KÜNYE
- Toplantı No: 2024/007
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 14.02.2024
- Karar No: 2024/UY.II-293
- Başvuru Sahibi: DBH Yol Yapı A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2023/787887
- İhale Adı: 2023 Yılı Avrupa Bölgesi Müteferrik İçmesuyu ve Atıksu Hatlarında Yapım Bakım ve Onarım İşi 1
Özet
İhalenin iptal edilmesi kamu yararına aykırı bulunarak iptal kararı kaldırıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına rağmen ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak kendilerinin belirlenmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasına göre, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılan teklif ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif arasında yaklaşık 59.906.943,00 TL tutarında yüksek fiyat farkı vardır. Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile yaklaşık maliyet arasında yaklaşık %1 fark bulunmaktadır. İdarenin ihaleyi iptal etme takdir yetkisi olmakla birlikte, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki temel ilkeler çerçevesinde kullanılması gerekmektedir. İptal gerekçesi ile sınırlı incelemede, geçerli teklif ile geçersiz teklif kıyaslanamayacağı ve idarenin takdir yetkisinin kamu yararı açısından iptal yönünde kullanılması mevzuata uygun bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması durumunda, idare geçerli diğer teklifleri değerlendirmeden ihaleyi iptal edebilir mi?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmayarak teklif dışlandıysa, idare geriye kalan geçerli teklifler ışığında ekonomik açıdan en avantajlı teklifi belirlemeli ve ihaleyi sonuçlandırmalıdır. İhalenin iptal edilmesi idarenin takdir yetkisindedir ancak bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek, geçerli teklif üzerinden karar verilmek koşuluyla kullanılmalıdır. Geçerli teklifler varken sadece aşırı düşük teklif sebebiyle iptal kararı mevzuata uygun bulunmayabilir.
Soru: İhale iptalinde idarenin takdir yetkisinin sınırları nedir?
Cevap: İdarenin ihaleyi iptal etme yetkisi, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri çerçevesinde ve kamu yararı ile hizmet gereklerini dikkate alarak sınırlı biçimde kullanılır. Teklifler arasında önemli fiyat farkları veya maliyet kriterlerine yakınlık olsa dahi, geçerli en avantajlı teklif varsa iptal kararı kamu yararına uygun gerekçelere dayanmalıdır. Aksi halde idarenin iptal yetkisi kötüye kullanılmış sayılabilir.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile yaklaşık maliyet arasındaki küçük farklar ihalenin iptalini gerektirir mi?
Cevap: Ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile yaklaşık maliyet arasındaki yüzde birlik ya da benzeri küçük farklar ihalenin iptali için otomatik bir neden sayılmaz. İdare bu durumları tek başına iptal gerekçesi gösterdiğinde, bu takdir yetkisinin kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun kullanılması gerektiği değerlendirilir. Küçük farkların varlığı ihalenin sonuçlandırılmasını engellemez.
Soru: Aşırı düşük teklif dışındaki geçerli teklifin uygunluğu konusunda hangi kriterler göz önünde bulundurulmalıdır?
Cevap: Geçerli teklifin teklif şartnamesine ve teknik şartlara uygun olması, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirilmesi gerekir. İdareler, aşırı düşük teklif dışında kalan geçerli teklifleri teknik ve mali açıdan titizlikle inceleyip, teklifin uygunluğu tespit edilmeden iptal kararı veremez. Değerlendirme dışı bırakılan teklifle geçerli teklif kıyaslanmamalıdır.
Soru: İhale iptali kararına karşı başvuru bedelinin iadesi ne zaman gündeme gelir?
Cevap: İhalenin iptal edilmesi idarenin takdir yetkisinin mevzuata aykırı kullanılması nedeniyle iptal edilirse, başvuru sahibinin itiraz veya şikayet sürecinde ödediği başvuru bedelinin iadesine karar verilebilir. Bu durum, başvuru sahibinin yargılamada haklı bulunmasına ve ihalenin sonuçlandırılmaması sebebiyle maddi kayba uğramamasına bağlıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmayan teklif değerlendirme dışı bırakıldıktan sonra idarenin ihaleyi iptal etmesi hangi koşullarda mevzuata aykırı olur?
Cevap: Bu vakada, aşırı düşük teklif uygun bulunmayarak dışlandıktan sonra ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenmiş olmasına rağmen ihalenin iptal edilmesi, idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılmaması nedeniyle mevzuata aykırı bulunmuştur. İdare, geçerli teklifi esas alarak ihaleyi sonuçlandırmalıydı.
Soru: İhale dosyasındaki fiyat farklarının büyüklüğü, ihalenin iptal edilmesinde idarenin takdir yetkisinin nasıl değerlendirilmesini gerektirir?
