KÜNYE
- Toplantı No: 2023/025
- Gündem No: 31
- Karar Tarihi: 13.04.2023
- Karar No: 2023/UY.II-628
- Başvuru Sahibi: Suryol İnş. Mad. Tur. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1342690
- İhale Adı: Karayolları 44 (Kırıkkale), 45 (Polatlı), 46 (Eskişehir) ve 47 (Ankara) Şube Şefliği Sınırları Dâhilindeki Muhtelif Yollarda Bitümlü Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi
Özet
Yaklaşık maliyet hesaplamasındaki hatalar nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin tespitinde hata yapıldığını, iş kalemlerinin analizlerinde rayiç ve birim fiyatların yanlış kullanıldığını, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması istenen iş kalemlerinin yanlış belirlendiğini, ayrıca fiyat dışı unsur puanlamasında usulsüzlük olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin iş kalemleri bazında değil toplam tutar üzerinden güncellendiğini, bu nedenle iş kalemlerinin yaklaşık maliyetteki oranlarının sabit kaldığını tespit etmiştir. İdarenin B-K.1 ve B-K.2 poz numaralı iş kalemlerinde asfalt mıcırının yola nakli miktarlarını teknik şartname ve birim fiyat tariflerine uygun olarak yanlış belirlediği, bu miktarların işin yapım amacı ve teknik içeriği açısından hatalı olduğu, ayrıca bitümlü malzemenin yola nakli mesafesinin doğru hesaplandığı, fiyat dışı unsur puanlaması ile ilgili iddianın ise süre aşımı nedeniyle reddedildiği anlaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında iş kalemlerinin teknik tariflere uygun miktarlarının doğru belirlenmemesi aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkiler?
Cevap: İş kalemlerinin miktarlarının, teknik şartname ve birim fiyat tariflerine uygun olarak doğru hesaplanmaması, yaklaşık maliyet ve buna bağlı aşırı düşük sınır değerinin yanlış belirlenmesine yol açabilir. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının hatalı yapılmasına sebep olur ve sorgulamanın yapılması gereken iş kalemlerinin yanlış seçilmesine neden olabilir. Bu nedenle, miktarların ve iş kalemi analizlerinin teknik esaslara uygun şekilde tespiti önem taşır.
Soru: İdareler, yaklaşık maliyeti güncellerken iş kalemleri bazında mı, yoksa toplam tutar üzerinden mi güncelleme yapmalıdır? Bu tercihin aşırı düşük teklif değerlendirmesine etkisi nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin toplam tutar üzerinden güncellenmesi yaygın bir uygulamadır ve bu durumda iş kalemlerinin toplam içindeki oranları sabit kalır. Ancak, iş kalemlerinin teknik analizinde miktar veya fiyat unsurlarında hata varsa, toplam tutar üzerinden güncelleme bu hataları gidermeyebilir ve aşırı düşük teklif sorgulamasında yanlış sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle, gerekirse iş kalemleri bazında da revizyon yapılmalı ve yaklaşık maliyetin doğru yansıtılması sağlanmalıdır.
Soru: Yaklaşık maliyette teknik hata tespit edilmesi durumunda, aşırı düşük teklif sorgulaması nasıl etkilenir ve işlem ne şekilde devam ettirilir?
Cevap: Teknik hata nedeniyle iş kalemlerindeki miktarların veya birim fiyatların yanlış olması, yaklaşık maliyetin ve sınır değerin hatalı tespit edilmesine sebep olur. Bu durumda, kurum/kurul yaklaşık maliyet hesaplamasının düzeltilmesini ve düzeltilmiş maliyete göre aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasını talep eder. Bu yöntem, sorgulamanın hukuka uygun ve somut verilere dayalı yapılmasını sağlar.
Soru: Fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin itirazların değerlendirilmesinde süreye riayet edilmediğinde ne olur?
Cevap: Fiyat dışı unsur puanlamasına dair itirazların zamanında yapılmaması halinde, başvuru süresi aşılmış sayılır ve bu nedenle itirazlar çoğunlukla usulden reddedilir. Süre aşımı, bu tür iddiaların esasına girilmeksizin karara bağlanmasına yol açabilir. Bu nedenle fiyat dışı unsur itirazlarının süresinde yapılması önemlidir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasına itirazlarda sadece toplam tutarın değil, iş kalemlerinin adet/miktarlarının da incelenmesi ne kadar gereklidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin doğruluğu yalnızca toplam tutarın tutarlılığına değil, iş kalemlerinin teknik şartnameye uygun miktar ve analizlerine de bağlıdır. İş kalemlerinde miktar veya analiz hatası varsa, toplam tutarın isabetli gözükmesi yanıltıcı olabilir. Bu nedenle iş kalemlerinin adet/miktarlarının teknik ve tarifname esaslarına uygunluğu incelenmeli, hata tespit edilirse yeniden hesaplama yapılmalıdır. Aksi halde aşırı düşük teklif analizleri hatalı yapılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyeti toplam tutar üzerinden güncellemesi, iş kalemlerinde kullanılan miktar oranlarının değişmesine engel midir?
