KÜNYE
- Toplantı No: 2022/035
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 07.07.2022
- Karar No: 2022/UY.I-817
- Başvuru Sahibi: Turhanlar Petrol-Karo ve İnş. Malz. San ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
- İKN: 2022/434991
- İhale Adı: İdari Malı Bitüm İle, İznik, Orhangazi ve Gemlik İlçelerinde Asfalt Kaplama ve Yama Yapılması İşi
Özet
Asfalt plentine ilişkin mesafe şartı ve iş kalemlerinin yaklaşık maliyet oranına göre puanlama sistemi mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, asfalt plentine ilişkin mesafe ve kapasite şartlarının ihaleye katılımı daralttığını, iş kalemlerinin puanlama sisteminin rekabeti engellediğini ve yaklaşık maliyetin piyasa şartlarının üzerinde belirlendiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin niteliği ve hizmetin ifası sırasında asfalt plentinin kalite ve sıcaklık parametrelerinin korunması amacıyla, plentin idarece belirlenen 45 km mesafe içinde bulunması şartı getirilmiştir. Bu mesafe şartı, idarenin araçları ile plent altı asfaltın taşınması nedeniyle ek maliyetlerin önlenmesi amacını taşımaktadır. Ayrıca, ihale dokümanında iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki oranı ile isteklinin teklifindeki oranının %80-%120 arasında olması durumunda puan verileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, iş kalemlerine ilişkin tekliflerin yaklaşık maliyete uyumunu sağlayarak işin tasfiye edilmeden tamamlanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını amaçlamaktadır. Yaklaşık maliyet hesaplamasında kamu kurumlarının birim fiyatları ve nakliye hesap formülleri esas alınmıştır. Bu kriterler, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleriyle uyumludur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdarece belirlenen belirli bir mesafe sınırı, işin icrası için gerekli ise, bu sınır ihale rekabetini haksız şekilde daraltır mı?
Cevap: İdarenin mesafe sınırı; işin niteliği, kalitesi ve yürütülme koşulları dikkate alınarak makul ölçüde belirlenmiş ve somut gerekçelere dayanıyorsa, bu engelin rekabeti haksız şekilde daralttığı kabul edilmez. Örneğin, taşınan malzemenin kalitesinin bozulmaması veya ek maliyetlerin önlenmesi amacıyla mesafe sınırı konulabilir. Ancak bu sınırın dayanağı açık ve işin tabi olduğu hususlar ile uyumlu olmalı, keyfi olmamalıdır.
Soru: İş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki oranına göre tekliflerin belirli bir sınırda (%80-%120 gibi) değerlendirilmesi, tekliflerin yetersiz veya aşırı düşük olmasının önüne geçmek için kullanılabilir mi?
Cevap: Evet, iş kalemlerinin yaklaşık maliyet oranlarına göre tekliflerin makul aralıkta tutulması, işin tamamlanmasında tasfiye riskini azaltır ve kaynakların etkin kullanılmasını sağlar. Bu tür bir uygulama, tekliflerin gerçekçi, işin gerektirdiği nitelik ve kapsamla uyumlu olmasını teşvik ederek verimsiz fiyatlandırmayı önleyebilir. Ancak bu kriterin önceden açıklanması ve aşırı daraltıcı olmaması gerekir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabında kurumların resmi birim fiyatları ve standart nakliye formülleri esas alındığında, bu maliyetin piyasa fiyatlarından farklı olması itiraz nedeni oluşturur mu?
Cevap: Resmi birim fiyatlar ile objektif nakliye hesaplama yöntemleri kullanıldığında, ortaya çıkan yaklaşık maliyet genellikle kabul görür. Piyasa fiyatlarından farklılık olsa bile, bu hesaplama yöntemi tutarlı, izlenebilir ve belgelere dayalı olduğu sürece, yaklaşık maliyetin piyasa üzeri olduğu iddiası tek başına yeterli itiraz sebebi sayılmaz. Ancak farklı piyasa koşulları somut olarak gösterilirse, durum değerlendirilir.
Soru: İş kalemlerine göre puanlama sisteminde, ihale dokümanında belirtilen kriterlerin temel ihale ilkelerine aykırılığı söz konusu olabilir mi?
Cevap: İş kalemlerinin puanlamada kullanılacak kriterleri, şeffaf, objektif ve önceden belirlenmiş olmalıdır. Ayrıca, bu kriterler rekabeti gereksiz yere kısıtlamalı ya da belirli isteklileri avantajlı hale getirmemelidir. Yaklaşık maliyet uyumu gibi ölçütler, işin sağlıklı tamamlanmasını destekliyorsa ve kaynak kullanımını optimize ediyorsa, temel ilkelere aykırılık teşkil etmez.
Soru: İhale dokümanlarında iş kalemlerinin yaklaşık maliyet oranına göre uygulanacak puanlama aralığı (%80-%120 gibi) türü düzenlemeler, itirazen şikayetlerde sıkça hangi yöntemle değerlendirilmektedir?
Cevap: Bu tür düzenlemelerde değerlendirme, tekliflerin iş kalemlerine ilişkin oranlarının yaklaşık maliyetle makul bir uyum içinde olup olmadığına bakılarak yapılır. Uyumun belirlenen aralıkta olması teklifin gerçekçi ve işin gerekliliklerine uygun kabul edilmesini sağlar. İtirazen şikayetlerde, bu puanlama yöntemi rekabeti haksız daraltmıyorsa ve mevzuata uygun kullanılmışsa genellikle olumsuz sonuçlanır. Tereddütler ise uygulamada kriterlerin objektifliği ve açıklığı yönünden doğar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Asfalt plentinin işe en fazla 45 km mesafede konumlandırılması şartı, ihaleye katılımı daraltıcı bir engel olarak değerlendirilebilir mi?