Cevap: Dosyada değerlendirme dışı bırakılan aşırı düşük teklif ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif arasında yaklaşık 59.9 milyon TL fark ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile yaklaşık maliyet arasında yaklaşık %1 fark olmasına rağmen, bu farklar ihalenin iptalini zorunlu kılmadığı gibi, geçerli teklif üzerinden karar verilmesi gerekir. Bu nedenle idarenin takdir yetkisini iptal yönünde kullanması kamu yararına uygun bulunmamıştır.
Soru: Geçerli teklif ile geçersiz teklif kıyaslandığında hangi sonuca varılmıştır?
Cevap: Kurul kararında, geçerli teklif ile geçersiz teklif kıyaslanamayacağı belirtilmiş ve bu nedenle aşırı düşük teklifin dışlanmasından sonra ekonomik açıdan en avantajlı teklifin dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu nedenle, geçersiz teklifin varlığı ihale iptalinin gerekçesi olamaz.
Soru: İhalenin iptal edilmesi kararı sonucu, başvuru sahibinin talepleri açısından ne karar verilmiştir?
Cevap: İhalenin iptal edilmesi idarenin takdir yetkisinin mevzuata aykırı kullanılması nedeniyle iptal edilmiştir. Bu kapsamda ihalenin iptal edilmesi kararı kaldırılmış ve başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine hükmedilmiştir. Böylece ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak başvuru sahibinin ihalenin sonucunda hak sahibi olduğu kabul edilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılan isteklinin ardından gelen en avantajlı teklif sahibinin varlığına rağmen, idarenin ihaleyi iptal etmesi üzerine ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, aşırı düşük teklifin dışlanması nedeniyle kendisinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş olması gerektiğini ileri sürmüş, ihalenin bu şekilde iptal edilmesini kamu ihale mevzuatına aykırı bulmuştur. Uyuşmazlığın merkezinde, geçerli bir teklifin bulunduğu koşullarda, idarenin ihaleyi iptal etme takdir yetkisini nasıl kullandığı yer almıştır.
İhale sürecinde teknik veya mali yeterlik belgelerine değil, tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin fiyat bazlı bir unsur olan aşırı düşük teklif açıklamasının reddine bağlı olarak dışlanan teklif sonrası diğer geçerli teklifin işleme alınıp alınmaması tartışılmıştır. Bu bağlamda, fiyat farkları ve yaklaşık maliyete oranlarla tartışma derinleşmiş olsa da, üzerinde durulan temel husus idarenin teklif değerlendirme sürecindeki tavrıdır. Kurul, düşük teklifler arasında yapılan kıyaslamanın, hukuken geçersiz hale gelen bir teklif ile yapılamayacağına işaret etmiş ve bu nedenle geçerli teklifin dikkate alınması gerektiğini ifade etmiştir. Bu durum, idarenin yalnızca fiyat farkına bakarak ihale iptaline gitmesi hâlinde, kararının temellendirilmesinde eksiklik oluşabileceğini göstermektedir.
Esaslı unsur bakımından, Kurul değerlendirmesi ihaleyi iptal ettiren nedenin kamu yararı ile hizmet gerekleri açısından yeterli temele dayanıp dayanmadığına odaklanmıştır. Burada fiyat farkının kendisinin esaslı bir unsur olup olmayacağı tartışılmış, sonuç itibarıyla geçerli teklifin devam ettiği şartlarda, değerlendirme dışı teklifin fiyatı esas alınarak iptale gidilmesinin uygun olmadığı vurgulanmıştır. Zira bu yaklaşım, geçerli teklifin kamu ihale sistemine kazandırılmasını ve yarışmanın sürdürülebilirliğini zedeleyen bir tutum olarak görülmüştür.
Kararda, başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş olması, onun teklifinin iş deneyimi ya da teknik yeterliğine ilişkin bir olumsuzluk taşımadığını da dolaylı biçimde ortaya koymaktadır. Başvuruya konu ihalede pilot ortak ya da benzeri sorumluluk alanında teklifin geçerliliğiyle ilgili bir tereddüt yaşanmamış, yalnızca idarenin tekliflere yönelik karar alma sürecindeki gerekçeleri sorgulanmaya açılmıştır. Bu durum, ihalenin teknik koşulları bakımından herhangi bir belirsizlik ya da yetersizlik iddiasının sürece etkili olmadığını göstermektedir.
Sonuç olarak, Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, geçerli teklifin varlığı göz önüne alınarak idarenin iptal kararının kamu yararına uygun olmadığına kanaat getirilmiştir. İdarenin takdir yetkisi bulunduğu kabul edilmekte; ancak bu yetkinin, temel ihale ilkeleri çerçevesinde kullanılmaması hâlinde kararlarının iptal edilebileceği hatırlatılmaktadır. Bu yaklaşımla ihalenin iptal kararı ortadan kaldırılmış ve başvuru sahibinin hukuki konumu güçlendirilmiştir. Böylece, geçerli tek teklifin ihale sonucuna yön vereceği bir zeminde, ihale sürecinin işlemesinin ve sonuçlandırılmasının önemi bir kez daha teyit edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.