Cevap: Kurul kararına göre, idarenin yaklaşık maliyeti toplam tutar üzerinden güncellemesi iş kalemlerindeki miktar oranlarının değişmesine neden olmamıştır; iş kalemlerinin yaklaşık maliyete oranları sabit kalmıştır.
Soru: B-K.1 ve B-K.2 iş kalemlerinin asfalt mıcırının yola nakli miktarlarının hatalı belirlenmesinin aşırı düşük teklif sorgulamasına etkisi nasıl olmuştur?
Cevap: Asfalt mıcırının yola nakli miktarlarının teknik şartname ve birim fiyat tariflerine uygun olmaması nedeniyle yaklaşık maliyet ve sınır değer yanlış hesaplanmış, bu da aşırı düşük teklif sorgulamasının hatalı yapılmasına yol açmıştır. Bu nedenle bu iş kalemlerinin yeniden hesaplanarak sorgulamanın revize edilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin fiyat dışı unsur puanlamasına dair yaptığı itiraz neden kabul edilmemiştir?
Cevap: İtiraz, fiyat dışı unsur puanlamasıyla ilgili olmakla birlikte, başvuru süresinde yapılmadığı için süresi aşımı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Soru: Teknisyen Kurulu, yaklaşık maliyetin sadece belirli iş kalemleri bazında değil toplam tutar üzerinden güncellenmesini nasıl değerlendirmiştir?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin toplam tutar üzerinden güncellenmiş olmasını iş kalemlerinin oranlarının değişmemesi açısından belirleyici görmüş ve bu yöntemin hataya sebep olmadığını saptamıştır; hatanın Aynı iş kalemlerinde kullanılan miktarların yanlış belirlenmesinden kaynaklandığını belirtmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde iş kalemleri bazında teknik şartnameye uygun olmayan miktarlar kullanıldığını ileri sürmüş, bu durumun özellikle asfalt mıcırının nakline ilişkin pozlarda ortaya çıktığını iddia etmiştir. Uyuşmazlık, bu iş kalemlerinin analizlerinde yapılan maddi hataların toplam yaklaşık maliyeti, dolayısıyla sınır değeri ve aşırı düşük teklif sorgulamasını etkileyip etkilemediği ekseninde şekillenmiştir. Bunun yanı sıra, fiyat dışı unsurların puanlamasında usulsüzlük yapıldığı öne sürülmüşse de bu iddianın süresi içinde gündeme getirilmediği anlaşılmıştır.
İdarenin yaklaşık maliyeti toplam tutar üzerinden güncellemiş olması, iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki oranlarını değiştirmemiştir. Ancak burada tartışma, oranlar sabit kalsa bile söz konusu iş kalemlerindeki miktarların doğru belirlenip belirlenmediği noktasında yoğunlaşmıştır. B-K.1 ve B-K.2 poz numaralı kalemler için asfalt mıcırının nakil mesafesi ve miktarlarında, teknik şartname ve birim fiyat tariflerine aykırılıklar olduğu Kurul tarafından ortaya konmuştur. Bu da iş kalemi analizlerinde yapısal bir hata yapıldığını ve buna bağlı olarak yaklaşık maliyetin gerçekçi biçimde yansıtılamadığını göstermektedir.
Olayda “esasa etkili unsur” kavramı, yanlış belirlenen miktarların ihale sürecindeki diğer hesaplamaları ne ölçüde etkilediği bakımından gündeme gelmiştir. B-K.1 ve B-K.2 iş kalemleri, toplam yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına dahil olacak ölçüde önemli iş kalemleridir. Bu nedenle, bu pozlardaki yanlış miktarların yaklaşık maliyet analizinin bütününü etkileme potansiyeli taşıdığı ve dolayısıyla, sadece tali bir hesaplama hatası olarak görülemeyeceği tespit edilmiştir. Kurul da bu doğrultuda değerlendirme yaparak, söz konusu hatanın aşırı düşük teklif sorgulamasını da geçersiz hale getirdiğine kanaat getirmiştir.
Analiz sürecinde pilot ortak veya yüklenicinin iş deneyimi ya da yeterliliği ile ilgili herhangi bir değerlendirme yer almamaktadır. Uyuşmazlık, tamamıyla idarenin gerçekleştirdiği maliyet analizine ilişkin olup, isteklilerin yeterlik belgeleri veya deneyim kriterleri bağlamında bir inceleme yapılmamıştır. Bu açıdan, kararın öznesi isteklilerden ziyade, idarenin iş kalemi tespit sürecindeki teknik hata olarak öne çıkmaktadır.
Sonuçta, Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyetin toplam tutar üzerinden güncellenmesinin oranları değiştirmediğini, ancak bazı iş kalemlerinde belirlenen miktarların teknik düzenlemelere uygun olmadığını tespit etmiştir. Bu hatanın sınır değeri de yanlış belirlenmesine yol açtığı, böylece aşırı düşük teklif sorgulamasının dayanağının hukuken geçerli olmadığı belirlenmiştir. Kurul, bu bağlamda asfalt mıcırının yola nakil miktarlarının teknik esaslara uygun şekilde yeniden hesaplanması ve buna göre aşırı düşük teklif sürecinin revize edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Fiyat dışı unsurla ilgili zaman aşımı ise ikinci planda kalarak esas hakkında bir değerlendirme yapılmadan reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.