaması ve fiyat tekliflerinin satış tutarı tespit tutanaklarıyla uyum göstermesi, açıklamaların mali ve teknik tutarlılık açısından ciddi bir eksiklik içermediğini ortaya koymuştur. Bu tür tespitler, açıklamalardaki bazı eleştirilerin esaslı unsur taşıdığı yönündeki iddiayı zayıflatmıştır.
Vakada pilot ortağın iş deneyimine doğrudan bir atıf bulunmamakla birlikte, aşırı düşük teklif açıklamalarının teknik olarak desteklenmesinde kullanılan belgeler arasında, meslek mensubu tarafından onaylanmış fiyat tekliflerinin ve faaliyet belgesi uyumunun önemli yer tuttuğu Kurul tarafından belirtilmiştir. Açıklama belgeleri arasında sunulan fiyat tekliflerinin, meslek mensubu onayı içerdiği ve meslek odası kaşesi taşıdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, teklif alınan firmaların ilgili alanda ticari faaliyette bulunduğu belirtilmiş, bu da tekliflerin sahaya ve piyasa koşullarına uygunluğu bakımından önemli bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Bu yönden pilot ortak veya açıklama yapan firmanın teknik ehliyetine dair bir eksiklik ortaya konulmamıştır.
Kamu İhale Kurulu nihai değerlendirmesinde, yapılan açıklamaların içerik, şekil ve belgeler yönünden mevzuata aykırılık taşımadığını, açıklamaların teknik anlamda yeterli ve belgelendirme açısından uyumlu olduğunu karara bağlamıştır. Bu yaklaşım doğrultusunda, başvuru sahibinin tüm iddialarının yerinde olmadığı ve idarenin değerlendirmesinin hukuka aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır. İhalenin sonucu değiştirecek nitelikte bir eksikliğin söz konusu olmaması gerekçesiyle itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.