Cevap: Hayır, bu mesafe şartı işin kalitesi ve hizmetin gereği olarak belirlenmiş olup, asfaltın taşınmasında oluşabilecek ek maliyetleri önlemek amacı taşımaktadır. Bu nedenle, ihaleye katılımı daraltıcı olmadığı ve rekabet ilkesine uygun olduğu yönünde karar verilmiştir.
Soru: İş kalemlerinin yaklaşık maliyet oranına göre %80-%120 arasında teklif edilmesinin puanlamaya etkisi, rekabet ortamını olumsuz yönde etkiler mi?
Cevap: Hayır, bu aralık iş kalemleri tekliflerinin yaklaşık maliyetle uyumunu sağlamaya yöneliktir. Böylece işin eksiksiz ve tasfiye olmadan tamamlanması, kaynakların verimli kullanılması hedeflenmiştir. Bu nedenle, puanlama sistemi rekabet ve verimlilik ilkeleriyle bağdaşmaktadır.
Soru: Yaklaşık maliyetin idarece belirlenen birim fiyat ve nakliye hesaplamalarına dayanması, şikayetçi tarafından ileri sürülen piyasa fiyatlarının üzerindeki maliyet iddiasını doğrular mı?
Cevap: Hayır, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında resmi birim fiyatlar ve nakliye formülleri kullanıldığı için bu hesaplama piyasa şartlarına uygun kabul edilmiştir; dolayısıyla yaklaşık maliyetin piyasa üzerinde belirlendiği iddiası bu vakada geçerli bulunmamıştır.
Soru: İhale dokümanındaki asfalt plenti mesafe ve iş kalemleri puanlama düzenlemeleri, Kamu İhale Kanunu ve ilgili genel tebliğ hükümleri ile uyumsuz mudur?
Cevap: Hayır, yapılan değerlendirmede bu düzenlemelerin Kanun ve genel tebliğ esasları ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, söz konusu şartlar mevzuata uygundur ve itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu ihale sürecinde, asfalt plentinin işin ifa edileceği bölgeye en fazla 45 kilometre mesafede olması ve iş kalemlerinin yaklaşık maliyet oranına göre belirlenen puanlama sistemi düzenlemeleri, katılım ve rekabet ilkeleri açısından değerlendirilmiştir. Başvuru sahibi, bu şartların ihaleye katılımı daraltıcı ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğunu, ayrıca yaklaşık maliyetin piyasa gerçeklerinden uzak belirlendiğini ileri sürmüştür. Kurul değerlendirmesi, yapılan bu düzenlemelerin ihale konusu işin teknik gerekleri ve maliyet boyutuyla ilgisi olup olmadığını inceleme noktasında yoğunlaşmıştır.
İhale üzerine yapılan teknik düzenlemelerden biri olan asfalt plenti mesafesi şartı, taşınan malzemenin sıcaklık ve kalite değerlerini koruyarak işin zamanında tamamlanmasını sağlama amacına yönelmiştir. İdarenin kendi araçları ile asfalt taşıma yükümlülüğü bulunduğundan, plentin uzak konumlandırılmasının ilave maliyetler oluşturabileceği dikkate alınmıştır. Bu bağlamda, 45 km mesafe sınırı, keyfi olmaktan uzak şekilde, işin niteliğine uygun olarak ortaya konulan makul bir kısıtlamadır. Bu çerçevede, söz konusu mesafe şartının katılımı daraltıcı olmadığı ve rekabet ilkesine aykırılık oluşturmadığı değerlendirilmiştir.
İş kalemlerinin yaklaşık maliyet oranlarıyla uyumlu teklif edilmesi halinde puan verilmesini öngören sistem ise, tekliflerin gerçekçi ve işin ekonomik dengesiyle örtüşen şekilde hazırlanmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Sadece toplam teklif tutarına odaklanmak yerine, teklifin iç yapısını da kontrol altına alan bu tür puanlama kriterleri, işin yarım kalmaması ve kaynakların etkin kullanımı hedefiyle ilişkilidir. Puanlamanın %80 ila %120 aralığında yapılması, teknik ve ekonomik değerlendirmeyi birlikte sağlayan bir araç olarak görülmüş ve aşırı daraltıcı bulunmamıştır.
Somut olayda esaslı unsur açısından belirleyici olan husus, düzenlemelerin ihale konusu işin yürütülmesi bakımından zorunluluk taşıyıp taşımadığıdır. Gerek mesafe sınırlaması gerekse kalemlere göre puanlama sistemi, tekliflerin biçimsel değil, işlevsel yönden uygunluğunu test eden ve işin sağlıklı yürütülmesiyle doğrudan ilişkilendirilen unsurlar olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle, her iki düzenlemenin de ihale şartnamesinde yer alması tekliflerin değerlendirilmesinde esaslı bir farklılık yaratmadığı ve hukuki anlamda eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, teknik ve mali gerekçelere dayalı düzenlemelere müdahale edilmemesi yönündedir. İdare, asfalt sıcaklığını ve kalitesini koruma açısından belirli bir taşıma mesafesi öngörebilirken; tekliflerin içeriğinin yaklaşık maliyet yapısıyla uyumlu olmasını sağlayacak puanlama sistemine yer vermek suretiyle tasfiye riskini azaltmayı hedefleyebilir. Bu çerçevede Kurul, başvuruda yer alan iddiaları, belirlenen teknik gerekçelerle çelişmediği ve düzenlemelerin ölçülü olduğu gerekçesiyle haklı görmemiş, başvurunun reddi yönünde karar vermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.