KÜNYE
- Toplantı No: 2022/008
- Gündem No: 25
- Karar Tarihi: 09.02.2022
- Karar No: 2022/UY.II-224
- Başvuru Sahibi: Selgün Proje Mimarlık İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/283935
- İhale Adı: Aydın-Denizli Devlet Yolu (Aydın Çevre Yolu Ayr.-Denizli Çevre Yolu Ayr. Km:0+000-104+700 Arası) Muhtelif Kesimlerde Altyapı İyileştirmesi ve BSK Kaplama Onarımı Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesinin idarece belirlenen 20 km yerine 12,20 km alınması ve depo yerlerinin uygun belgelerle tevsik edilmemesi nedeniyle teklifin reddi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye mesafesinin 12,20 km olarak hesaplanması ve depo yerlerine ilişkin taahhütname, tapu ve imza beyanlarının sunulacağını belirtmiş, ancak Büyükşehir Belediyesinden gerekli izinlerin alınmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin asfalt kazıma ve kazılan malzemenin depoya taşınması olduğu, bu iş kaleminin imalat içermediği ve mevcut yoldaki atık malzemenin iş sahasından uzaklaştırılmasını kapsadığı; idarece nakliye mesafesi 20 km olarak belirlenmiş ve yaklaşık maliyet buna göre hesaplanmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15 maddesi, taş, kum, çakıl vb. yapı malzemelerinin teminine ilişkin olup, asfalt atıkları depolama işine uygulanamaz. Bu nedenle nakliye mesafesinin idarece belirlenen 20 km olarak esas alınması gerekir. Ayrıca, başvuru sahibinin önerdiği depo yerlerinin mevcutta depo alanı olmadığı, tarım arazisi ve kargir bina gibi nitelikte olduğu, ilgili izinlerin alınmadığı ve belgelerin yeterince tevsik edilmediği tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdare tarafından belirlenen nakliye mesafesi teklifin değerlendirilmesinde değiştirilebilir mi, yoksa bu mesafe esas alınmalı mı?
Cevap: İdarece yaklaşık maliyet hesaplamasında esas alınan nakliye mesafesi tekliflerin değerlendirilmesinde genellikle bağlayıcı kabul edilir. Teklif sahipleri bu mesafeyi kendi hesaplamalarında değiştirmek isterse, bu durum maliyet uyumsuzluğu yaratır ve aşırı düşük teklif açıklamasının reddine yol açabilir. Nakliye mesafesinin idarenin belirlediği şekliyle esas alınmaması uygulamada sık itiraz ve değerlendirme dışı bırakmaya neden olmaktadır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında depo yeri olarak gösterilen alanların hangi belgelerle ispatlanması gerekir?
Cevap: Depo alanlarının geçerli ve uygun olduğunu göstermek için ilgili resmi izinler, tapu kaydı, yerleşim durumu ve kullanım hakkını kanıtlayan belgeler sunulmalıdır. Taahhütname veya imza beyanları tek başına yeterli olmamakla beraber, tarım arazisi gibi kullanımı sınırlı bölgeler veya izinsiz alanlar depo yeri olarak kabul edilmemektedir. Bu belgelerin eksikliği teklifin elenmesine zemin oluşturabilir.
Soru: Kamu İhale Genel Tebliği’nin belirli maddelerinin doğrudan uygulanıp uygulanamayacağı konusunda nasıl bir yaklaşım benimsenmelidir?
Cevap: Genel Tebliğ’de yer alan hükümlerin her iş kaleminde uygulama alanı olmayabilir. Örneğin, taş, kum gibi malzemeler için aranan tevsik şartları asfalt atıkları gibi farklı tür işlerde geçerli sayılmayabilir. İhale konusu işin niteliği ve iş kaleminin gereği dikkate alınarak Tebliğ maddelerinin kapsamı değerlendirilmelidir. Yanlış veya bağlayıcı olmayan madde uygulanması itiraz konusu olup teklif reddine yol açabilir.
Soru: İhale sürecinde verilen açıklamalarda, idare tarafından talep edilen belgelerin eksik veya yetersiz sunulması ne gibi hukuki sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istediği belgeler yasal gerekliliklere uygun ve yeterli şekilde sunulmadığında, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir. Eksik belge sunumu, teklifin teknik ve mali yeterliliğinin doğrulanamaması sonucunu doğurarak ihale sürecinde önemli bir hukuki risk taşır.
Soru: Teklif hazırlayanların aşırı düşük teklif gerekçelerini oluştururken, idarenin tespitlerine ne ölçüde riayet etmeleri beklenir?
Cevap: Teklif sahiplerinin aşırı düşük teklif gerekçelerini oluştururken idarenin yaklaşık maliyet tespitleri, mesafe ölçümleri ve teknik şartnamede belirttiği hususlarla uyumlu hareket etmeleri önemlidir. İdare tarafından belirlenen verilerle çelişen veya bunları farklı gösteren açıklamalar, idarece kabul edilmez ve teklifin elenmesine neden olabilir. Bu nedenle idare tespitleri teklif açıklamasında esas alınmalı, aksi halde açıklamalar hukuken kabul görmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin nakliye mesafesini idarece belirlenen 20 km yerine 12,20 km olarak almasının aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinde etkisi nedir?
Cevap: Nakliye mesafesinin idarece 20 km olarak belirlenmiş olması ve yaklaşık maliyetin buna göre hesaplanması nedeniyle, başvuru sahibinin 12,20 km olarak hesaplama yapması yanlış maliyet beyanı anlamına gelir. Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmamış ve teklifin reddi hukuka uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin depo yerlerine ilişkin sunduğu belgelerin değerlendirilmesinde hangi hususlar önemli olmuştur?
Cevap: Sunulan depo yerlerinin mevcutta depo alanı olmadığı, tarım arazisi ve kargir bina niteliğinde bulunduğu, ilgili izinlerin alınmadığı ve belgelerin yeterince tevsik edilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle depo yerlerine ilişkin belgeler aşırı düşük teklif açıklaması açısından yeterli kabul edilmemiştir.
Soru: İlgili Kamu İhale Genel Tebliği maddesinin bu iş kalemine uygulanmaması aşırı düşük teklif açıklamasını nasıl etkiler?
Cevap: Söz konusu ilke taş, kum, çakıl gibi yapı malzemeleri için geçerli olup, asfalt atıkları depolama iş kalemine uygulanması mümkün değildir. Dolayısıyla nakliye mesafesinin idarece belirlenen 20 km olarak esas alınması gerekir ve başvuru sahibinin farklı mesafe kullanması teklif açıklamasının reddini gerektirir.
Soru: Başvuru sahibinin idareden izin belgesi sunmayışının aşırı düşük teklif açıklamasındaki sonucu nedir?
Cevap: İdarece aranılan ve kanunen gerekli olan izin belgesinin sunulmaması veya mevcut olmaması nedeniyle depo alanlarının yasal ve fiziki yeterliliği doğrulanamamıştır. Bu durum aşırı düşük teklif açıklamasının reddi sonucunu doğurmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olan iş kapsamında asfalt kazıma ve bu kazınan malzemenin depoya nakliyesi yer almakta olup, uyuşmazlık temel olarak iki noktada toplanmaktadır: başvuru sahibinin nakliye mesafesini idarece belirlenen 20 km yerine 12,20 km olarak esas alması ve sunduğu depo yerlerine ilişkin belgelerin yeterince tevsik edilmemesi. Bu durum, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmuş; başvuru sahibi ise bu ret kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
İhale sürecinde tartışılan esaslı husus, asfalt kazıma işinde nakliye maliyetinin nasıl belirleneceği ve depolama alanlarının sunumuna ilişkin belgelendirmenin yeterliliğidir. Yaklaşık maliyetin idarece 20 km’lik taşıma mesafesi üzerinden hesaplanmış olması, bu değerin diğer teklif sahipleri açısından da objektif kıstas teşkil ettiğini göstermektedir. Başvuru sahibinin bu mesafeye aykırı şekilde 12,20 km esas alarak maliyet açıklaması yapması, ihale makamının belirlediği teknik altyapıyı ve maliyet öngörüsünü dikkate almadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, açıklanan maliyetin gerçekçilikten uzak ve teklifin diğer adaylarla karşılaştırılabilir olmaktan çıktığı yönünde değerlendirilmesine neden olmuştur.
Uyuşmazlık kapsamında öne çıkan bir diğer kavramsal unsur, açıklamaların “esaslı unsurlar”a ilişkin olmasıdır. Nakliye mesafesi, işin temel maliyet kalemlerinden biri olduğundan, bu husustaki sapma teknik ve ekonomik açıdan teklifin doğruluğunu doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle başvuru sahibinin hesaplamaya esas aldığı farklı mesafe ölçümü, sadece küçük bir tutarsızlık olarak değerlendirilmemiş; aksine, teklifin esaslı unsurlarından birinde idare öngörüsüne aykırı bir kabul yapılmış olması, açıklamanın yeterli görülmemesine yol açmıştır.
Ayrıca başvuru sahibi tarafından gösterilen depo alanlarının mevcut durumda depo olmaması, bu sahaların tapu kayıtlarında tarım arazisi ya da kargir bina olarak geçmesi ve özellikle gerekli yasal izinlerin alınmamış olması, depo alanının teknik ve hukuki uygunluğunun ortaya konamadığını göstermektedir. Sadece taahhütname, tapu sureti ya da imza beyanı gibi belgelerle bu alanların fiilen ve hukuken kullanılabilir durumda olduğu ispat edilememiştir. Bu da teklifte yer alan maliyetin dayandığı unsurlardan birinin yeterince kurulamadığı anlamına gelir ki, bu durum aşırı düşük teklif açıklamasının diğer unsurlarını da etkisiz kılmaktadır.
Kamu İhale Kurulu, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını değerlendirirken, işin özelliğine uygun olmayan bir mesafe verisinin esas alınmasını ve depo yerlerinin yeterli belgelerle desteklenmemesini teklifin teknik yeterlik ve maliyet gerçekliğini taşıyamadığı gerekçesiyle kabul etmemiştir. Ayrıca Genel Tebliğ’de taş, kum gibi yapı malzemeleri için düzenlenen hükümler burada geçerli görülmemiştir. Sonuç olarak, teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönündeki idari işlem yerinde bulunmuş ve başvuru reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.